II KK 333/19

Sygn. akt II KK 333/19 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 3 września 2020 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Przemysław Kalinowski (przewodniczący) SSN Włodzimierz Wróbel SSN Paweł Wiliński (sprawozdawca) Protokolant Anna Janczak w sprawie D. K. skazanego z art. 209 § 1 i 1a k.k. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 3 września 2020 r. kasacji, wniesionej przez Ministra Sprawiedliwości-Prokuratora Generalnego na korzyść skazanego od wyroku Sądu Rejonowego w M. z dnia 28 marca 2018 r., sygn. akt II K (…) na podstawie art. 535 § 5 k.p.k uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę D.K. do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w M.. UZASADNIENIE D. K. został oskarżony o to, że w okresie od 8 lutego 2016 r. do 12 lutego 2017 r. i w okresie od 10 marca 2017 r. do 28 grudnia 2017 r. w miejscowości L., gm. L., woj. (…), uchylał się od obowiązku alimentacyjnego na rzecz małoletniego syna J. K. w kwocie po 550 zł miesięcznie, zgodnie z wyrokiem Sądu Rejonowego w M. z dnia 19 maja 2014 r., sygn. akt III RC (…), a łączna wysokość powstałych 2 wskutek tego zaległości stanowi równowartość co najmniej 3 świadczeń okresowych, czym naraził go na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, tj. o czyn z art. 209 § 1a k.k. W dniu 26 lutego 2018 r. Prokurator Prokuratury Rejonowej w M. wystąpił do Sądu Rejonowego w M., w trybie art. 335 § 1 k.p.k., o skazanie D. K. bez przeprowadzenia rozprawy i orzeczenie uzgodnionych z nim kar. Wyrokiem z dnia 28 marca 2018 r., sygn. akt II K (…), Sąd Rejonowy w M. uwzględnił wniosek prokuratora i uznał oskarżonego D. K. za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu, przyjmując, że wypełnia on dyspozycję art. 209 § 1 i 1a k.k., za co wymierzył mu karę 6 miesięcy ograniczenia wolności z obowiązkiem wykonywania nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 30 godzin miesięcznie. Nadto, Sąd I instancji zasądził od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa kwotę 120 zł tytułem opłaty od orzeczonej kary i kwotę 70 zł tytułem zwrotu wydatków. Powyższy wyrok nie został zaskarżony przez żadną ze stron i uprawomocnił się w dniu 5 kwietnia 2018 r. Kasację od powyższego wyroku wniósł Minister Sprawiedliwości-Prokurator Generalny, który zaskarżył powyższy wyrok w całości, na korzyść skazanego D. K., formułując zarzut rażącego i mającego istotny wpływ na treść wyroku naruszenia przepisów prawa karnego procesowego - art. 335 § 1 k.p.k. w zw. z art. 343 § 7 k.p.k., polegającego na uwzględnieniu przez sąd wniosku prokuratora o wydanie wyroku skazującego bez przeprowadzenia rozprawy pomimo, że okoliczności popełnienia przez oskarżonego czynu budziły wątpliwości i zaniechaniu wyjaśnienia wszystkich okoliczności dotyczących uprzedniej karalności D. K. , w wyniku czego doszło do wadliwego określenia granic czasowych przypisanego mu czynu z art. 209 § 1 k.k., co doprowadziło do skazania go za uchylanie się od ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego na rzecz małoletniego syna J. K. w okresie od dnia 8 lutego 2016 r. do dnia 12 lutego 2017 r. i w okresie od dnia 10 marca 2017 r. do dnia 28 grudnia 2017 r., pomimo że prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w M. z dnia 27 marca 2018 r., sygn. akt II K (…) został on skazany za taki sam czyn 3 popełniony na szkodę tego samego pokrzywdzonego w okresie od dnia 10 lutego 2016 r. do dnia 8 lutego 2017 r. Podnosząc powyższe, Minister Sprawiedliwości-Prokurator Generalny wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w M.. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Kasacja Ministra Sprawiedliwości-Prokuratora Generalnego okazała się oczywiście zasadna, co skutkuje jej uwzględnieniem na posiedzeniu, w trybie art. 535 § 5 k.p.k. Analiza akt przedmiotowej sprawy wskazuje bowiem jednoznacznie, że Sąd Rejonowy w M. wydając w dniu 28 marca 2018 r., sygn. akt II K (…), wyrok skazujący D. K. za przestępstwo z art. 209 § 1 i 1a k.k. popełnione w związku z uchylaniem się od ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego na rzecz małoletniego syna J. K. w okresie od dnia 8 lutego 2016 r. do dnia 12 lutego 2017 r. i w okresie od dnia 10 marca 2017 r. do dnia 28 grudnia 2017 r. dopuścił się rażącego naruszenia wskazanych w kasacji przepisów procedury karnej, które to uchybienia implikują konieczność uchylenia zaskarżonego wyroku Sądu Rejonowego i przekazania sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania. Sąd meriti uwzględniając wniosek prokuratora, złożony w trybie art. 335 § 1 k.p.k., nie zbadał należycie okoliczności przedmiotowej sprawy i podążając wiernie za treścią zarzutu wskazaną w tym wniosku, przypisał oskarżonemu popełnienie przestępstwa z art. 209 § 1 i § 1a k.k. w kształcie tożsamym jaki wskazano we wniosku prokuratora. Tym samym skazał D. K. za czyn popełniony w okresie od dnia 8 lutego 2016 r. do dnia 12 lutego 2017 r. i w okresie od dnia 10 marca 2017 r. do dnia 28 grudnia 2017 r., nie dostrzegając, że w dniu poprzedzającym wydanie wyroku w tej sprawie, tj. w dniu 27 marca 2018 r. w sprawie toczącej się również przed Sądem Rejonowym w M. o sygn. akt II K (…) zapadł wyrok skazujący D. K. 4 za przestępstwo z art. 209 § 1a k.k. popełnione na szkodę tego samego pokrzywdzonego w okresie od dnia 10 lutego 2016 r. do 8 lutego 2017 r. na karę 4 miesięcy pozbawienia wolności. Wyrok ten uprawomocnił się w dniu 4 kwietnia 2018 r. W efekcie powyższego w obrocie prawnym funkcjonują aktualnie dwa odrębne wyroki skazujące D. K. za przestępstwo popełnione przez niego na szkodę małoletniego syna J. K. w okresie od 10 lutego 2016 r. do 8 lutego 2017 r., co jest sprzeczne z obowiązującą zasadą ne bin in idem, a tym samym niedopuszczalne. Zwrócić należy uwagę, że w dacie wydania przez Sąd Rejonowy w M. zaskarżonego kasacją wyroku w sprawie II (…), wyrok Sądu Rejonowego w M. o sygn. akt II K (…) nie był jeszcze prawomocny (zapadł dnia poprzedzającego, tj. 27 marca 2018 r.). W układzie okoliczności niniejszej sprawy nie doszło zatem do wystąpienia bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 8 k.p.k. Jednocześnie, nie ulega wątpliwości, że Sąd Rejonowy w M., procedując w sprawie winien dokonać kontroli wniosku prokuratora złożonego w trybie art. 335 § 1 k.p.k. pod względem jego prawidłowości formalnej i merytorycznej, a zauważywszy przesłanki uniemożlwiające jego uwzględnienie, winien, zgodnie z treścią art. 343 § 7 k.p.k., zwrócić sprawę prokuratorowi. Niewątpliwie to na prokuratorze działającym jako oskarżyciel publiczny ciążył obowiązek dbałości o rzetelność i wiarygodność ustaleń objętych aktem oskarżenia, w tym w szczególności, by nie kierować do sądu dwóch tożsamych, a zatem wykluczających się oskarżeń. Chociaż w realiach niniejszej sprawy trudno wykazać zaniedbanie Sądu Rejonowego w M. w zakresie pozyskania wiedzy na temat wcześniejszego skazania D. K. za zarzucane mu przestępstwo to nie ulega wątpliwości, że obiektywnie rzecz biorąc przy orzekaniu w sprawie o sygn. II (…) doszło do naruszenia prawa. Skutkiem braku informacji o wcześniejszym o jeden dzień skazaniu D. K. za przestępstwo niealimentacji popełnione w okresie częściowo pokrywającym się z okresem będącym przedmiotem postępowania w sprawie o sygn. II K (…) było wydanie wadliwego wyroku, obejmującego częściowo okres, za który oskarżony został już uprzednio skazany. Powyższe uchybienie miało więc istotny wpływ na treść orzeczenia, a to sprawiło, że niezbędne okazało się jego uchylenie i przekazanie sprawy temu 5 Sądowi do ponownego rozpoznania. Rozstrzygając ponownie sprawę Sąd meriti będzie zobowiązany do wzięcia pod uwagę powyższych uwag, a w szczególności uwzględni treść wyroku Sądu Rejonowego w M. z dnia 27 marca 2018 r., sygn. akt II K (…). Z powodów wskazanych powyżej, należało orzec jak w sentencji.