II KK 306/23
WyrokIzba Karna2023-11-07
Skład orzekający: Kazimierz Klugiewicz, Tomasz Artymiuk, Małgorzata Gierszon
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy sąd powinien umorzyć postępowanie karne z powodu wcześniejszego prawomocnego skazania za ten sam czyn, mimo różnic w datach początkowych okresu popełnienia przestępstwa niealimentacji?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i umorzył postępowanie, stwierdzając, że zaniechanie zbadania uprzedniej karalności oskarżonego doprowadziło do wydania orzeczenia dotkniętego bezwzględną przyczyną odwoławczą z art. 439 § 1 pkt 8 k.p.k. Mimo rozbieżności w datach początkowych okresu popełnienia przestępstwa niealimentacji, wszystkie okoliczności faktyczne prowadziły do uznania, że w obu postępowaniach osądzono ten sam czyn, co narusza zasadę ne bis in idem.Stan faktyczny
Sąd Rejonowy skazał M.P. za przestępstwo niealimentacji z art. 209 § 1a k.k. za okres od stycznia do lipca 2021 r. Prokurator Generalny wniósł kasację, podnosząc, że oskarżony został już wcześniej prawomocnie skazany za ten sam czyn, popełniony w szerszym okresie obejmującym również okres objęty zaskarżonym wyrokiem. Kasacja wskazywała na naruszenie art. 366 § 1 k.p.k. i art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k. oraz art. 439 § 1 pkt 8 k.p.k.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i na podstawie art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k. umorzył postępowanie, obciążając jego kosztami Skarb Państwa.Pełny tekst orzeczenia
II KK 306/23 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 7 listopada 2023 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Kazimierz Klugiewicz (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Tomasz Artymiuk SSN Małgorzata Gierszon Protokolant Klaudia Binienda w sprawie M.P., oskarżonego z art. 209 § 1a k.k., po rozpoznaniu w Izbie Karnej, na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k., w dniu 7 listopada 2023 r., kasacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnego na korzyść oskarżonego od wyroku Sądu Rejonowego w Sokołowie Podlaskim z dna 14 lipca 2022 r., sygn. akt II K 520/21, uchyla zaskarżony wyrok i na podstawie art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k. postępowanie w sprawie umarza, a jego kosztami obciąża Skarb Państwa. UZASADNIENIE Sąd Rejonowy w Sokołowie Podlaskim wyrokiem z dnia 14 lipca 2022 r., sygn. akt II K 520/21, uznał M.P. za winnego tego, że w okresie od 1 stycznia 2021 r. do 31 lipca 2021 r. w K., gm. S., woj. […] uchylał się od wykonywania ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego na rzecz syna D.P., określonego co do wysokości
II KK 306/23 2 wyrokiem Sądu Rejonowego w Sokołowie Podlaskim z dnia 6.04.2009 r. na kwotę 800 zł miesięcznie, przez co spowodował zaległość alimentacyjną i niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych syna, tj. przestępstwa z art. 209 § 1a k.k., za które wymierzono mu karę 5 miesięcy pozbawienia wolności. Powyższy wyrok nie został zaskarżony apelacją przez którąkolwiek ze stron i uprawomocnił się w dniu 22 lipca 2022 r. Od tego wyroku kasację na korzyść oskarżonego wniósł Prokurator Generalny, podnosząc zarzut rażącego i mającego istotny wpływ na treść wyroku naruszenia przepisów prawa karnego procesowego, a mianowicie art. 366 § 1 k.p.k. oraz art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k., polegającego na zaniechaniu wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy, dotyczących uprzedniej karalności oskarżonego, co doprowadziło do skazania M.P. wyrokiem z dnia 14 lipca 2022 r., sygn. akt II K 520/21, za czyn z art. 209 § 1a k.k., popełniony w okresie od 1 stycznia 2021 r. do 31 lipca 2021 r., podczas gdy za tożsamy występek, popełniony na szkodę tego samego małoletniego pokrzywdzonego, zawierający się w granicach czasowych: od 1 marca 2020 r. do 31 lipca 2021 r., oskarżony został już uprzednio prawomocnie skazany wyrokiem Sądu Rejonowego w Sokołowie Podlaskim z dnia […] 2021 r., sygn. akt […], co stanowi bezwzględną przyczynę uchylenia orzeczenia, określoną w art. 439 § 1 pkt 8 k.p.k. Wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i umorzenie postępowania na podstawie art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k. Sąd Najwyższy rozważył, co następuje. Kasacja jest oczywiście zasadna, co uprawniało do jej rozpoznania na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k. W sprawie nie budzi wątpliwości to, że Sąd orzekający, w wyniku braku zweryfikowania sytuacji prawo-karnej M.P., w dacie wydawania wyroku, nie dostrzegł, że wcześniejszym prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w Sokołowie Podlaskim z dnia […] 2021 r., sygn. akt […], oskarżony został uznany za winnego
II KK 306/23 3 przestępstwa z art. 209 § 1a k.k., popełnionego w tym samym miejscu, w tych samych okolicznościach i wobec tego samego pokrzywdzonego – swojego syna D.P., co wobec aktualizacji zakazu ne bis in idem obligowało ten Sąd do umorzenia postępowania. Wprawdzie we wcześniejszym wyroku data początkowa przestępstwa niealimentacji to 1 marca 2020 r., zaś w późniejszym wyroku zaskarżonym rozpoznawaną kasacją tę cezurę czasową określono na 1 stycznia 2021 r., jednakże pomimo tej rozbieżności czasowej (datę końcową w obydwu ww. wyrokach określono na 31 lipca 2021 r.), wszystkie okoliczności faktyczne sprawy prowadzą do uznania, że w obu postępowaniach osądzono ten sam czyn. Zaniechanie zbadania uprzedniej karalności oskarżonego, zgodnie z obowiązkiem wynikającym z art. 366 § 1 k.p.k., doprowadziło do wydania orzeczenia dotkniętego uchybieniem rangi bezwzględnej przyczyny odwoławczej, określonej w art. 439 § 1 pkt 8 k.p.k. Konieczne stało się zatem jego uchylenie i na podstawie art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k. umorzenie postępowania w sprawie. Mając na uwadze powyższe rozważania, Sąd Najwyższy orzekł jak w wyroku. [SzK] [ms]
Powiązane orzeczenia
- I KK 5/22 2022-02-09Czy prowadzenie postępowania karnego w sprawie o przestępstwo niealimentacji, gdy sprawca został już prawomocnie skazany za ten sam czyn, stanowi rażące naruszenie prawa procesowego skutkujące koniecznością umorzenia pos…
- I KK 134/23 2023-06-28Czy sąd, skazując oskarżonego za przestępstwo niealimentacji, prawidłowo ustalił granice czasowe czynu, uwzględniając wcześniejsze prawomocne skazanie za ten sam czyn w częściowo pokrywającym się okresie?
- V KK 661/21 2022-03-02Czy prowadzenie postępowania karnego i skazanie za przestępstwo niealimentacji jest dopuszczalne, jeśli sprawca został już wcześniej prawomocnie skazany za ten sam czyn popełniony w tym samym okresie?
- IV KK 581/21 2021-11-24Czy skazanie za czyn niealimentacji, który w całości mieści się w okresie, za który sprawca został już prawomocnie skazany, stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą, skutkującą uchyleniem wyroku i umorzeniem postępowania…
- I KK 318/24 2025-10-28Czy wyrok nakazowy wydany w sprawie o przestępstwo niealimentacji może zostać utrzymany w mocy, jeśli oskarżony został już wcześniej prawomocnie skazany za ten sam czyn?
Powołane przepisy
art. 209 § 1art. 535 § 5 KPKart. 17 § 1 pkt 7 KPKart. 366 § 1 KPKart. 439 § 1 pkt 8 KPK§ 1§ 5§ 1 pkt 7§ 1 pkt 8
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 15.07.2026. · PDF źródłowy