II KK 460/24

II KK 460/24 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 18 grudnia 2024 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Kazimierz Klugiewicz (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Zbigniew Puszkarski SSN Eugeniusz Wildowicz w sprawie M.G., oskarżonego z art. 284 § 3 k.k. i art. 286 § 2 k.k., po rozpoznaniu w Izbie Karnej, na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k., w dniu 18 grudnia 2024 r., kasacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnego na korzyść oskarżonego od wyroku nakazowego Sądu Rejonowego w Pruszkowie z dnia 22 września 2022 r., sygn. akt II K 614/22, 1. uchyla zaskarżony wyrok w części dotyczącej orzeczenia o karze łącznej (pkt III sentencji wyroku) i w tym zakresie sprawę przekazuje Sądowi Rejonowemu w Pruszkowie do ponownego rozpoznania; 2. wydatkami postępowania kasacyjnego obciąża Skarb Państwa. Zbigniew Puszkarski Kazimierz Klugiewicz Eugeniusz Wildowicz UZASADNIENIE II KK 460/24 2 Sąd Rejonowy w Pruszkowie wyrokiem nakazowym z dnia 22 września 2022 r., sygn. akt II K 614/22, uznał M.G. za winnego dwóch przestępstw: 1. z art. 284 § 3 k.k., za które wymierzono mu karę 150 stawek dziennych grzywny, ustalając wysokość jednej stawki na kwotę 20 złotych; 2. z art. 286 § 2 k.k., za które – na mocy art. 286 § 2 k.k. przy zastosowaniu art. 37a § 1 k.k. – wymierzono mu karę 150 stawek dziennych grzywny, ustalając wysokość jednej stawki na kwotę 20 złotych. Sąd meriti, na podstawie art. 85 § 1 i § 2 k.k. i art. 86 § 1 i 2 k.k. połączył orzeczone kary grzywny i wymierzył oskarżonemu karę łączną 300 stawek dziennych grzywny, ustalając wysokość jednej stawki na kwotę 20 złotych, zaliczając na jej poczet okres rzeczywistego pozbawienia wolności w sprawie. Wobec braku sprzeciwu uprawnionych stron, którym prawidłowo doręczono odpisy orzeczenia (k. 102, 111-114), wskazany wyrok nakazowy uprawomocnił się w dniu 5 listopada 2022 r. (k. 115). Od powyższego orzeczenia pismem z dnia 9 października 2024 r. kasację wniósł Prokurator Generalny, zaskarżając je w zakresie orzeczenia o karze łącznej, na korzyść oskarżonego. Podniósł zarzut rażącego i mającego istotny wpływ na treść wyroku naruszenia przepisu prawa karnego procesowego, a mianowicie art. 502 § 1 k.p.k., polegającego na orzeczeniu wobec M.G., po przeprowadzeniu postępowania nakazowego w trybie art. 500 § 1 i 3 k.p.k. i uznaniu go wyrokiem nakazowym za winnego popełnienia występków z art. 284 § 3 k.k. oraz z art. 286 § 2 k.k. – na podstawie art. 85 § 1 i § 2 k.k. i art. 86 § 1 i 2 k.k., w miejsce orzeczonych jednostkowych kar grzywien, łącznej kary grzywny w wysokości 300 stawek dziennych w kwocie po 20 złotych każda, podczas gdy zgodnie z treścią przepisu art. 502 § 1 k.p.k. wyrokiem nakazowym można orzec karę grzywny w maksymalnej wysokości do 200 stawek dziennych albo do 200 000 złotych. Wniósł o uchylenie wyroku nakazowego w zaskarżonej części i przekazanie sprawy w tym zakresie Sądowi Rejonowemu w Pruszkowie do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy rozważył, co następuje. II KK 460/24 3 Kasacja jest oczywiście zasadna, co uprawniało do jej rozpoznania na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k. Zgodnie z art. 502 § 1 k.p.k., wyrokiem nakazowym można orzec karę ograniczenia wolności lub grzywnę w wysokości do 200 stawek dziennych albo do 200 000 złotych. Lege non distinguente, określone w tym przepisie limity dotyczą również kary łącznej, co niejednokrotnie podkreślano w orzecznictwie (zob. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 27 czerwca 2024 r., II KK 83/24, LEX nr 3730500; z dnia 11 stycznia 2012 r., II KK 323/11, LEX nr 1108470 i z dnia 19 kwietnia 2011 r., II KK 285/10, LEX nr 795773). Oczywiste jest przy tym, że „wymierzenie kary grzywny powyżej granicy, o której mowa w art. 502 § 1 k.p.k., stanowi rażące naruszenie prawa, które miało istotny wpływ na treść wyroku” (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 maja 2024 r., IV KK 66/24, LEX nr 3715647). Lektura zaskarżonego wyroku nie pozostawia wątpliwości co do tego, że określony w tym orzeczeniu wymiar kary łącznej grzywny – 300 stawek, wykracza poza ustawowe granice dopuszczalności jego wymiaru w wyroku nakazowym, co stanowi oczywiste i rażące naruszenie art. 502 § 1 k.p.k. i skutkuje koniecznością uchylenia zaskarżonego wyroku w części dotyczącej orzeczenia o karze łącznej i przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania w tym zakresie Sądowi Rejonowemu w Pruszkowie. Na marginesie wolno zauważyć, że trafnie w kasacji zauważono również, iż Sąd orzekający, pomimo zastosowania w sprawie art. 37a § 1 k.k., nie orzekł równocześnie środka karnego, środka kompensacyjnego lub przepadku, a taki obowiązek wynikał z treści art. 37a § 1 k.k. w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania (tj. przed nowelizacją tego przepisu, która weszła w życie dniu 1 października 2023; Dz.U.2022.2600). Biorąc jednak pod uwagę upływ roku od uprawomocnienia się zaskarżonego wyroku do wniesienia kasacji, jej kierunek mógł zostać określony jedynie na korzyść skazanego (art. 524 § 3 k.p.k.) i niedopuszczalne byłoby uwzględnienie takiego zarzutu, gdyby nawet formalnie został podniesiony. Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w wyroku. [WB] [a.ł.] II KK 460/24 4 Zbigniew Puszkarski Kazimierz Klugiewicz Eugeniusz Wildowicz