II KK 110/15

Sygn. akt II KK 110/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 6 maja 2015 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Włodzimierz Wróbel (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Zbigniew Puszkarski SSN Andrzej Stępka Protokolant Marta Brylińska w sprawie Ł. K., skazanego z art. 286 § 1 k.k., po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 6 maja 2015 r., kasacji, wniesionej przez Rzecznika Praw Obywatelskich na korzyść skazanego od wyroku Sądu Rejonowego w P. z dnia 25 października 2010 r., uchyla zaskarżony wyrok i uniewinnia Ł. K. od popełnienia zarzuconego przestępstwa z art. 286 § 1 k.k., zaś kosztami procesu obciąża Skarb Państwa. UZASADNIENIE Wyrokiem zaocznym Sądu Rejonowego w P. z dnia 25 października 2010 r. Ł. K. został uznany winnym czynu z art. 286 § 1 k.k., za który wymierzono mu karę jednego roku pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres próby pięciu lat. Opis czynu, za który oskarżony został skazany, 2 sformułowano w następujący sposób: „w okresie od 5 grudnia 2009 r. do dnia 16 grudnia 2009 r. w miejscowości O., działając w z góry powziętym zamiarze doprowadził do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w postaci kabli i przewodów elektrycznych o łącznej wartości strat 42.476 zł na szkodę A. O.” Wyrok ten nie został zaskarżony i uprawomocnił się 10 listopada 2010 r. Od tego prawomocnego rozstrzygnięcia kasację w trybie art. 521 k.p.k. wniósł Rzecznik Praw Obywatelskich, zarzucając przedmiotowemu orzeczeniu rażące naruszenie prawa karnego materialnego, to jest art. 286 § 1 k.k., polegające na uznaniu Ł. K. za winnego popełnienia przestępstwa oszustwa, mimo braku w opisie czynu zarzucanego i przypisanego oskarżonemu znamienia kierunkowego, tj. działania w celu osiągnięcia korzyści majątkowej oraz ustawowego zwrotu określającego znamię czynności wykonawczej, tj. wprowadzenia w błąd albo wyzyskania błędu lub niezdolności do należytego pojmowania przedsiębranego działania, co miało istotny wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia . Podnosząc powyższy zarzut, Rzecznik Praw Obywatelskich wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i uniewinnienie oskarżonego od popełnienia przypisanego mu czynu. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Kasacja jest zasadna w stopniu oczywistym, co umożliwia jej rozpoznanie na posiedzeniu. Zestawienie opisu czynu przypisanego skazanemu ze znamionami zawartymi w art. 286 § 1 k.k. ukazuje, że opis ten nie wskazuje na spełnienie wszystkich znamion przedmiotowych i podmiotowych przestępstwa oszustwa. Realizacja tego typu czynu zabronionego wymaga ustalenia, że: - doprowadzono inną osobę do niekorzystnego rozporządzenia mieniem, - przez wprowadzenie jej w błąd albo wyzyskania błędu, lub wyzyskania niezdolności do należytego pojmowania przedsiębranego działania, - a sprawca działał w celu osiągnięcia korzyści majątkowej. W niniejszej sprawie, zachowanie ujęte w opisie czynu odpowiada jedynie przedmiotowej czynności doprowadzenia innej osoby do niekorzystnego rozporządzenia mieniem. Nie ustalono natomiast, czy oskarżony działał z zamiarem kierunkowym, ani też nie wskazano modus operandi, które w przypadku realizacji 3 znamion z art. 286 § 1 k.k. musi polegać albo na wprowadzeniu w błąd albo wyzyskaniu błędu innej osoby. Tak skonstruowany opis czynu odzwierciedla jedynie fakt zaistnienia w obrocie gospodarczym zdarzenia niekorzystnego dla jednej ze stron stosunku cywilno-prawnego. Nie można nawet na gruncie prawa cywilnego ocenić, czy doszło w tej sytuacji do deliktu, czy jedynie do niewykonania zobowiązania przez Ł. K., co oczywiście w niniejszej sprawie jest irrelewantne, ale ukazuje istotne braki w opisie czynu. Sąd Najwyższy podziela przytoczone przez Rzecznika Praw Obywatelskich, a podparte wcześniejszymi judykatami tegoż Sądu poglądy na temat wykładni art. 413 § 2 pkt 1 k.p.k. Istotnie, w opisie czynu nie trzeba bezwzględnie posługiwać się zwrotami ustawowymi, proces karny nie jest bowiem procesem formułkowym, ale opis ten musi odzwierciedlać komplet znamion zarzucanego i finalnie przypisanego przestępstwa. Wobec powyższego, z uwagi na brak wykazania realizacji znamion typu czynu zabronionego z art. 286 § 1 k.k. i przypisanie Ł. K. czynu, który nie stanowi przestępstwa, należało orzec, jak w sentencji.