II KK 74/15

Sygn. akt II KK 74/15 POSTANOWIENIE Dnia 28 kwietnia 2015 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Stanisław Zabłocki na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k. po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 28 kwietnia 2015 r., sprawy S. W. skazanego z art. 197 § 1 k.k. w zb. z art. 157 § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. z powodu kasacji wniesionej przez obrońcę skazanego od wyroku Sądu Okręgowego w W. z dnia 30 lipca 2014 r., , utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego w N. z dnia 28 sierpnia 2013 r. p o s t a n o w i ł 1) oddalić kasację jako oczywiście bezzasadną, 2) obciążyć skazanego S. W. kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego, w tym nieuiszczoną dotąd opłatą od kasacji. UZASADNIENIE S. W. został oskarżony o to, że w dniu 8 stycznia 2011 roku w N., woj. M., w mieszkaniu nr 12, położonym przy ul. L. 391, przy użyciu przemocy w postaci przewrócenia na tapczan, przyduszania do poduszki, przytrzymywania rękami i ciałem oraz przy użyciu groźby bezprawnej zmasakrowania twarzy, doprowadził A. W. do obcowania płciowego w ten sposób, że wkładał jej palce, a następnie członka do pochwy, powodując obrażenia ciała pokrzywdzonej w postaci zasinień na ramieniu, zaczerwienienia na przedramieniu lewym, dwóch otarć naskórka na prawym udzie po stronie wewnętrznej w okolicach pachwiny, które to obrażenia powodowały naruszenie czynności narządu ciała i rozstrój zdrowia na czas trwający 2 nie dłużej niż 7 dni, tj. o czyn z art. 197 § 1 k.k. w zb. z art. 157 § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. Sąd Rejonowy w N. wyrokiem z dnia 28 sierpnia 2013 roku, sygn. akt … 382/11, oskarżonego S. W. uznał za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu i za to na podstawie art. 197 § 1 k.k. w zb. z art. 157 § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. skazał go, a na podstawie art. 197 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 3 k.k. wymierzył mu karę 2 lat i 4 miesięcy pozbawienia wolności, zaliczając na jej poczet okres rzeczywistego pozbawienia wolności w sprawie tj. od dnia 9 stycznia 2011 roku do dnia 15 lipca 2011 roku. Nadto, na podstawie art. 41 a § 1 k.k. orzekł wobec oskarżonego zakaz kontaktowania się z pokrzywdzoną A. W. na okres 2 lat. Na podstawie art. 415 § 3 k.p.k. pozostawił powództwo cywilne bez rozpoznania. Od powyższego orzeczenia apelację wniósł obrońca oskarżonego, zaskarżając wyżej wymieniony wyrok w całości i na zasadzie art. 427 § 2 k.p.k. i art. 438 pkt 2 k.p.k. zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, mające wpływ na treść wyroku, w postaci: 1) obrazy art. 2 § 2 k.p.k., art. 4 k.p.k., art. 5 § 2 k.p.k., art. 7 k.p.k., art. 9 k.p.k., wobec naruszenia zasady swobodnej oceny dowodów poprzez wybiórcze dopuszczenie wniosków dowodowych, a tym samym oparcie orzeczenia na niekompletnym materiale dowodowym; 2) obrazy art. 169 § 2 k.p.k. i art. 366 § 1 k.p.k. wobec oddalenia wniosku dowodowego z opinii biegłego psychologa, na okoliczność ustalenia, czy wypowiedzi oraz sposób zachowania pokrzywdzonej utrwalony na nagraniu odtworzonym na rozprawie w dniu 19 sierpnia 2011 roku ma charakter spontaniczny, czy też jest determinowany świadomością pokrzywdzonej nagrywania zdarzenia oraz oddalenia wniosku dowodowego o odtworzenie płyty DVD zawierającej nagranie gróźb A. W. kierowanych do S. W. na okoliczność oceny wiarygodności zeznań A. W., co doprowadziło do niewyjaśnienia w toku rozprawy stosunków panujących pomiędzy stronami; 3) obrazy art. 7 k.p.k. poprzez niezgodne z zasadami doświadczenia życiowego i logiki uznanie zeznań J. W. i D. P. za w pełni wiarygodne i istotne dla przedmiotowej sprawy, podczas gdy zeznania te mogły stanowić jedynie dowód pośredni; 3 4) obrazy art. 7 k.p.k. poprzez niezgodne z zasadami doświadczenia życiowego i logiki uznanie za w pełni wiarygodne zeznań C. P. i A. W. w zakresie, w którym zeznania te wzajemnie się wykluczają; 5) obrazy art. 7 k.p.k. poprzez niezgodne z zasadami doświadczenia życiowego i logiki bezpodstawne uznanie, iż zeznania A. S. i P. W. w zakresie stosunków panujących w domu państwa W. i zachowań domowników nie zasługują na prymat wiarygodności. Podnosząc powyższe zarzuty obrońca oskarżonego wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu w N. do ponownego rozpoznania. Sąd Okręgowy w W. wyrokiem z dnia 30 lipca 2014 r., sygn. akt … 1384/13, utrzymał w mocy zaskarżony wyrok, uznając apelację za oczywiście bezzasadną. Od powyższego prawomocnego wyroku, kończącego postępowanie w sprawie, kasację wniósł obrońca skazanego, zarzucając rażące naruszenie przepisów prawa, które miało istotny wpływ na treść orzeczenia, w postaci obrazy art. 433 § 2 k.p.k. i art. 457 § 3 k.p.k., poprzez niewyjaśnienie w toku postępowania odwoławczego oraz w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, niezasadności zarzutu obrazy art. 169 § 2 k.p.k. i art. 366 § 1 k.p.k. wobec oddalenia wniosku dowodowego z opinii biegłego psychologa, na okoliczność ustalenia, czy wypowiedzi oraz sposób zachowania pokrzywdzonej utrwalony na nagraniu odtworzonym na rozprawie w dniu 19 sierpnia 2011 roku ma charakter spontaniczny, czy też jest determinowany świadomością pokrzywdzonej nagrywania zdarzenia oraz oddalenia wniosku dowodowego o odtworzenie płyty DVD zawierającej nagranie gróźb A. W. kierowanych do S. W. na okoliczność oceny wiarygodności zeznań A. W., co doprowadziło do niewyjaśnienia w toku rozprawy stosunków panujących pomiędzy stronami. W konkluzji kasacji wniósł on o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu w W. do ponownego rozpoznania. W pisemnej odpowiedzi na kasację prokurator Prokuratury Okręgowej w W. wniósł o jej oddalenie, jako oczywiście bezzasadnej. Rozpoznając kasację, wniesioną w niniejszej sprawie, w granicach zaskarżenia i podniesionych zarzutów (art. 536 k.p.k. in principio) oraz kontrolując z 4 urzędu, czy nie zachodzi potrzeba rozpoznania kasacji w szerszym zakresie (art. 536 k.p.k. in fine), Sąd Najwyższy zważył, co następuje. W sprawie niniejszej nie wystąpiły okoliczności uzasadniające zastosowanie rozwiązań określonych w art. 435, 439 i 455 k.p.k., a zatem wniesiona kasacja została rozpoznana, jak nakazują przepisy prawa, w zakreślonych w niej granicach zaskarżenia oraz podniesionych zarzutów. Stopień bezzasadności zgłoszonych w kasacji zarzutów przemawiał zaś za oddaleniem nadzwyczajnego środka zaskarżenia z zastosowaniem trybu określonego w art. 535 § 3 k.p.k. Obrońca skazanego powraca w kasacji do tego wątku zwykłego środka odwoławczego, w którym kwestionował on spontaniczność zachowań pokrzywdzonej i stwierdza, iż do weryfikacji tej okoliczności konieczne było przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego psychologa, który poddałby analizie zapis nagrania odtworzonego na rozprawie. Wskazuje on również na problem oddalenia wniosku dowodowego o odtworzenie płyty DVD zawierającej groźby A. W. pod adresem męża, których odsłuchanie, zdaniem obrońcy, mogłoby być pomocne dla prawidłowego ustalenia stosunków panujących pomiędzy małżonkami. Należy z całym naciskiem podkreślić zatem, że zarzuty wywiedzione w kasacji były już formułowane na etapie postępowania apelacyjnego, zaś obrońca obecnie wskazuje na naruszenie art. 433 § 2 k.p.k. i art. 457 § 3 k.p.k. Zatem, w celu prawidłowego rozpoznania zarzutu kasacyjnego koniecznym jest przeprowadzenie analizy uzasadnienia wyroku Sądu ad quem w tej części, w jakiej odnosi się ono do zarzutu z pkt 2. zwykłego środka odwoławczego. Jak to już bowiem wielokrotnie wyjaśniano w orzecznictwie, zarzuty podniesione w kasacji pod adresem orzeczenia sądu I instancji - a przecież bezsporne jest to, iż dowody stanowiące podstawę ustalonego stanu faktycznego przeprowadzane były w niniejszej sprawie na forum sądu a quo, a nie na forum sądu ad quem - podlegają rozważeniu przez sąd kasacyjny tylko w takim zakresie, w jakim jest to nieodzowne dla należytego rozpoznania zarzutów stawianych zaskarżonemu w tym nadzwyczajnym trybie orzeczeniu sądu odwoławczego. Nie można ich więc rozpatrywać w oderwaniu od zarzutów stawianych orzeczeniu sądu odwoławczego, nie jest bowiem funkcją kontroli kasacyjnej ponowne - niejako „dublujące” kontrolę 5 apelacyjną - rozpoznawanie zarzutów stawianych przez skarżącego orzeczeniu sądu I instancji. Stwierdzenie zaś ich zasadności ma znaczenie wyłącznie jako racja ewentualnego stwierdzenia zasadności i uwzględnienia zarzutów odniesionych do orzeczenia sądu odwoławczego. Jedynie to ostatnie może bowiem zostać zaskarżone kasacją (por. np. precedensowy wyrok Sądu Najwyższego z dnia 28 listopada 1996 r., III KKN 148/96, OSNKW 1997, z. 1-2, poz. 12 i cały szereg dalszych judykatów). Jak wynika z - przeprowadzonej przez Sąd kasacyjny - analizy części motywacyjnej orzeczenia Sądu Okręgowego, Sąd ten, dokonując kontroli odwoławczej, rozpoznał przedmiotowy zarzut apelacyjny i odniósł się do niego w sposób obszerny i drobiazgowy (zob. k. 3-4 maszynopisu uzasadnienia wyroku Sądu ad quem), czyniąc zadość wymaganiom art. 433 § 2 k.p.k. i art. 457 § 3 k.p.k. Sąd Okręgowy nie tylko odniósł się do zapatrywań wyrażonych w tym zakresie przez Sąd Rejonowy oraz do stanowiska zajętego wobec nich przez obrońcę, ale także wyjaśnił, dlaczego również i w opinii sądu odwoławczego wiarygodność zeznań pokrzywdzonej nie budziła w niniejszej sprawie wątpliwości, a przeprowadzanie wnioskowanego przez obrońcę dowodu nie mogłoby mieć wpływu na oceny dokonywane w tej sferze, które przecież są domeną organu procesowego, a nie biegłego. Sąd ad quem wyraźnie wskazał, iż wypowiedzi pokrzywdzonej, która miała świadomość, iż rozmowa jest nagrywana, nie mogły mieć, z założenia, charakteru spontanicznego i do ustalenia tego faktu nie jest wcale potrzebna opinia biegłego psychologa. Sąd Okręgowy wskazał ponadto, iż nie ma jakichkolwiek powodów aby - pomimo nagrywania przez nią przebiegu wydarzeń krytycznego dnia - twierdzić, iż pokrzywdzona zainicjowała i częściowo zainscenizowała samo zdarzenie, gdyż przeczy temu treść nagrania, której nie sposób podważyć. Z nagrania wynika bowiem, iż skazany ponad trzydziestokrotnie wydawał pokrzywdzonej polecenie zdjęcia ubrania w celu odbycia stosunku płciowego, ostatecznie pokonując jej opór przy użyciu siły. Trzeba też podkreślić, że obrońca, formułując zarzut, jakoby zachowanie pokrzywdzonej w trakcie zdarzenia nie było spontaniczne, zdaje się nie zauważać, iż gdyby nawet przyjąć „niespontaniczny” charakter wypowiedzi pokrzywdzonej, nic nie uprawniało skazanego do zgwałcenia żony. Treść uzasadnienia orzeczenia Sądu Okręgowego 6 nie pozwala także i na uwzględnienie zarzutu w zakresie rzekomo niezasadnego oddalenia wniosku o odtworzenie na rozprawie zapisu płyty DVD z nagraniem gróźb pokrzywdzonej kierowanych pod adresem pokrzywdzonego. Sąd Okręgowy słusznie podzielił stanowisko Sądu Rejonowego co do tego, że wniosek ten zmierzał w swej istocie do przedłużenia postępowania, nie zaś do wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy. Oskarżony zawnioskował o przeprowadzenie tego dowodu dopiero w trakcie ostatniej rozprawy, choć był on w jego posiadaniu od roku 2010. Nawet, gdyby nagranie wskazywało, iż pokrzywdzona groziła skazanemu w przeszłości, nie sposób przyjąć, iż fakt ten miał bezpośredni związek ze zdarzeniem z dnia 8 stycznia 2011 roku. Odnosząc powyższe konstatacje do zarzutu kasacyjnego należy zatem raz jeszcze wskazać, iż w postępowaniu Sądu Okręgowego nie sposób dopatrzeć się naruszeń art. 433 § 2 k.p.k. i art. 457 § 3 k.p.k., jako iż Sąd ten odniósł się do wszystkich zarzutów apelacji w sposób wyczerpujący, zaś swoje stanowisko uargumentował prawidłowo. Mając na uwadze powyższe, należało uznać, że kasacja obrońcy jest bezzasadna w stopniu oczywistym (pkt 1. części dyspozytywnej postanowienia). Podstawę orzeczenia o kosztach sądowych postępowania kasacyjnego stanowią przepisy art. 626 § 1 k.p.k. i art. 636 § 1 k.p.k. w zw. z art. 518 k.p.k., albowiem skazany S. W. był jedynie tymczasowo zwolniony od uiszczenia opłaty kasacyjnej (art. 527 § 2 k.p.k.). Zdaniem zaś Sądu Najwyższego brak jest podstaw do finalnego zwalniania skazanego od opłaty kasacyjnej w szczególności w wypadku kasacji tak oczywiście bezzasadnej, jak skarga wniesiona w sprawie niniejszej (pkt 2. części dyspozytywnej postanowienia).