I KS 27/26

I KS 27/26 POSTANOWIENIE Dnia 29 września 2026 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Dariusz Świecki (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Marek Pietruszyński SSN Małgorzata Wąsek-Wiaderek w sprawie M. R. oskarżonego o czyny z art. 258 § 1 k.k. i in. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 29 września 2026 r., skargi obrońcy na wyrok sądu odwoławczego – Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 16 kwietnia 2026 r., sygn. akt II AKa 268/25, uchylający wyrok Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 7 kwietnia 2025 r., sygn. akt III K 130/25 i przekazujący sprawę do ponownego rozpoznania na podstawie art. 539e § 2 k.p.k. 1. oddala skargę; 2. obciąża oskarżonego kosztami sądowymi postępowania skargowego. UZASADNIENIE Skargę w trybie przepisów rozdziału 55a k.p.k. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 16 kwietnia 2026 r., sygn. akt II AKa 268/25, uchylającego wyrok Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 7 kwietnia 2025 r., sygn. akt III K 130/25 i I KS 27/26 2 przekazującego sprawę temu Sądowi do ponownego rozpoznania, wniósł obrońca oskarżonego M. R. , zaskarżając go w całości. Skarżący zarzucił mu naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało wpływ na treść orzeczenia, tj. art. 437 § 2 k.p.k. poprzez niezasadne przyjęcie, że stwierdzone przez Sąd II instancji uchybienia dotyczące braku udziału oskarżyciela posiłkowego w postępowaniu przed Sądem I instancji, spowodowały konieczność uchylenia przedmiotowego wyroku w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, podczas gdy sformułowane w apelacji oskarżyciela posiłkowego zarzuty i wnioski nie skutkowały potrzebą przeprowadzenia na nowo przewodu w całości, w szczególności zważywszy, że uchybienia stwierdzone przez Sąd mogły być konwalidowane w toku postępowania przez Sąd II instancji, a oskarżyciel posiłkowy nie posiada gravamenu do kwestionowania całego orzeczenia, a wyłącznie tej części, która odnosi się do czynu, którym jest bezpośrednio pokrzywdzony (i w zakresie, którego przysługują mu uprawnienia oskarżyciela posiłkowego), a co za tym idzie brak było wskazanych w art. 437 § 2 k.p.k. przesłanek uzasadniających uchylenie przedmiotowego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. W konkluzji skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu Apelacyjnego w Poznaniu i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi II instancji, a także o zwrócenie wniesionej opłaty od skargi. Sąd Najwyższy stwierdził, co następuje. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Zadaniem obrońcy było wykazanie w skardze, że in concreto nie wystąpiła żadna z przyczyn do wydania orzeczenia uchylającego z przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania w postępowaniu pierwszoinstancyjnym. Tego nie udało się jednak skarżącemu skutecznie uczynić. Sąd odwoławczy za podstawę swego rozstrzygnięcia przyjął konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości, o której mowa w art. 437 § 2 k.p.k. Sąd ten za zasadny uznał bowiem zarzut apelacji pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego, w którym podniesiono obrazę przepisów postępowania karnego mającą istotny wpływ na treść wyroku w postaci naruszenia art. 343 § 2 i § 5 k.p.k. w zw. z art. 335 § 2 k.p.k. przez Sąd pierwszej instancji, który uwzględnił wniosek o skazanie bez przeprowadzenia rozprawy na posiedzeniu, nie zawiadamiając I KS 27/26 3 oskarżyciela posiłkowego o terminie tego posiedzenia oraz nie dając mu możliwości uczestniczenia w nim i złożenia sprzeciwu wobec wniosku, skutkiem czego naruszone zostały prawa procesowe oskarżyciela posiłkowego do czynnego udziału w postępowaniu, co należy uznać za istotne naruszenie prawa procesowego, skutkujące naruszeniem zasady rzetelnego procesu. W kontekście tego zarzutu Sąd Apelacyjny zwrócił uwagę na realia sprawy. Otóż prokurator do aktu oskarżenia dotyczącego M. R. złożonego w trybie art. 335 § 2 k.p.k. dołączył wniosek o wydanie na posiedzeniu wyroku skazującego i wymierzenie mu wskazanej we wniosku, a uzgodnionej z oskarżonym kary. W związku z czym Sąd meriti zobligowany był doręczyć odpis aktu oskarżenia ujawnionemu pokrzywdzonemu i zawiadomić go o terminie posiedzenia, zaś uwzględnienie wniosku było dopuszczalne tylko wówczas, jeżeli nie sprzeciwi się temu pokrzywdzony, należycie powiadomiony o terminie posiedzenia. Jak wskazuje Sąd Apelacyjny w niniejszej sprawie Sąd meriti nie zawiadomił ujawnionych pokrzywdzonych o terminie posiedzenia i nie doręczył im odpisu aktu oskarżenia, do którego dołączono wniosek w trybie art. 335 § 2 k.p.k. W dniu 7 kwietnia 2025 r. przeprowadził zaś posiedzenie i uwzględniając wniosek prokuratora złożony w trybie art. 335 § 2 k.p.k. wydał wyrok odnośnie do M. R. . W ocenie Sądu Najwyższego słusznie wskazał w efekcie Sąd Apelacyjny, że stwierdzone uchybienie spowodowało konieczność uchylenia wyroku i przekazania sprawy Sądowi Okręgowemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania, albowiem konieczne jest przeprowadzenie postępowania w całości z udziałem pokrzywdzonych, których pominięto z rażącym naruszeniem przepisów. Konieczność ponownego przeprowadzenia przewodu w całości może bowiem stanowić efekt naruszenia przepisów procesowych odnoszących się do prawidłowego jego przebiegu, co wymaga powtórzenia przewodu w całości, np. gdy nie dochowano gwarancji procesowych odnoszących się do udziału w czynności procesowej stron i ich przedstawicieli procesowych. W sprawie niniejszej dostrzeżone przez Sąd Apelacyjny uchybienia w procedowaniu skutkowały niemożnością wydania wyroku na posiedzeniu w trybie tzw. skazania bez rozprawy. Wszak uwzględnienie wniosku jest możliwe tylko wówczas, jeżeli nie sprzeciwi się temu pokrzywdzony, należycie powiadomiony o terminie posiedzenia (art. 343 § 2 k.p.k.). Jest to zatem warunek procedowania w omawianym trybie. Tym samym w realiach sprawy z rażącym naruszeniem wymogów I KS 27/26 4 dotyczących procedowania w trybie tzw. skazania bez rozprawy Sąd meriti przeprowadził posiedzenie i wydał na tym forum wyrok. Wprawdzie – co przyznał sam Sąd odwoławczy – w sprawie ujawniono dwóch pokrzywdzonych, ale wyłącznie czynem zarzucanym w pkt IV aktu oskarżenia (innymi czynami zarzucanymi oskarżonemu nie byli oni pokrzywdzeni), do czego nawiązuje autor skargi, to rzecz jednak w tym, że w realiach sprawy wniosek prokuratora złożony w trybie art. 335 § 2 k.p.k., a uzgodniony z podejrzanym, dotyczył wszystkich czynów zarzucanych M. R. . Tym samym ewentualne sprzeciwienie się przez pokrzywdzonego choćby jednym z czynów zarzucanych oskarżonemu w ogóle wyłączało możliwość skazania w omawianym trybie konsensualnym. Sąd jest związany bowiem skierowanym do tego organu wnioskiem prokuratora jako pewną całością, nie mogąc dokonywać w nim zmiany, lecz może jedynie uzależnić uwzględnienie wniosku od dokonania w nim przez prokuratora wskazanej przez siebie zmiany, zaakceptowanej przez oskarżonego (art. 343 § 3 k.p.k.). Zauważyć ponadto należy, że przedmiotem uzgodnień były kary za poszczególne przestępstwa i kara łączna. Ewentualny sprzeciw pokrzywdzonego w zakresie kary wymierzonej za czyn, w którym występuje w takiej roli procesowej, powoduje upadek porozumienia co do kary łącznej. Dostrzec też trzeba, że uwzględniony przez Sąd odwoławczy zarzut apelacji pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego sprowadzał się właśnie do podważenia - w konsekwencji uchybień, jakich dopuścił się Sąd meriti – możliwości zastosowania w niniejszej sprawie samego trybu tzw. skazania bez rozprawy. Uchybień tych konwalidować nie mógł przy tym Sąd odwoławczy, jako że chodzi tu w ogóle o brak możliwości wydania w realiach sprawy wyroku w omawianym trybie konsensualnym. Tym samym nie chodzi tu o możliwość korekt w instancji odwoławczej na skutek rozpoznania apelacji od wyroku wydanego w trybie skazania bez rozprawy, podnoszącej naruszenie przepisów prawa materialnego, do którego prowadziło uwzględnienie przez sąd wadliwego wniosku prokuratora, który opierał się na uzgodnieniach z podejrzanym, godzących w przepisy prawa materialnego. W tym układzie treść uzgodnień zawartych we wniosku prokuratora złożonym w trybie tzw. skazania bez rozprawy nie może wiązać sądu odwoławczego, który może ingerować w kontrolowany wyrok Sądu meriti, jako naruszający właśnie regulacje prawa materialnego. Innymi słowy, sąd odwoławczy może zmienić wówczas zaskarżony wyrok wydany w trybie konsensualnym, albowiem taka sytuacja nie ogranicza samodzielności sądu odwoławczego. W sprawie niniejszej mamy jednak do I KS 27/26 5 czynienia z innym układem procesowym, gdy wobec naruszeń, których dopuścił się Sąd meriti, wyrok w trybie konsensualnym w ogóle nie powinien zapaść. Z przywołanych tu względów nie wchodziło również w rachubę uchylenie przez Sąd Apelacyjny wyroku Sądu pierwszej instancji w części dotyczącej wyłącznie czynu z pkt IV aktu oskarżenia, jako że z uwagi na omawiane uchybienia w ogóle upadła możliwość wydania rozstrzygnięcia w trybie tzw. skazania bez rozprawy. Skoro zatem Sąd Apelacyjny w zaskarżonym wyroku nie dopuścił się uchybienia przepisowi art. 437 § 2 zd. 2 k.p.k., wniesioną skargę należało oddalić, obciążając oskarżonego kosztami sądowymi postępowania skargowego. Z tych wszystkich względów Sąd Najwyższy orzekł, jak na wstępie. [J.J.] [a.ł]