II KK 104/20

Sygn. akt II KK 104/20 POSTANOWIENIE Dnia 2 czerwca 2020 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Rafał Malarski na posiedzeniu bez udziału stron (art. 535 § 3 k.p.k.), po rozpoznaniu w dniu 2 czerwca 2020 r., sprawy G. H. uniewinnionej od popełnienia czynów z art. 218 § 1a k.k. i art. 233 § 1 k.k. z powodu kasacji wniesionej przez pełnomocnika oskarżycielki posiłkowej od wyroku Sądu Okręgowego w P. z dnia 30 października 2019 r., sygn. akt IV Ka (…), zmieniającego wyrok Sądu Rejonowego w P. z dnia 21 listopada 2018 r., sygn. akt II K (…), p o s t a n o w i ł: 1. pozostawić bez rozpoznania kasację w części odnoszącej się do uniewinnienia oskarżonej od popełnienia czynu z art. 233 § 1 k.k.; 2. oddalić kasację w pozostałym zakresie jako oczywiście bezzasadną; 3. obciążyć oskarżycielkę posiłkową M.S. kosztami sądowymi za postępowanie kasacyjne; 4. zasądzić od oskarżycielki posiłkowej na rzecz oskarżonej kwotę 1200 zł (tysiąc dwieście) tytułem zwrotu wydatków na ustanowienie w postępowaniu kasacyjnym obrońcy. UZASADNIENIE Sąd Rejonowy w P. , wyrokiem z 21 listopada 2018r., warunkowo umorzył wobec G.H. postępowanie karne na okres próby 2 lat, orzekając nadto 2 świadczenie pieniężne w kwocie 1000 zł, w zakresie czynu z art. 218 § 1 a k.k. polegającego na tym, że jako dyrektor oddziału określonego banku w okresie od czerwca 2010r. do 26 listopada 2012r. uporczywie naruszała prawa pracownika M.S. wynikające ze stosunku pracy, oraz umorzył wobec oskarżonej postępowanie karne na podstawie art. 17 § 1 pkt 3 k.p.k. w zakresie czynu z art. 233 § 1 k.k. polegającego na tym, że 20 marca 2013r. złożyła w postępowaniu sądowym fałszywe zeznania. Sąd Okręgowy w P. – po rozpoznaniu apelacji prokuratora, pełnomocnika oskarżycielki posiłkowej i obrońcy – zmienił w dniu 30 października 2019r. pierwszoinstancyjny wyrok i uniewinnił G. H. w całości. Kasację od prawomocnego wyroku Sądu odwoławczego złożył pełnomocnik oskarżycielki posiłkowej, podnosząc zarzuty rażącego naruszenia prawa, a mianowicie: art. 7 k.p.k. w zw. z art. 167 k.p.k., art. 366 § 1 k.p.k., art. 410 k.p.k. w zw. z art. 424 k.p.k. przez uwzględnienie głównie okoliczności przemawiających na korzyść oskarżonej; art. 433 § 2 k.p.k. przez nieodniesienie się do wszystkich zarzutów apelacji; art. 218 § 1 a k.k. i art. 233 § 1 k.k. przez błędną wykładnię tych przepisów. Skarżący zażądał wydania wyroku o charakterze kasatoryjnym. Oskarżyciel publiczny i obrońca sporządzili pisemne odpowiedzi na kasację. Prokurator Prokuratury Rejonowej w O. wniósł o jej oddalenie jako oczywiście bezzasadnej. Obrońca natomiast zaproponował pozostawienie kasacji bez rozpoznania w części odnoszącej się do czynu z art. 233 § 1 k.k. oraz oddalenie kasacji w pozostałym zakresie jako oczywiście bezzasadnej. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. 1. Kasację w części kwestionującej uniewinnienie oskarżonej od popełnienia występku z art. 233 § 1 k.k. należało uznać za niedopuszczalną, gdyż wniosła ją osoba nieuprawniona. Wypada przypomnieć, że krąg pokrzywdzonych w rozumieniu art. 49 § 1 k.p.k. ograniczony jest zespołem znamion czynu będącego przedmiotem postępowania. Warunkiem przyznania statusu pokrzywdzonego danej osobie jest to, by jej dobro prawne zostało naruszone lub zagrożone w sposób bezpośredni, a więc taki, w którym między czynem zawierającym znamiona przestępstwa a naruszonym lub zagrożonym dobrem danego podmiotu nie ma ogniw pośrednich (zob. post. SN z 30 września 2013r., IV KK 209/13). 3 Przedmiotem ochrony przepisu art. 233 § 1 k.k. jest, najogólniej rzecz ujmując, prawidłowe funkcjonowanie wymiaru sprawiedliwości w szerokim tego słowa znaczeniu. Tak określonego dobra nie sposób utożsamiać z indywidualnym interesem jakiejkolwiek osoby. Inaczej mówiąc, dobrem prawnym bezpośrednio naruszonym lub zagrożonym przez złożenie fałszywego zeznania jest zatem mające zapaść w tym postępowaniu orzeczenie, a nie jest nim dobro prawne uczestnika postępowania, w którym zeznanie zostało złożone, chyba że działanie to narusza również inny przepis chroniący bezpośrednio dobro prawne tej osoby, np. cześć, godność osobistą (zob. wyr. SN z 1 kwietnia 2005r., IV KK 42/05, OSNKW 2005, z. 7-8, poz. 66). W tej sytuacji M. S. w postępowaniu dotyczącym czynu z art. 233 § 1 k.k. nie mogła mieć statusu pokrzywdzonej a tym samym – siłą rzeczy – statusu oskarżycielki posiłkowej. Stąd też kasację w części odnoszącej się do tego czynu należało pozostawić bez rozpoznania (art. 531 § 1 k.p.k. w zw. z art. 530 § 2 k.p.k. w zw. z art. 429 § 1 k.p.k.). Poza zakresem rozważań musiały pozostać przyczyny, które legły u podstaw uniewinnienia oskarżonej od popełnienia czynu z art. 233 § 1 k.k. 2. Kasacja w pozostałym zakresie okazała się bezzasadna – i to w stopniu oczywistym. Nie sposób zgodzić się ze skarżącym, że Sąd odwoławczy, decydując się na uwolnienie oskarżonej od winy w zakresie czynu z art. 218 § 1a k.k, ,,pominął” zeznania pokrzywdzonej i świadków oraz opinię biegłej psycholog. Sąd ten, korzystając z przysługujących mu uprawnień, dokonał krytycznej oceny relacji M. S. i stanowisko swoje w tej mierze przekonywająco uargumentował. Odniósł się również do opinii biegłej psycholog, trafnie zauważając, że poza zakresem jej kompetencji pozostawała ocena zgromadzonych dowodów i ocena prawna działań podejmowanych przez oskarżoną. Sąd ad quem nie musiał rozważać kwestii niewypłacenia pokrzywdzonej premii za listopad 2012r., niejasności w zakresie przysługującego jej prawa do urlopu czy prawa do ekwiwalentu za delegację, skoro ustalił – a to pozostawało pod ochroną art. 7 k.p.k. – że zachowanie oskarżonej nie odznaczało się ani 4 złośliwością, ani uporczywością. Brak tych znamion determinował rozstrzygnięcie zapadłe na etapie postępowania apelacyjnego. Ewidentnie nietrafny był zarzut dokonania przez Sąd drugiej instancji błędnej wykładni art. 218 § 1a k.k. Powodem uniewinnienia stała się wszak nie wadliwa interpretacja tego przepisu, ale kategoryczne ustalenie, że zachowanie oskarżonej nie było motywowane jedynie personalną niechęcią do pokrzywdzonej i nie nosiło cechy powtarzalności oraz że sprawczyni nie towarzyszyła zła wola. Uogólniając całe zagadnienie: to brak znamion podmiotowo - przedmiotowych czynu zabronionego legł u podstaw uniewinnienia, a nie nadanie nieprawidłowego znaczenia tym znamionom przez Sąd odwoławczy. Dlatego Sąd Najwyższy oddalił w omawianej części kasację w trybie przewidzianym w art. 535 § 3 k.p.k. 3. O kosztach sądowych za postępowanie kasacyjne orzeczono po myśli art. 636 § 1 k.p.k. w zw. 637a k.p.k.