II KK 134/22

Sygn. akt II KK 134/22 POSTANOWIENIE Dnia 12 kwietnia 2022 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Antoni Bojańczyk w sprawie W. P. skazanego z art. 79 pkt 4 i art. 77 pkt 2 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 12 kwietnia 2022 r. na posiedzeniu bez udziału stron (art. 532 § 3 k.p.k.) wniosku Prokuratora Generalnego o wstrzymanie wykonania zaskarżonego kasacją orzeczenia - wyroku Sądu Rejonowego w W. z dnia 27 lutego 2019 r., sygn. IV K (…), oraz postanowienia Sądu Rejonowego w W. z dnia 15 grudnia 2020 r., sygn. V Ko (…) na podstawie art. 532 § 1 k.p.k. p o s t a n o w i ł: wstrzymać wykonanie wyroku Sądu Rejonowego w W. z dnia 27 lutego 2019 r., sygn. IV K (…), oraz postanowienia Sądu Rejonowego w W. z dnia 15 grudnia 2020 r., sygn. V Ko (…), do czasu rozpoznania kasacji. UZASADNIENIE W związku z wniesieniem kasacji na korzyść oskarżonego W. P. od prawomocnego wyroku nakazowego Sądu Rejonowego w W. z dnia 27 lutego 2019 r., sygn. IV K (…), Prokurator Generalny wniósł także (osobnym pismem datowanym na dzień 18 marca 2022 r., data prezentaty z tego samego dnia) o 2 wstrzymanie wykonania tego orzeczenia oraz postanowienia tego Sądu z dnia 15 grudnia 2020 r., sygn. akt V Ko (…) (IV K (…)), na mocy którego zarządzono wobec W. P. zastępczą karę pozbawienia wolności w wymiarze 120 (stu dwudziestu) dni w zamian za karę ograniczenia wolności w pozostałym do wykonania wymiarze 240 (dwustu czterdziestu) dni z kary 8 (ośmiu) miesięcy ograniczenia wolności, połączonej z obowiązkiem wykonywania nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 30 (trzydziestu) godzin miesięcznie, orzeczonej wobec wymienionego wyrokiem nakazowym Sądu Rejonowego w W. z dnia 27 lutego 2019 r., sygn. akt IV K (…). Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego kasacją orzeczenia oraz orzeczenia „związkowego”, tj. postanowienia Sądu Rejonowego w W. z dnia 15 grudnia 2020 r., sygn. akt V Ko (…), którym to rozstrzygnięciem zarządzono wobec W. P. zastępczą karę pozbawienia wolności w wymiarze stu dwudziestu dni zasługiwał na uwzględnienie. Wstrzymanie wykonania zaskarżonego kasacją orzeczenia (art. 532 § 1 k.p.k.) ma charakter wyjątkowy i możliwe jest m. in. wówczas, gdy już wstępna analiza wyartykułowanych w nadzwyczajnym środku zaskarżenia zarzutów wskazuje na wysokie prawdopodobieństwo ich zasadności i ⎯ w konsekwencji ⎯ istnienie realnej perspektywy uwzględnienia kasacji zgodnie z kierunkiem zaskarżenia i podniesionymi w niej wnioskami. Postawiony w kasacji Prokuratora Generalnego zarzut naruszenia przez sąd meriti przepisów art. 500 § 1 i § 3 k.p.k. przez nieuwzględnienie zgromadzonych w sprawie dowodów wskazujących na to, że skazany W. P. zaprzestał pełnienia funkcji prezesa zarządów spółek X. sp. z o.o. i U. sp. z o.o. z końcem 2009 r. i 2010 r., tj. m. in. uchwał wskazanych wyżej spółek oraz wyjaśnień złożonych przez podejrzanego jawi się, w istocie, jako niepozbawiony pewnego merytorycznego uzasadnienia. Dowody, na które powołuje się autor kasacji zdają się bowiem wspierać tezę, że w sprawie nie doszło do zmaterializowania się ustawowych warunków upoważniających sąd do orzeczenia w przedmiocie postawionych W. P. zarzutów w postępowaniu nakazowym w trybie przewidzianym w przepisie art. 500 k.p.k. W szczególności rysują się istotne 3 wątpliwości co do tego, czy wolno było przyjąć odnośnie W. P., że ⎯ verba legis ⎯ na podstawie zebranych dowodów okoliczności czynu zarzuconego oskarżonemu i wina oskarżonego nie budzą wątpliwości. Konstatacja ta sama w sobie nie upoważnia jednak jeszcze do uznania wniosku o wstrzymanie wykonania orzeczenia za zasadny i jego uwzględnienia. Rzecz w tym, że poza dokonaniem oceny pozwalającej na wyrażenie (niestanowczej) prognozy prawdopodobieństwa stwierdzenia zasadności podniesionych w kasacji zarzutów niezbędne jest także wykazanie przez podmiot występujący z wnioskiem o wstrzymanie orzeczenia zaskarżonego kasacją bądź innego orzeczenia, którego wykonanie zależy od rozstrzygnięcia kasacji (art. 532 § 1 k.p.k.), że dalsze wykonywanie zaskarżonego wyroku i orzeczonej kary mogłoby w takim układzie prowadzić do poniesienia przez skazanego pozbawionej podstawy prawnej i nie dającej się powetować dolegliwości, której nie powinien on ponieść właśnie z racji na rysującą się ewentualność stwierdzenia wadliwości podlegającego wykonaniu orzeczenia zaskarżonego kasacją i możliwością jego zmiany bądź wyeliminowania z obrotu prawnego. O ile badanie tego kryterium w przypadku kasacji wnoszonych przez obrońców z reguły nie wymaga dokładniejszego analizowania aktualnego statusu skazanego w postępowaniu wykonawczym (z uwagi na implikacje wynikające z treści przepisu art. 523 § 2 k.p.k. oraz ze względu na to, że zazwyczaj w dacie wniesienia kasacji kara pozbawienia wolności orzeczona wobec skazanego jest wdrożona do wykonania i dlatego właśnie składany jest wniosek o wstrzymanie wykonania orzeczenia), o tyle w przypadku kasacji wnoszonych ⎯ tak jak w niniejszym przypadku ⎯ przez podmioty specjalne, które nie się limitowane co do kategorii orzeczeń podlegających zaskarżeniu wnoszonymi przez nie kasacjami (art. 523 § 4 pkt. 1 k.p.k.) ocenie podlega także to, czy (i jaka) kara została in concreto wdrożona do wykonania w związku z prawomocnym skazaniem. Wniosek Prokuratora Generalnego o wstrzymanie wykonania wskazanych w nim orzeczeń jawiłby się jako niewątpliwie zasadny wówczas, gdyby wobec skazanego W. P. w dacie orzekania w przedmiocie wniosku w związku ze skazaniem za czyny kwalifikowane jako przestępstwa z ustawy o rachunkowości była wykonywana zastępcza kara pozbawienia wolności w warunkach izolacji penitencjarnej. 4 Wprawdzie orzeczenie o zarządzeniu wobec skazanego (tytułem kary zastępczej w zamian za karę ograniczenia wolności w pozostałym do wykonania wymiarze dwustu czterdziestu dni) wykonania kara pozbawienia wolności (sto dwadzieścia dni pozbawienia wolności) stało się prawomocne (postanowienie Sądu Rejonowego w W. z dnia 15 grudnia 2020 r., sygn. akt V Ko (…), utrzymano w mocy postanowieniem Sądu Okręgowego w W. z dnia 17 marca 2021 r., sygn. XI Kzw (…)), zaś postanowieniem Sądu Okręgowego w W. z dnia 23 marca 2022 r., sygn. XI Kzw (…), zostało utrzymane w mocy postanowienie Sądu Rejonowego w W. z dnia 25 stycznia 2021 r., sygn. akt V Ko (…), o nieuwzględnieniu wniosku skazanego o wstrzymanie wykonania kary zastępczej pozbawienia wolności (po rozpoznaniu zażalenia na to postanowienie wniesionego przez obrońcę skazanego) i w konsekwencji skazany został wezwany do stawienia się w Areszcie Śledczym w W. celem odbycia zastępczej kary pozbawienia wolności (k. 485 akt, t. III), to jednak jeszcze przed datą wydania orzeczenia Sądu Okręgowego w W. z dnia 23 marca 2022 r. i dokładnie w dacie wniesienia kasacji oraz związanego z nią wniosku o wstrzymanie wykonania orzeczenia (18 marca 2022 r.) status prawny skazanego w płaszczyźnie orzeczonej wobec niego kary zastępczej pozbawienia wolności uległ istotnemu przewartościowaniu. Nakazuje to w konsekwencji poddać aktualność i potrzebę ewentualnego uwzględnienia wniosku Prokuratora Generalnego o wstrzymanie wykonania zaskarżonego kasacją orzeczenia oraz postanowienia Sądu Rejonowego w W. z dnia 15 grudnia 2020 r., sygn. akt V Ko (…), o zarządzeniu wykonania zastępczej kary pozbawienia wolności w pryzmacie nowych, nieznanych Prokuratorowi Generalnemu (w dacie składania wniosku o wstrzymanie wykonania orzeczeń) zaszłości z postępowania wykonawczego. Otóż Sąd Okręgowy w W. postanowieniem z dnia 18 marca 2022 r., sygn. XI Kow (…) (k. 571 akt, t. III), udzielił skazanemu W. P. zezwolenia na odbycie reszty zastępczej kary stu dwudziestu dni pozbawienia wolności orzeczonej postanowieniem Sądu Rejonowego w W. z dnia 15 grudnia 2020 r. poza zakładem karnym w systemie dozoru elektronicznego w miejscu stałego pobytu skazanego poprzez zainstalowanie środków technicznych w postaci stacjonarnego urządzenia monitorującego i nadajnika na nodze skazanego (włączona do akt niniejszej sprawy notatka urzędowa z dnia 12 kwietnia 2022 r. w przedmiocie stosowania wobec 5 skazanego dozoru elektronicznego). Rozstrzygnięcie to nie oznacza jednak, iżby zdezaktualizowała się obecnie obawa związana z możliwością poniesienia przez skazanego niesłusznej dolegliwości w związku z ewentualnym wykonaniem wobec niego kary mającej swe oparcie w zaskarżonym kasacją orzeczeniu oraz postanowieniu Sądu Rejonowego w W. z dnia 15 grudnia 2020 r., sygn. akt V Ko (…), w przedmiocie zarządzenia wykonania wobec W. P. zastępczej kary pozbawienia wolności. Wprawdzie zastępcza kara pozbawienia wolności orzeczona w stosunku do W. P. w związku ze skazaniem go wyrokiem Sądu Rejonowego w W. z dnia 27 lutego 2019 r., sygn. IV K (…), nie będzie obecnie wykonywana w systemie izolacji penitencjarnej, to mimo wszystko będzie ona egzekwowana, tyle tylko, że w innym „reżimie” wykonawczym. Nie przecząc, że taka zmiana systemu wykonywania kary wpływa w istotny sposób na redukcję dolegliwości związanej z jej wykonaniem, to jednak nie modyfikuje ona normatywnej istoty orzeczonej i wykonywanej wobec skazanego kary: jest to nadal ⎯ choć zmutowana w aspekcie jej faktycznego wykonywania ⎯ kara pozbawienia wolności. Przy uwzględnieniu zatem postawienia przez Sąd Najwyższy orzekający w niniejszym składzie wstępnej, niestanowczej prognozy uznania zarzutu kasacyjnego wyartykułowanego przez Prokuratora Generalnego za zasadny i rysującej się ewentualnie perspektywy uchylenia zaskarżonego nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia wyroku niezbędne było uwzględnienie wniosku o wstrzymanie wykonania orzeczeń wskazanych przez Prokuratora Generalnego. Objęcie niniejszym rozstrzygnięciem postanowienia Sądu Okręgowego w W. z dnia 18 marca 2022 r., sygn. XI Kow (…), w przedmiocie udzielenia skazanemu W. P. zezwolenia na odbycie reszty zastępczej kary stu dwudziestu dni pozbawienia wolności orzeczonej postanowieniem Sądu Rejonowego w W. z dnia 15 grudnia 2020 r. nie było konieczne. Z chwilą wstrzymania wykonania zaskarżonego kasacją wyroku Sądu Rejonowego w W. z dnia 27 lutego 2019 r., sygn. IV K (…), oraz postanowienia Sądu Rejonowego w W. z dnia 15 grudnia 2020 r., sygn. akt V Ko (…), w przedmiocie orzeczenia wobec skazanego zastępczej kary pozbawienia wolności ustaje bowiem (czasowo, tylko do chwili wskazanej w rozstrzygnięciu niniejszego postanowienia) wykonanie kary pozbawienia wolności ⎯ także wówczas, gdy sąd zezwolił na jej wykonywanie 6 wobec skazanego w ramach systemu dozoru elektronicznego, umożliwiającego wyjątkowo pozapenitencjarne odbycie orzeczonej kary pozbawienia wolności. Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy orzekł jak na wstępie.