II KK 222/26

II KK 222/26 POSTANOWIENIE Dnia 30 września 2026 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Ryszard Witkowski w sprawie R.G., po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 30 września 2026 r. na posiedzeniu wniosku pełnomocnika o wyłączenie Sędziego Sądu Najwyższego M.S. od udziału w sprawie kasacyjnej II KK 222/26, na podstawie art. 42 § 1 i 4 k.p.k. w zw. z art. 41 § 1 k.p.k. a contrario p o s t a n o w i ł: pozostawić wniosek bez rozpoznania. UZASADNIENIE Pismem z 1 sierpnia 2026 r. pełnomocnik oskarżycielki posiłkowej R.G., powołując się na przepisy art. 41 § 1 k.p.k., wniosła o wyłączenie SSN M.S. od rozpoznania sprawy kasacyjnej II KK 222/26. Wnioskodawczyni wskazała, że zachodzi po stronie tego sędziego niewzruszalne domniemanie braku instytucjonalnych gwarancji niezawisłości i bezstronności uzasadniona wątpliwość co do bezstronności. Jako powód rzeczonej wątpliwości wnioskodawczyni wskazała fakt powołania sędziego na urząd SSN na podstawie rekomendacji Krajowej Rady Sądownictwa, ukształtowanej na postawie ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018 r. poz. 3). Sąd Najwyższy zważył, co następuje. II KK 222/26 2 Na wstępie należy stwierdzić, że Sąd Najwyższy w tym składzie nie podziela stanowiska, iż udział w rozpoznaniu sprawy sędziego Sądu Najwyższego, który na ten urząd został powołany na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018 r. poz. 3), wywołuje sam przez się i w każdym przypadku stan nienależytej obsady sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. W tym miejscu odwołać się należy do wiążącego charakteru wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 20 kwietnia 2020 r. sygn. akt U 2/20, w którym jednoznacznie wykluczył objęcie zakresem tego przepisu wskazanych okoliczności powołania sędziego na urząd, uznając uchwałę połączonych Izb Sądu Najwyższego: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z 23 stycznia 2020 r. w sprawie BSA I-4110-1/20, za niezgodną z Konstytucją RP (OTK ZU A/2020 poz. 61) z uwagi na jej prawotwórczy charakter. Na uwadze należy mieć również treść wyroków Trybunału Konstytucyjnego z 21 listopada 2021 r. w sprawie K 6/21 i z 10 marca 2022 r. w sprawie K 7/21, zakazujących wykorzystywanie art. 6 ust. 1 EKPCz jako przesłanki ustalenia standardu prawa do sądu, a co za tym idzie kontroli prawidłowości przebiegu procedury nominacyjnej i jej wpływu na skuteczność powołania, a zatem oceny wykonywania przez Prezydenta RP prerogatywy konstytucyjnej z art. 179 w związku z art. 144 ust. 3 pkt 17 Konstytucji RP (K 7/21). W konsekwencji wykluczających kwestionowanie samego votum sędziowskiego nawet w części, które stanowi nieodłączny element wykonywania władzy sędziowskiej (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 4 marca 2020 r. w sprawie P 22/19). Zważywszy na treść powyższych wyroków Trybunału Konstytucyjnego trzeba podkreślić, iż art. 8 ust. 1 Konstytucji RP stanowi, że Konstytucja jest najwyższym prawem Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 190 ust. 1 Konstytucji RP orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne, Sąd Najwyższy orzekający w niniejszej sprawie, nie był zatem związany uchwałą składu połączonych Izb: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/20, a tym bardziej sądów międzynarodowych, zwłaszcza Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, nie II KK 222/26 3 tylko ze względu na ich deklaratoryjny charakter, ale przede wszystkim na charakteryzujący system prawa civil law brak precedensów i obowiązek stosowania norm prawa stanowionego, stosownie do art. 7 Konstytucji RP. Treść normy art. 41 § 1 k.p.k. wymaga zaś, aby wątpliwości co do bezstronności sędziego były uzasadnione, w związku z tym tego rodzaju okoliczności muszą być wykazane konkretnymi, nawiązującymi do realiów tej właśnie, indywidualnej sprawy, argumentami. Przepis art. 41 § 1 k.p.k. stanowi bowiem jednoznacznie, że sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Takich argumentów rzeczony wniosek nie zawiera. Tymczasem brak jest również podstaw do twierdzenia, że sam fakt, iż sędzia Sądu Najwyższego został powołany w kwestionowanej we wniosku procedurze rodzi uzasadnione wątpliwości co do bezstronności sędziego. Niezależnie od powyższego, przypomnieć również należy, iż nawet w przywołanej derogowanej uchwale Sądu Najwyższego, w myśl przedstawionej w niej wykładni tego przepisu, warunkiem skuteczności takiego zarzutu było wykazanie, iż wadliwość procesu powoływania prowadzi, w konkretnych okolicznościach, do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. Wniosek nie mógł zatem okazać się skuteczny, gdyż jego autor nie wskazał na istnienie okoliczności uzasadniających wątpliwości, że proces powołania wymienionego wyżej sędziego prowadził in concreto do naruszenia konstytucyjnego i konwencyjnego standardu niezawisłości i bezstronności sądu. W szczególności, by okoliczności powołania albo osoby trzecie miały wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Podkreślić nadto wypada, iż status sędziego ma charakter jednorodny i nie podlega różnicowaniu w żadnym aspekcie, chociażby dlatego, że pochodzi z tego samego źródła, powołania na urząd przez Prezydenta RP, który powołując go na urząd - inaczej nadając prawo jurysdykcji, zapewnia mu niezbędną demokratyczną legitymizację oraz legitymizację całej władzy sądowniczej. To nadanie tytułu do wykonywania władzy sądowniczej ucieleśnia prawo wskazanej osoby do wykonywania władzy sądowniczej i kreuje nierozerwalną łączność każdego II KK 222/26 4 powołanego sędziego z Rzecząpospolitą. Ten «stosunek kreacyjny», ma swe źródło w prawie konstytucyjnym (P. Czarny, Realizacja konstytucyjnych kompetencji Prezydenta RP w odniesieniu do sądów i Krajowej Rady Sądownictwa. Uprawnienia kreacyjne Prezydenta wobec sądów, [w:] M. Grzybowski (red.), System rządów Rzeczypospolitej Polskiej. Założenia konstytucyjne a praktyka ustrojowa, Warszawa 2006). Dlatego wskazany warunek odnosi się w równej mierze do sędziów sądów powszechnych, wojskowych, administracyjnych i sędziów Sądu Najwyższego. Zważywszy powyższe, zwłaszcza treść art. 8 ust. 1 Konstytucji RP, stwierdzić zasadnie należy, iż argumentacja oparta na tezie, że sąd z udziałem sędziów powołanych w kwestionowanym trybie nie jest sądem ustanowionym na mocy ustawy i nie spełnia wymogów niezawisłości i bezstronności, nie mogła zostać uznana za trafną. Z tych względów wniosek obrońcy skazanego był niedopuszczalny z mocy ustawy, co obligowało Sąd Najwyższy do pozostawienia go bez rozpoznania. Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy orzekł jak w części dyspozytywnej postanowienia. [WB] [a.ł]