II KK 241/22

Sygn. akt II KK 241/22 POSTANOWIENIE Dnia 8 czerwca 2022 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Eugeniusz Wildowicz na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k. po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 8 czerwca 2022 r. sprawy 1. G. N. 2. S. K. uniewinnionych od popełnienia czynu z art. 212 § 1 k.k., z powodu kasacji wniesionej przez pełnomocnika oskarżyciela prywatnego od wyroku Sądu Okręgowego w W. z dnia 25 stycznia 2022 r., sygn. akt X Ka (…) utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego w W. z dnia 6 października 2021 r., sygn. akt IV K (…), p o s t a n o w i ł 1. oddalić kasację jako oczywiście bezzasadną, 2. obciążyć oskarżyciela prywatnego M. M. kosztami postępowania kasacyjnego, 3. zasądzić od oskarżyciela prywatnego M. M. na rzecz oskarżonej G. N. kwotę 300 zł, tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego za sporządzenie odpowiedzi na kasację. UZASADNIENIE G. N. została oskarżona o to, że w dniu 1 czerwca 2017 r., podczas toczącej się przed Sądem Okręgowym w W. XXIV Wydział Cywilny rozprawy w sprawie o sygn. akt. XXIVC (…), pomówiła pokrzywdzonego o to, że wpływał on wraz ze 2 swoim pełnomocnikiem na czynności biegłego J. K. w celu wydania przez biegłego opinii w sprawie o sygn. akt. XXIV C (…) w ten sposób, że pokrzywdzony wraz ze swoim pełnomocnikiem mieli przygotować i przekazać biegłemu treści opinii, którą biegły J. K. miał następnie złożyć w sprawie cywilnej jako istotny dowód na korzyść pokrzywdzonego, tj. o czyn z art. 212 § 1 k.k. S. K. został oskarżony o to, że działając wspólnie i w porozumieniu z oskarżoną G. N., dopuścił się w stosunku do pokrzywdzonego, przestępstwa z art. 212 § 1 k.k. w zw. z art. 271 k.k. oraz art. 272 k.k., polegającego na tym, że w dniu 1 czerwca 2017 r. podczas toczącej się przed Sądem Okręgowym w W. XXIV Wydział Cywilny rozprawy w sprawie o sygn. akt. XXIVC (…) pomówił pokrzywdzonego o to, że wpływał on wraz ze swoim pełnomocnikiem na czynności biegłego J. K. w celu wydania przez biegłego opinii w sprawie o sygn. akt. XXIV C (…) w ten sposób, że pokrzywdzony wraz ze swoim pełnomocnikiem mieli przygotować i przekazać biegłemu treści opinii, którą biegły J. K. miał następnie złożyć w sprawie cywilnej jako istotny dowód na korzyść pokrzywdzonego, tj. o czyn z art. 212 § 1 k.k. Sąd Rejonowy w W., wyrokiem z dnia 6 października 2021 r., sygn. akt IV K (…), uniewinnił oskarżonych od popełnienia zarzucanych im czynów, obciążając oskarżyciela prywatnego M. M. kosztami postępowania. Pełnomocnik oskarżyciela prywatnego złożył apelację od powyższego wyroku na niekorzyść oskarżonych, zaskarżając orzeczenie w całości i zarzucając: - naruszenie przepisów prawa procesowego: art. 7 k.p.k. w zw. z art. 4 k.p.k., co skutkowało błędnymi ustaleniami faktycznymi, iż „oskarżeni na rozprawie w dniu 01.06.2017 r. przed Sądem Okręgowym w W. nie formułowali wypowiedzi wskazujących na rzekomy wpływ oskarżyciela prywatnego na treść opinii biegłego J. K., które wskazano w treści zarzutów prywatnego aktu oskarżenia, a biegły J. K. miał w trakcie wizyty na terenie posesji oskarżonej wypowiedzieć do oskarżyciela prywatnego i jego pełnomocnika słowa ‘panowie napiszcie taką opinię żebym mógł ją podpisać’, podczas gdy całościowa i wnikliwa ocena materiału dowodowego, a przede wszystkim przebiegu rozprawy w dniu 01.06.2017 r. winna prowadzić do odmiennych wniosków”, 3 - naruszenie art. 410 k.p.k. poprzez pominięcie w toku oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego pisma procesowego oskarżonej z dnia 13.06.2017 r., złożonego w sprawie o sygn. XXIV C (…) przed Sądem Okręgowym w W., w którym to dokumencie oskarżona potwierdziła sformułowanie przez nią na rozprawie w dniu 01.06.2017 r. wypowiedzi, w ramach której zarzuciła oskarżycielowi prywatnemu i biegłemu wspólne uzgadnianie sposobu sporządzenia opinii sądowej w sprawie XXIV C (…), - błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wydanego w sprawie rozstrzygnięcia, polegający na uznaniu, że: a) w toku rozprawy w dniu 01.06.2017 r. przed Sądem Okręgowym w W. w sprawie o sygn. XXIV C (…) oskarżeni nie formułowali wobec oskarżyciela prywatnego wypowiedzi zniesławiających go i zarzucających mu próbę wejścia w porozumienie z biegłym J. K. celem oddziaływania na treść opinii ww. biegłego, podczas gdy formułowane przez oskarżoną i jej pełnomocników wypowiedzi w toku rozprawy w dniu 01.06.2017 r., jak i w pismach procesowych, które były składane do akt sprawy XXIV C (…) po ww. rozprawie wskazują, że cytowanie rzekomych słów biegłego sądowego J. K. „panowie napiszcie taką opinię żebym mógł ją podpisać" dotyczyło nie tylko krytyki pracy biegłego sądowego, ale i zdyskredytowania M. M. i narażenia go na utratę zaufania; b) biegły J. K. miał w trakcie wizyty na terenie posesji oskarżonej wypowiedzieć do oskarżyciela prywatnego i jego pełnomocnika słowa „panowie napiszcie taką opinię żebym mógł ją podpisać", podczas gdy w sprawie brak jest jednoznacznych i kategorycznych dowodów wskazujących na ten fakt. Podnosząc powyższe, pełnomocnik oskarżyciela prywatnego wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Sąd Okręgowy w W., wyrokiem z dnia 25 stycznia 2022 r., sygn. akt X Ka (…), utrzymał zaskarżony wyrok w mocy. Pełnomocnik oskarżyciela prywatnego wniósł kasację od wyroku Sądu odwoławczego, zaskarżając go w całości i zarzucając naruszenie art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 457 § 3 k.p.k., poprzez: 4 1. brak rozważenia zarzutów sformułowanych przez pełnomocnika oskarżyciela prywatnego w pkt I lit. (a) i (c), pkt II oraz pkt III lit. (a) petitum apelacji z dnia 08.11.2021r., które zmierzały do wykazania błędu w sposobie oceny przez Sąd Rejonowy w W. dowodów z nagrania z przebiegu rozprawy w dniu 01.06.2017 r. i zeznań świadka T. D., a także pominięcia przez Sąd a quo w toku oceny materiału dowodowego pisma procesowego oskarżonej z dnia 13.06.2017 r., które złożyła w sprawie o sygn. XXIV C (…) przed Sądem Okręgowym w W., a w dalszej kolejności poczynienia przez Sąd I instancji nieprawidłowych ustaleń faktycznych w zakresie dotyczącym okoliczności oraz zamiaru, z jakim oskarżeni przywołali na rozprawie w dniu 01.06.2017 r. przed Sądem Okręgowym w W. wypowiedź biegłego J. K. do M. M. oraz T. D. o treści: „panowie napiszcie taką opinię, żebym mógł ją podpisać", skutkiem czego uniewinniono oskarżonych od czynów zarzucanych im w prywatnym akcie oskarżenia; 2. brak poddania wszechstronnej i wnikliwej analizie zarzutów sformułowanych w pkt I lit. (b) i (e) petitum apelacji z dnia 08.11.2021 r. poprzez wybiórcze i ogólnikowe odniesienie się do argumentacji zaprezentowanej w ww. środku zaskarżenia dla poparcia przedmiotowych zarzutów i wykazania nieprawidłowości w dokonanej przez Sąd I instancji ocenie dowodów z zeznań oskarżyciela prywatnego oraz wyjaśnień oskarżonych, skutkujące brakiem rzetelnej kontroli odwoławczej przez Sąd Okręgowy w W. wyroku Sądu Rejonowego w W., sprowadzającej się jedynie de facto do skrótowego powielenia argumentacji Sądu I instancji, co przeczy prawidłowej funkcji sprawowania kontroli instancyjnej. Wskazując na powyższe, wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu w W. do ponownego rozpoznania. W pisemnej odpowiedzi na kasację obrońca oskarżonej G. N. wniósł o oddalenie przedmiotowej kasacji jako oczywiście bezzasadnej. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Kasacja jest bezzasadna w stopniu oczywistym, dlatego została rozpoznana i oddalona na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k. Skarżący zarzucił Sądowi odwoławczemu brak rzetelności podczas rozpoznawania apelacji od wyroku Sądu I instancji, co uczyniło kontrolę instancyjną 5 iluzoryczną. O powyższym świadczyć miała zwięzłość uzasadnienia zaskarżonego wyroku, którego obszerność nie przystaje do liczby i szerokiego omówienia zarzutów apelacyjnych. Należy zgodzić się z Autorem kasacji, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku jest syntetyczne - dość oszczędne w słowach oraz nieodnoszące się do wszystkich konkretnych argumentów apelacji, co może stwarzać mylne wrażenie, iż nie zostały one należycie rozważone. Przedstawiony przez Sąd Okręgowy w W. w tym uzasadnieniu wywód prowadzi jednak do odmiennych wniosków, to jest, że zapadło orzeczenie słuszne, ponieważ Sąd ów, podobnie jak Sąd I instancji, trafnie uznał, iż zachowanie oskarżonych nie wypełniło znamion zarzuconego im przestępstwa zniesławienia. Zarzuty apelacji, choć opisane w wielu punktach, co do zasady sprowadzały się do konstatacji, że na skutek wadliwej oceny wszystkich dowodów – tak nagrania z rozprawy oraz dokumentów, jak i źródeł osobowych – Sąd I instancji błędnie uznał, że oskarżeni nie popełnili zarzucanego im przestępstwa. Precyzyjne oddzielenie konkretnych zarzutów od siebie było trudne, gdyż wszystkie one miały charakter polemiczny i przenikały się ze sobą. Nastręczało to trudność w ich systematycznym omówieniu w uzasadnieniu wyroku i trzeba się zgodzić ze skarżącym, że Sąd odwoławczy nie podołał temu zadaniu w sposób wzorcowy. Nawet jednak zbiorcze a przy tym lakoniczne odniesienie się do zarzutów apelacyjnych przez Sąd Okręgowy, co może świadczyć o naruszeniu przez ten Sąd wymogów określonych art. 457 § 3 k.p.k., nie oznacza, iż doszło w ten sposób również do rażącego naruszenia powołanego w kasacji przepisu art. 433 § 2 k.p.k. Skoro tak, to brak jest w niniejszej sprawie podstaw do wydania wyroku przez Sąd Najwyższy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 5 stycznia 2022 r., V KK 632/21). Niezależnie bowiem od tego, że zgodnie z obowiązującym od października 2019 r. przepisem art. 537a k.p.k., nie można uchylić wyroku sądu odwoławczego z tego powodu, że jego uzasadnienie nie spełnia wymogów określonych w art. 457 § 3 k.p.k., uchybienie to nie miało istotnego wpływu na treść orzeczenia i nie stało na przeszkodzie realizacji zasadniczego celu postępowania karnego. Należy przypomnieć, że podstawowym zadaniem postępowania karnego, ujętym w art. 2 § 1 pkt 1 k.p.k., jest właśnie wykrycie i pociągnięcie do 6 odpowiedzialności karnej sprawcy przestępstwa albo doprowadzenie do tego, by osoba niewinna nie podniosła tej odpowiedzialności – jak się stało w niniejszej sprawie. Realizacji tego celu podporządkowane są wszystkie zasady procesowe, w tym reguły dotyczące zasad rozpoznawania środków odwoławczych i sporządzania uzasadnień. Z tego względu właśnie, rozważając zarzuty apelacyjne, Sąd Okręgowy, po całkowitym i słusznym zaaprobowaniu poczynionych przez Sąd meriti ustaleń faktycznych, skupił swoją uwagę na wątku prawnokarnej oceny postępowania oskarżonych. Lektura akt sprawy prowadzi do wniosku, że orzekające w niniejszej sprawie Sądy zasadnie przyjęły, iż biegły wypowiedział przypisane mu słowa (należy zauważyć, że mimo upływu czasu i związanej z tym niepamięci, sam biegły w zeznaniach na rozprawie przyznał, iż taki fakt mógł mieć miejsce), a treść jego wypowiedzi została przytoczona podczas rozprawy cywilnej przez oboje oskarżonych wyłącznie jako argument świadczący o braku obiektywizmu biegłego, którego zachowanie krytycznie ocenili. Zachowanie G. N. i S. K. w żaden sposób nie realizowało zatem znamion przestępstwa zniesławienia popełnionego na szkodę oskarżyciela prywatnego M. M., z którym oskarżona była w sporze prawnym. Wbrew twierdzeniom skarżącego – o czym obiektywnie i rzetelnie świadczy treść nagrań z rozprawy z dnia 1 czerwca 2017 r. – oskarżeni nie twierdzili podczas rozprawy, że M. M. i jego pełnomocnik T. D. wpływali na czynności biegłego J. K.. Podniesione w obszernej apelacji liczne zarzuty nie zdołały obalić powyższego ustalenia. Jeśli zaś chodzi o niewzięcie przez Sądy obu instancji pod uwagę treści pisma oskarżonej z dnia 13 czerwca 2017 r. złożonego w sprawie cywilnej o sygn. akt XXIV C (…), prowadzonej przez Sąd Okręgowy w W., w którym zrelacjonowała ona, że „po półgodzinnej dyskusji panowie ustalili, że opinię napisze pozwany, a biegły ją podpisze” (drugi zarzut apelacji), to trzeba przypomnieć, że zarzut aktu oskarżenia nie dotyczy treści pisma z dnia 13 czerwca 2017 r., ale wypowiedzi G. N. podczas rozprawy w dniu 1 czerwca 2017 r. Są to zatem dwa odrębne zdarzenia historyczne. Ewentualna sugestia oskarżonej o istnieniu umowy między M. M. a biegłym, wyrażona w późniejszym piśmie, nie była częścią wcześniejszego zdarzenia objętego aktem oskarżenia. Z tego też względu ocena dowodu z tego pisma nie ma żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. 7 Analiza postępowania prowadzonego przeciwko G. N. i S. K. o czyn z art. 212 § 1 k.k. skłania do wniosku, że orzekające w sprawie Sądy słusznie nie dostrzegły podstaw do pociągnięcia oskarżonych do odpowiedzialności karnej za zarzucony im czyn i uniewinniły ich od postawionych zarzutów. Kontrola instancyjna zaś, choć przeprowadzona bez precyzyjnego odniesienia się do poszczególnych zarzutów apelacyjnych, doprowadziła Sąd odwoławczy do prawidłowego rozstrzygnięcia, utrzymującego w mocy orzeczenie Sądu I instancji, a zatem niedoskonałości uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie wywarły negatywnego wpływu na jego treść. O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 637a w zw. z art. 636 § 1 k.p.k. Wysokość zwrotu kosztów zastępstwa procesowego na rzecz oskarżonej, w związku ze sporządzeniem przez obrońcę G. N. odpowiedzi na kasację, została ustalona na podstawie § 12 ust. 1 w zw. z § 11 ust. 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie. Biorąc powyższe pod uwagę, Sad Najwyższy orzekł jak na wstępie.