I KR 149/81

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia S. Kotowski. Sędziowie: S. Fornalik (sprawozdawca), W. Ochman.Prokurator Prokuratury Generalnej: J. Wysocki.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy Czesława D., oskarżonego z art. 11 § 1 k.k. w związku z art. 148 § 1 k.k., z powodu rewizji wniesionej przez obrońcę oskarżonego od wyroku Sądu Wojewódzkiego w B. z dnia 23 grudnia 1980 r.:1) zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że uchylił orzeczenie o pozbawieniu oskarżonego praw publicznych;2) w pozostałej zaskarżonej części utrzymał wyrok w mocy (...).Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki w B. po rozpoznaniu sprawy Czesława D., oskarżonego o to, że:1) w nocy na dzień 27 kwietnia 1980 r. w okolicy miejscowości Z., działając z rozeznaniem, w zamiarze pozbawienia życia Reginy P., uciskając rękoma za szyję i okolice ust, doprowadził do zadławienia, a następnie do zgonu przez uduszenie, tj. o popełnienie czynu określonego w art. 148 § 1 k.k. w związku z art. 76 § 1 k.k. z 1932 r.;2) dnia 4 sierpnia 1979 r. w C., w zamiarze pozbawienia życia Ewy B., przewrócił ją na ziemię i uciskał rękoma oraz kolanami szyję, powodując liczne otarcia naskórka w skórze szyi, w okolicy łopatkowej, w skórze brody i innych częściach ciała, przy czym zamierzonego skutku nie osiągnął, został bowiem spłoszony przez przypadkowo przechodzącego mężczyznę, tj. o popełnienie czynu określonego w art. 11 § 1 k.k. w związku z art. 148 § 1 k.k., wyrokiem z dnia 28 grudnia 1980 r. uznał oskarżonego Czesława D. za winnego zarzucanego mu w pkt 2 czynu, i za to na podstawie art. 11 § 1 w związku z art. 148 § 1 k.k. skazał go na karę 12 lat pozbawienia wolności. Ponadto na podstawie art. 40 § 2 k.k. orzekł w stosunku do oskarżonego karę pozbawienia praw publicznych na okres lat 5 (...), natomiast uniewinnił od czynu opisanego w pkt 1.Od tego wyroku wniósł rewizję obrońca oskarżonego (...).Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Zebrany materiał dowodowy i poczynione na jego tle ustalenia Sądu Wojewódzkiego nie budzą żadnych zastrzeżeń i pozwalają na stwierdzenie, że oskarżony konsekwentnie zmierzał do pozbawienia życia Ewy B. - na co wskazuje jego agresywność oraz uciskanie szyi ofiary rękami oraz kolanami z dużą siłą.Autor rewizji nie kwestionuje zresztą tych ustaleń Sądu Wojewódzkiego, podnosi jedynie zarzut rażącej niewspółmierności kary, wychodząc z założenia, że młody wiek oskarżonego, jego sytuacja rodzinna oraz nieznaczne skutki jego czynu uzasadniają wymierzenie oskarżonemu kary znacznie łagodniejszej.W związku z tym zauważyć należy, że ani wiek oskarżonego (28 lat), który uznać trzeba za dojrzały, ani jego sytuacja rodzinna (2 dzieci), uwzględniając ponadto takie okoliczności, jak: dotychczasowa karalność, w tym raz w warunkach art. 60 § 1 k.k., popełnienie przypisanego mu czynu po spożyciu znacznej ilości alkoholu, którego zresztą nadużywał, negatywna opinia - nie mogą stanowić przesłanek do obniżenia wymierzonej mu kary, której w żadnym wypadku w tych warunkach nie można ocenić jako rażąco surowej.Wbrew temu, co stwierdza autor rewizji, podkreślić należy, że skutki czynu oskarżonego nie mogą być oceniane jako nieznaczne, gdyż poza dolegliwościami natury fizycznej, jakich doznała pokrzywdzona, nastąpiły u niej zmiany w sferze psychiki.Niezależnie jednak od zarzutu zawartego w pisemnej rewizji, obrońca oskarżonego na rozprawie przed Sądem Najwyższym zgłosił zarzut braku ustaleń Sądu Wojewódzkiego co do motywów działania oskarżonego.W związku z tym stwierdzić trzeba, że ustalenie motywów działania sprawcy jest jednym z zadań procesu karnego, jednakże w konkretnych sprawach może się okazać, iż nie jest to możliwe, gdyż sprawca czynu przestępnego motywów takich nie ujawnia, a czyni tak dlatego, że ujawnienie ich może być dla niego wyjątkowo kompromitujące, krępujące albo też szczególnie obciążające, materiał dowodowy zaś nie pozwala również na ustalenie takich motywów. Oczywiście, że chodzi tu o taką sytuację, w której sąd zgromadził wszystkie możliwe istniejące dowody oraz wykorzystał dla takiego celu także współczesne zdobycie wiedzy.Analizując wyniki przewodu sądowego w niniejszej sprawie, można całkowicie zasadnie twierdzić, że - mimo wysiłku w tym zakresie - motywów działania oskarżonego nie dało się ustalić. Z tych też względów braku ustaleń w zakresie motywów działania sprawcy w wypadku, gdy nie da się ich ustalić, nie można oceniać jako obrazy przepisów prawa bądź procesowego, bądź materialnego dlatego, że motywy, którymi sprawca się kieruje, mają znaczenie uzupełniające, jeżeli w myśl specjalnej dyspozycji ustawy nie należą do znamion czynu przestępnego - jak to zresztą zdarzyło się w niniejszej sprawie, a charakter przypisanego oskarżonemu czynu wyłącza również rozważania nad ewentualnym działaniem oskarżonego z winy nieumyślnej.Na tle wyników przewodu sądowego w niniejszej sprawie można jedynie uznać, że działanie oskarżonego spowodowane zostało nadużyciem przez niego alkoholu, co potwierdza opinia biegłych psychiatrów, z której wynika, że stan nietrzeźwości wyzwala z niego agresywność.W związku z tym więc niezrozumiałe staje się orzeczenie przez Sąd Wojewódzki wobec oskarżonego pozbawienia go praw publicznych, i dlatego należało w tej części zaskarżony wyrok skorygować.Z tych wszystkich względów Sąd Najwyższy orzekł jak w części wstępnej wyroku.