II KK 450/18

Sygn. akt II KK 450/18 POSTANOWIENIE Dnia 19 grudnia 2018 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Paweł Wiliński w sprawie M. G. skazanego z art. 157 § 2 w zw. z art. 157 § 4 k.k., po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 19 grudnia 2018 r. w trybie art. 535 § 3 k.p.k. kasacji obrońcy skazanego od wyroku Sądu Okręgowego w W. z dnia 26 czerwca 2018 r., sygn. akt VI Ka […], zmieniającego wyrok w części, w pozostałym zakresie utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego w W. z dnia 24 maja 2017 r., sygn. akt III K […], p o s t a n o w i ł: 1) oddalić kasację jako oczywiście bezzasadną; 2) obciążyć skazanego M. G. kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE Wyrokiem Sądu Rejonowego w W. z dnia 24 maja 2017 roku, sygn. III K […], M. G. został uznany winnym popełnienia dwóch czynów z art. 157 § 2 k.k. w zw. z art. 157 § 4 k.k., za które Sąd wymierzył oskarżonemu karę łączną 50 stawek dziennych grzywny ustalając wysokość jednej stawki na kwotę 30 zł. Sąd Okręgowy w W., po rozpoznaniu apelacji obrońcy oraz pełnomocnika oskarżycielki posiłkowej, wyrokiem z dnia 26 czerwca 2018 r. zaskarżony wyrok zmienił w ten sposób, że rozwiązał karę łączną grzywny. W ramach czynu opisanego w pkt. I oskarżonego M. G. uznał za winnego tego, że w dniu 21 października 2013 r. dokonał uszkodzenia ciała żony I. G. poprzez chwycenie za ramiona, szarpanie, rzucenie nią o podłogę, pchnięcie na drzwi pokoju córki i dwukrotnie uderzenie w twarz czym spowodował opisane w wyroku obrażenia 2 ciała skutkujące naruszeniem czynności narządu ciała na okres krótszy niż 7 dni. tj. czyn z art. 157 § 2 k.k. w zw. z art. 157 § 4 k.k. i za to na podstawie art. 157 § 2 k.k. wymierzył oskarżonemu karę 50 stawek dziennych grzywny ustalając wysokość jednej stawki na kwotę 30 zł. Na podstawie art. 39 pkt. 2b k.k. w zw. z art. 41 a § 1 k.k. w związku z popełnieniem tego przestępstwa orzekł wobec oskarżonego M. G. nakaz okresowego opuszczenia domu położonego w W. przy ul. B. […] na okres 2 lat. Na podstawie art. 45 a § 5 k.k. określił termin wykonania tego nakazu w ciągu jednego miesiąca od uprawomocnienia się niniejszego wyroku. W pozostałym zakresie zaskarżony wyrok utrzymał w mocy. Na podstawie art. 85 k.k. i art. 86 § 1 k.k. orzekł wobec oskarżonego karę łączną 60 stawek dziennych grzywny ustalając wysokość jednej stawki na kwotę 30 zł. Od powyższego wyroku kasację w sprawie na korzyść skazanego M. G. wyniósł jego obrońca, zaskarżając wyrok Sądu Okręgowego na korzyść skazanego M. G., w części dotyczącej rozstrzygnięcia o środku karnym na mocy którego Sąd II instancji na podstawie art. 39 pkt. 2b k.k. w zw. z art. 41a § 1 k.k. orzekł wobec M. G. nakaz okresowego opuszczenia domu położonego przy ul. B. […] w W. na okres dwóch lat oraz określił termin wykonania tego nakazu w ciągu miesiąca od uprawomocnienia się przedmiotowego wyroku. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił rażące naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na treść orzeczenia, tj. naruszenie art. 413 § 2 pkt. 2 k.p.k., poprzez wymierzenie skazanemu środka karnego w sposób uniemożliwiający jego wykonanie, co stanowi jednocześnie zdaniem obrońcy bezwzględną przyczynę odwoławczą określoną w art. 439 § 1 pkt. 7 k.p.k. albowiem jako podstawę zastosowania przedmiotowego środka karnego Sąd II instancji wskazał art. 39 pkt. 2b k.k., który statuuje środek karny w postaci - „zakazu przebywania w określonych środowiskach lub miejscach, kontaktowania się z określonymi osobami, zbliżania się do określonych osób lub opuszczania określonego miejsca pobytu bez zgody sądu.”, podczas gdy w części opisowej pkt. IV zaskarżonego wyroku, Sąd II instancji „orzekł wobec M. G. nakaz okresowego opuszczenia domu położonego przy ul. B. […] w W. na okres dwóch lat”, co stanowi środek karny opisany w art. 39 pkt. 2e k.k. W konsekwencji, zdaniem obrońcy, stanowi to o wewnętrznej sprzeczności przedmiotowego wyroku, uniemożliwiającej jego 3 wykonanie w zaskarżonej części. Obrońca wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu Okręgowego w W. w części, tj. w zaskarżonym zakresie i przekazanie w tym zakresie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi II instancji, zaś w związku z podniesieniem zarzutu który stanowił bezwzględną przyczynę odwoławczą określoną w art. 439 § 1 pkt. 7 k.p.k. wniósł o wstrzymanie wykonania wyroku Sądu Okręgowego w W. w zaskarżonej części. W odpowiedzi na powyższą kasację pełnomocnik oskarżycielki posiłkowej wniósł o jej oddalenie jako oczywiście bezzasadnej. Także Prokurator Prokuratury Okręgowej w W., w odpowiedzi na kasację, wniósł o oddalenie jej jako oczywiście bezzasadnej. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Kasacja okazała się oczywiście bezzasadna w stopniu pozwalającym na jej rozpoznanie w trybie art. 535 § 3 k.p.k. Zgodnie z wolą ustawodawcy kasacja jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia skierowanym przeciwko orzeczeniu wydanemu przez Sąd Odwoławczy na skutek rozpoznania środka odwoławczego. Celem postępowania kasacyjnego jest bowiem wyeliminowanie z obrotu prawnego orzeczeń dotkniętych poważnymi wadami w postaci bezwzględnych przyczyn odwoławczych lub innych naruszeń prawda, ale o charakterze rażącym, a jednocześnie takich, które miały istotny wpływ na treść orzeczenia. Możliwość wniesienia skutecznej kasacji jest zatem istotnie ograniczona. Postępowanie kasacyjne nie jest z pewnością postępowaniem, które ponawiać ma kontrolę odwoławczą. W toku tego postępowania z założenia nie dokonuje się zatem kontroli poprawności oceny poszczególnych dowodów, nie weryfikuje zasadności ustaleń faktycznych i nie bada współmierności orzeczonej kary (tak: postanowienie SN z dnia 21 września 2017 roku, sygn. akt IV KK 276/17). Analiza zarzutów kasacji oraz jej uzasadnienia, prowadzi do wniosku, że podniesione w niej zarzuty maja charakter oczywiście bezzasadny, w zakresie upoważniającym do ich odrzucenia w trybie art. 535 § 3 k.p.k. Formalnie chodzi o dwa zarzuty, z których jeden ma charakter zarzutu rażącego naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na treść orzeczenia w postaci art. 413 § 2 pkt. 2 k.p.k., zaś drugi zarzutu wystąpienia bezwzględnej przyczyny odwoławczej 4 określonej w art. 439 § 1 pkt. 7 k.p.k. W istocie jednak oba zarzuty odnoszą się do sprzeczności, jaka zachodzi w pkt. IV i V wyroku Sądu odwoławczego pomiędzy wskazaną podstawą prawną z art. 39 pkt 2b k.k. a określonym słownie nakazem okresowego opuszczenia domu. Powołany przepis przewiduje środek karny w postaci „zakazu przebywania w określonych środowiskach lub miejscach, kontaktowania się z określonymi osobami, zbliżania się do określonych osób lub opuszczania określonego miejsca pobytu bez zgody sądu”, zaś nakaz okresowego opuszczenia lokalu wskazany jest w art. 39 pkt 2e k.k. Przypomnieć należy zatem, że bezwzględną przyczyną odwoławczą określoną w art. 439 § 1 pkt. 7 k.p.k. nie jest każda sprzeczność w treści orzeczenia, lecz tylko taka "in concreto" prowadzi do niemożliwości jego wykonania. Sprzeczność w treści orzeczenia stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą, jeżeli uniemożliwia jego wykonanie. Chodzi tu przede wszystkim o sprzeczność w treści orzeczenia pomiędzy poszczególnymi rozstrzygnięciami w pisemnym orzeczeniu uniemożliwiającą wykonanie orzeczenia. Musi to być zatem, gdy chodzi o wyrok, sprzeczność między poszczególnymi jego rozstrzygnięciami i to nie każda, lecz tylko taka, która powoduje, że niemożliwe staje się jego wykonanie. Przepis ten nie obejmuje zatem ani sytuacji, gdy sprzeczność w treści wyroku utrudnia jedynie, ale nie uniemożliwia jego wykonania, ani sprzeczności zachodzącej między samym wyrokiem, a więc jego treścią (dyspozytywną częścią), a jego uzasadnieniem, jako że uzasadnienie to nie stanowi integralnego elementu treści wyroku (por. wyrok SN z dnia 22 października 2015 r., 111 KK 235/15, wyrok SN z dnia 23 listopada 2005 r., sygn. IV KK 390/05). Odnosząc powyższe do realiów niniejszej sprawy wskazać trzeba, że wbrew twierdzeniom skarżącego w rozstrzygnięciu co do zastosowanego środka karnego wobec skazanego nie zachodzi taka sprzeczność w treści orzeczenia, która uniemożliwiałaby jego wykonanie. Jasno i jednoznacznie wynika z treści zaskarżonego wyroku Sądu Okręgowego w W. jaka jest istota, cel i zakres orzeczonego zakazu. W uzasadnieniu wyroku (s. 10) wskazuje się, że wobec planów oskarżonego, który od dłuższego czasu nie mieszka wspólnie z pokrzywdzoną i jej córką, jednak „planuje się tam ponownie wprowadzić” konieczne 5 jest orzeczenie nakazu opuszczenia domu przez oskarżonego. Podkreśla przy tym, że „żywy konflikt rodzinny, którego skutkiem było stosowanie przemocy wobec domowników stoi na przeszkodzie wspólnemu zamieszkiwaniu z pokrzywdzonymi” Nie ma wątpliwości co do osoby objętej zakazem. Nie powstaje także wątpliwość, co do miejsca, do którego nałożony na oskarżonego środek karny się odnosi, tj. miejsca w którym skazany nie może przebywać. Nie istnieją wątpliwości, co do powodów orzeczenia środka karnego, a także okresu jego trwania i zachowania polegającego na obowiązku powstrzymywania się od pobytu we wskazanym w wyroku miejscu, tj. mieszkaniu zajmowanym aktualnie przez pokrzywdzone żonę i córkę, w którym co trzeba dostrzec skazany nie mieszka od 2013 r., ale jak ustalił Sąd odwoławczy ma zamiar się wprowadzić. Nie sposób zatem stwierdzić by w treści wyroku zachodziła taka sprzeczność, która uniemożliwia jego wykonanie, a oskarżonego pozbawia wiedzy o tym jaka jest istota orzeczonego środka tj. obowiązek powstrzymania się od pobytu we wskazanym w wyroku miejscu. Zgodzić się trzeba, że w stanie faktycznym występującym w niniejszej sprawie, w świetle przypisanego skazanemu czynu, faktu opuszczenia przez niego wspólnego mieszkania w 2013 r. oraz ustalonego przez Sąd Odwoławczy zamiaru ponownego wprowadzenia się do mieszkania, nałożony przez sąd środek karny nakłada na skazanego obowiązek powstrzymania się od przebywania w tym mieszkaniu oraz określa okres trwania obowiązku. Sprzeczność zachodząca między określeniem słownym, a kwalifikacją prawną nie jest w tych okolicznościach na tyle znacząca by narażała skazanego na niepewność co do swojej sytuacji prawnej i zakresu nałożonych obowiązków. Z pewnością nie jest to więc okoliczność w której skazany pozostawałby w niepewności co do zakresu nałożonego na niego obowiązku wynikającego z wydanego wobec niego wyroku skazującego. W tej sytuacji zarzut rażącego naruszenia art. 413 § 2 pkt. 2 k.p.k. mającego istotny wpływ na treść wyroku oraz zarzut istnienia sprzeczności uniemożliwiającej wykonanie wyroku, o której mowa w art. 439 § 1 pkt. 7 k.p.k. należało ocenić jako oczywiście bezzasadny. Na marginesie wskazać należy, że skazany, który pomimo wskazanych wyżej okoliczności i wynikającego z realiów sprawy obiektywnego braku niejasności co do istoty nałożonego na niego obowiązku, pozostawałby nadal w nieodpartym 6 przekonaniu i poczuciu niepewności co do istoty zachowań wynikających z nałożonego środka karnego, skorzystać może z instytucji wskazanej w art. 13 § 2 k.k.w. Zgodnie z tym przepisem każdy, kogo orzeczenie bezpośrednio dotyczy, może zwrócić się do sądu, który je wydał, o rozstrzygnięcie wątpliwości co do wykonania orzeczenia. Mając na uwadze powyższe należało orzec jak w sentencji.