II KB 72/25
Izba Karna2025-12-30
Skład orzekający: Małgorzata Wąsek-Wiaderek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy sędzia Sądu Najwyższego powinien zostać wyłączony od udziału w rozpoznaniu sprawy dotyczącej zbadania wymogów niezawisłości i bezstronności innego sędziego, jeśli okoliczności uzasadniające wyłączenie tego drugiego sędziego dotyczą również sędziego wnioskującego o wyłączenie?Ratio decidendi
Sędzia Sądu Najwyższego powinien zostać wyłączony od udziału w rozpoznaniu sprawy dotyczącej zbadania wymogów niezawisłości i bezstronności innego sędziego, jeśli okoliczności uzasadniające wyłączenie tego drugiego sędziego dotyczą również sędziego wnioskującego o wyłączenie. Dotyczy to sytuacji, gdy sposób powołania sędziego na urząd, a także orzecznictwo trybunałów międzynarodowych, mogą budzić wątpliwości co do jego bezstronności i niezależności, a tym samym prowadzić do uznania orzeczenia za niebyłe lub obarczone wadą prawną.Stan faktyczny
Sędzia Sądu Najwyższego (SSN J.W.) złożył wniosek o wyłączenie go od udziału w sprawie dotyczącej ponownego rozpoznania wniosku o zbadanie wymogów niezawisłości i bezstronności sędziego SSO X.Y. Sędzia J.W. argumentował, że okoliczności podnoszone we wniosku o zbadanie niezawisłości SSO X.Y. dotyczą również jego samego, ze względu na sposób jego powołania na urząd sędziego. Podkreślił również znaczenie orzecznictwa TSUE i ETPCz w kontekście wątpliwości co do niezależności i bezstronności sędziów powołanych w określonym trybie.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy postanowił wyłączyć SSN J.W. od udziału w rozpoznaniu sprawy II KB 72/25.Pełny tekst orzeczenia
II KB 72/25 POSTANOWIENIE Dnia 30 grudnia 2025 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Małgorzata Wąsek-Wiaderek po rozpoznaniu w Izbie Karnej, na posiedzeniu w dniu 30 grudnia 2025 r., wniosku SSN J.W. o wyłączenie go od udziału w rozpoznaniu sprawy w przedmiocie ponownego rozpoznania wniosku o zbadanie wymogów niezawisłości i bezstronności przez SSO X.Y., na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. i art. 42 § 1 i 4 k.p.k., p o s t a n o w i ł wyłączyć SSN J.W. od udziału w rozpoznaniu sprawy w przedmiocie ponownego rozpoznania wniosku o zbadanie wymogów niezawisłości i bezstronności przez SSO X.Y. UZASADNIENIE Przed Sądem Najwyższym zawisła sprawa w przedmiocie wniosku o ponowne rozpoznanie wniosku o zbadanie wymogów niezawisłości i bezstronności przez SSO X.Y., zarejestrowana pod sygn. akt II KB 72/25. Aktualnie do rozpoznania tej sprawy został wylosowany następujący skład orzekający: SSN P.W. (przewodniczący, sprawozdawca), SSN G.P., SSN D.P., SSN M.Ł., SSN J.W. oraz jako sędziowie zastępcy: SSN A.C. i SSN I.Z. W dniu 12 listopada 2025 r. SSN J.W. złożył oświadczenie, w którym zawiadomił o okolicznościach uzasadniających wyłączenie go od orzekania w tej sprawie. Oświadczenie to zostało potraktowane jako żądanie wyłączenia sędziego
II KB 72/25 2 w rozumieniu art. 41 § 1 k.p.k. Na poparcie swojego stanowiska SSN J.W. przedstawił następujące argumenty: „Po pierwsze, wniosek pierwotnie złożony dotyczy zarzutu niewłaściwej obsady sądu, w składzie którego bierze udział sędzia powołany na urząd na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej nowelą ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa z dnia 8 grudnia 2017 r. Informuję, że podniesione we wniosku okoliczności, wyłącznie w zakresie podstawy prawnej i trybu powołania, w analogiczny sposób dotyczą mojej osoby jako sędziego, uważam, że znajduję się w takich samych okolicznościach, co oznacza, że w odbiorze obiektywnym, a także subiektywnym składającego pierwotny wniosek, mogą powstać wątpliwości co do mojej bezstronności i orzekałbym jako „sędzia we własnej sprawie”. Po drugie, czynię to ze względu na okoliczność, że sposób mojego powołania na urząd sędziego, pierwotnie Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego powoduje, że sąd, w składzie którego jestem powołany może nie być uznany za sąd ustanowiony na podstawie ustawy w rozumieniu art. 19 ust. 1 TUE w zw. z art. 47 Karty Praw Podstawowych (wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 21 grudnia 2023 r., C-718/21). W świetle wyroku TSUE z dnia 4 września 2025 r., C-225/22, sprawa, w której zostaję wyznaczony do składu, ze względu na moje pierwotne powołanie, w analogicznych okolicznościach do Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego, może skutkować tym, że wydane orzeczenie będzie uznane za niebyłe. Po trzecie, wniosek złożono z uwagi na treść wyroku Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu z dnia 8 listopada 2021 r. (Dolińska-Ficek, Ozimek, 49868/19 i 57511/19), z którego wynika, że orzeczenie wydane przez Sąd, w składzie którego uczestniczy sędzia powołany na urząd sędziego na wniosek KRS ukształtowanej w trybie ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r., poz. 3), narusza standard z art. 6 Konwencji (sądu ustanowionego ustawą). Powoduje to poważne ryzyko traktowania orzeczenia wydanego w takiej sytuacji jak w warunkach nieważności postępowania, jak i prowadzi do powstawania roszczeń odszkodowawczych”.
II KB 72/25 3 Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Wniosek okazał się zasadny, dlatego też należało wyłączyć SSN J.W. od udziału w rozpoznaniu sprawy II KB 72/25. Wszystkie trzy argumenty podane przez Pana Sędziego J.W. są zasadne i stanowią powody wyłączenia go od udziału w rozpoznaniu sprawy. Dlatego też nie ma powodu ich ponownego referowania, zostały bowiem w pełni przedstawione w części wstępnej uzasadnienia. Jedynie pokrótce wypada podkreślić, że SSN J.W. miałby rozpoznać sprawę dotyczącą testu niezależności i bezstronności SSO X.Y., który został oparty na podstawach odnoszących się do niego w takim samym stopniu, jak do sędziego, którego dotyczy wniosek o przeprowadzenie ww. testu. Jest to zatem sytuacja godząca w sedno zakazu nemo iudex in causa sua. Na uwzględnienie zasługują także argumenty odnoszące się do orzecznictwa trybunałów międzynarodowych, tj. argumenty natury prewencyjnej, mające przeciwdziałać możliwości uznania orzeczenia wydanego w tej sprawie za niebyłe lub obarczenia go wadą prawną (nienależytą obsadą sądu). Mając na uwadze powyższe, należało orzec jak w części dyspozytywnej postanowienia. [WB] [a.ł]
Powiązane orzeczenia
- I NB 16/24 2024-11-29Czy sędzia Sądu Najwyższego powinien zostać wyłączony od orzekania w sprawie dotyczącej zbadania wymogów niezawisłości i bezstronności innego sędziego, jeśli wyraża wątpliwości co do własnego umocowania i statusu sądu, d…
- V KB 97/25 2026-01-09Czy sędzia Sądu Najwyższego, który sam składa wniosek o wyłączenie od udziału w sprawie ze względu na okoliczności związane z jego powołaniem na urząd, powinien zostać wyłączony od rozpoznania tej sprawy?
- III KK 557/25 2026-04-24Czy sędzia Sądu Najwyższego, powołany na urząd w procedurze wadliwej konstytucyjnie, powinien zostać wyłączony od rozpoznania wniosku o wyłączenie innego sędziego, który również został powołany w tej samej wadliwej proce…
- II ZO 57/22 2023-03-09Czy istnieją podstawy do wyłączenia sędziego Sądu Najwyższego od udziału w sprawie lub do wyłączenia innych sędziów od rozpoznania wniosku o wyłączenie, ze względu na sposób ich powołania lub inne okoliczności podważając…
- I ZO 128/25 2026-01-12Czy sędzia Sądu Najwyższego, który w innych sprawach występował jako obrońca kwestionujący niezawisłość i bezstronność innego sędziego, powinien zostać wyłączony od udziału w sprawie dotyczącej zbadania niezawisłości i b…
Powołane przepisy
art. 41 § 1 KPKart. 42 § 1art. 19 ust. 1art. 47art. 6§ 1
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 18.07.2026. · PDF źródłowy