II KK 96/26

II KK 96/26 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 27 sierpnia 2026 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Igor Zgoliński (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Marek Siwek SSN Paweł Kołodziejski w sprawie T.B., skazanego z art. 202 § 3 k.k., po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k. w dniu 27 sierpnia 2026 r., kasacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnego na niekorzyść skazanego od wyroku Sądu Rejonowego w Zamościu z dnia 24 czerwca 2025 r., sygn. akt II K 431/25, uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi Rejonowemu w Zamościu do ponownego rozpoznania. Paweł Kołodziejski Igor Zgoliński Marek Siwek UZASADNIENIE T.B. został oskarżony o to, że w okresie od 7 lipca 2024 r. do 22 października 2024 r. w B., woj. […], na dysku twardym swojego komputera i telefonie komórkowym posiadał treści pornograficzne z udziałem małoletnich oraz za pomocą komputera z II KK 96/26 2 dostępem do sieci Internet, używając programu do wymiany danych typu Peer to Peer (P2P) o nazwie […], służącego do bezpośredniej wymiany plików tzw. torrentów w sieci Peer to Peer rozpowszechniał przechowywane na dysku twardym […] swojego komputera m-ki L. model […] treści pornograficzne w ilości 78 plików graficznych oraz 518 plików video z udziałem małoletnich, tj. o czyn z art. 202 § 3 k.k. Wyrokiem z dnia 24 czerwca 2025 r., sygn. akt II K 431/25, wydanym w trybie art. 387 § 2 k.p.k., na wniosek oskarżonego, za zgodą prokuratora, Sąd Rejonowy w Zamościu, po rozpoznaniu sprawy T.B.: 1. oskarżonego uznał za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu wyczerpującego dyspozycję art. 202 § 3 k.k. i za to na podstawie art. 202 § 3 k.k. wymierzył mu karę 3 lat pozbawienia wolności, 2. na podstawie art. 43a § 3 k.k. orzekł wobec oskarżonego środek kamy w postaci świadczenia pieniężnego na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej w wysokości 15 000 złotych, 3. na podstawie art. 63 § 1 k.k. zaliczył oskarżonemu na poczet orzeczonej kary pozbawienia wolności okres tymczasowego aresztowania od dnia 22 października 2024 r. od godz. 08:00 do dnia 24 czerwca 2025 r. przyjmując, że jeden dzień rzeczywistego pozbawienia wolności jest równoważny jednemu dniowi kary pozbawienia wolności, 4. zasądził od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa koszty sądowe. Wyrok uprawomocnił się w dniu 2 lipca 2025 r., bez postępowania odwoławczego. Od powyższego wyroku kasację na niekorzyść skazanego wywiódł Prokurator Generalny, zarzucając rażące i mające istotny wpływ na treść orzeczenia naruszenie przepisów prawa karnego procesowego, a mianowicie art. 387 § 1, 2 i 3 k.p.k., poprzez niezasadne uwzględnienie wadliwego wniosku oskarżonego T.B. o skazanie go bez przeprowadzenia postępowania dowodowego i wydanie wyroku skazującego, za popełniony w okresie od 7 lipca 2024 r. do 22 października 2024 r. czyn zakwalifikowany z art. 202 § 3 k.k. pomimo, że: - wniosek w zakresie propozycji kary i środka karnego, wymierzonych w związku ze skazaniem na podstawie art. 202 § 3 k.k., nie zawierał propozycji orzeczenia środka karnego w postaci zakazu zajmowania wszelkich lub określonych stanowisk, wykonywania wszelkich lub określonych zawodów lub II KK 96/26 3 działalności, związanych z wychowaniem, edukacją, leczeniem małoletnich lub opieką nad nimi, co skutkowało wydaniem zaskarżonego wyroku z rażącą i mającą istotny wpływ na jego treść obrazą przepisu prawa materialnego, a mianowicie art. 41 § 1 a pkt 2 k.k. w sytuacji, gdy z treści tego przepisu wynika, że w razie skazania za przestępstwo przeciwko wolności seksualnej lub obyczajności na szkodę małoletniego, orzeczenie tego środka karnego na czas określony albo dożywotnio jest obligatoryjne; - wniosek w zakresie propozycji kary i środka karnego, wymierzonych w związku ze skazaniem na podstawie art. 202 § 3 k.k., nie zawierał propozycji orzeczenia środka karnego w postaci zakazu przebywania w określonych środowiskach lub miejscach, kontaktowania się z określonymi osobami, zbliżania się do określonych osób lub opuszczania określonego miejsca pobytu bez zgody sądu, co skutkowało wydaniem zaskarżonego wyroku również z rażącą i mającą istotny wpływ na jego treść obrazą przepisu prawa materialnego, a mianowicie art. 41a § 2 k.k. w sytuacji, gdy z treści tego przepisu wynika, że w razie skazania na karę pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia jej wykonania za przestępstwo przeciwko wolności seksualnej lub obyczajności, orzeczenie takiego środka karnego jest obligatoryjne. W konsekwencji autor środka zaskarżenia wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu w Zamościu do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Kasacja okazała się zasadna w stopniu określonym w treści art. 535 § 5 k.p.k. Trafnie bowiem podniesiona została wadliwość wyroku, implikowana wystąpieniem naruszeń prawa materialnego. W nawiązaniu do istoty orzekania w trybie art. 387 § 1 k.p.k. Sąd Najwyższy notorycznie akcentuje w orzecznictwie, że obowiązkiem sądu jest gruntowna weryfikacja występowania wszystkich warunków jego dopuszczalności. Jednym z nich jest zgodność wniosku zgłoszonego z obowiązującymi przepisami prawa karnego materialnego. W sytuacji, w której treść wniosku tychże regulacji prawnych nie respektuje, niewątpliwym obowiązkiem sądu jest bądź to uzależnienie decyzji o II KK 96/26 4 jego uwzględnieniu od dokonania zmiany konwalidującej dostrzeżoną wadliwość (art. 387 § 3 k.p.k.), bądź też rozpoznanie w dalszym ciągu sprawy na zasadach ogólnych (tak też powołane w kasacji wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 22 stycznia 2014 r., sygn. akt V KK 367/13, z dnia 7 czerwca 2018 r., sygn. akt V KK 172/18, z dnia 5 grudnia 2023 r., sygn. akt I KK 372/23, z dnia 18 września 2024 r., sygn. akt IV KK 289/24, z dnia 29 października 2025 r., sygn. akt I KK 335/25, z dnia 11 grudnia 2025 r., sygn. akt V KK 492/25). Sąd Rejonowy w Zamościu temu obowiązkowi nie sprostał, albowiem uwzględnił propozycję oskarżonego i nie dostrzegł, że wniosek nie obejmował środków karnych, których orzeczenie - w związku ze skazaniem za występek z art. 202 § 3 k.k. - miało charakter obligatoryjny. Stosownie do treści art. 41 § 1a k.k., sąd orzeka zakaz zajmowania wszelkich lub określonych stanowisk, wykonywania wszelkich lub określonych zawodów albo działalności, związanych z wychowaniem, edukacją, leczeniem małoletnich lub z opieką nad nimi na czas określony albo dożywotnio między innymi w razie skazania za przestępstwo przeciwko wolności seksualnej lub obyczajności na szkodę małoletniego. W związku z tym, że przypisany oskarżonemu czyn stanowił taki typ przestępstwa, sąd meriti zobligowany był zastosować ten przepis. Dodać należy, że obowiązku tego nie wyłącza fakt, iż sprawca przestępstwa przeciwko wolności seksualnej uprzednio nie zajmował tego rodzaju stanowiska lub nie wykonywał określonego w tym przepisie zawodu oraz, że popełniony przez niego czyn nie pozostawał w związku z funkcjonalnym zakresem prowadzonej przez niego działalności (zob. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 17 lipca 2024 r., sygn. akt I KK 172/24, z dnia 13 listopada 2024 r., sygn. akt I KK 281/24, z dnia 23 lipca 2024 r., sygn. akt III KK 87/24). T.B. został skazany za przestępstwo z art. 202 § 3 k.k. Przedmiotem ochrony w przypadku typów czynów zabronionych opisanych w dyspozycji przywołanego przepisu jest wolność seksualna małoletnich. Przesłanka zastosowania zakazu przewidzianego w art. 41 § 1a pkt 2 k.k. wchodzi w grę w razie skazania za którekolwiek z przestępstw określonych w rozdziale XXV Kodeksu karnego (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 maja 2024 r., sygn. akt III KK 57/24). Oznacza to, że na sądzie meriti ciążył obowiązek orzeczenia wobec oskarżonego zakazu zajmowania wszelkich lub określonych stanowisk, wykonywania wszelkich lub określonych zawodów albo działalności, związanych z II KK 96/26 5 wychowaniem, edukacją, leczeniem małoletnich lub z opieką nad nimi na czas określony albo dożywotnio. Tego rozstrzygnięcia zaskarżony wyrok nie zawierał. Trafnie dostrzegł skarżący również drugie istotne uchybienie polegające na rażącej obrazie art. 41a § 2 k.k. Przepis ten w zdaniu pierwszym stanowi, że sąd orzeka zakaz przebywania w określonych środowiskach lub miejscach, kontaktowania się z określonymi osobami, zbliżania się do określonych osób lub opuszczania określonego miejsca pobytu bez zgody sądu, jak również nakaz okresowego opuszczenia lokalu zajmowanego wspólnie z pokrzywdzonym, w razie skazania na karę pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia jej wykonania za przestępstwo przeciwko wolności seksualnej lub obyczajności. Skazanie w niniejszej sprawie spełniało te kryteria. Brzmienie powyższego przepisu przesądza więc, że w przypadku zaktualizowania się przesłanek określonych w art. 41a § 2 k.k. zastosowanie przez sąd wskazanego środka karnego było także obligatoryjne, a zaskarżony wyrok go nie obejmował. Brak właściwej weryfikacji wniosku złożonego w trybie art. 387 § 1 k.p.k., a co za tym idzie pominięcie w wyroku powyższych rozstrzygnięć co do środków karnych stanowił rażące naruszenie prawa materialnego, a wpływ tego uchybienia na treść zapadłego orzeczenia był niewątpliwy. W rezultacie prawidłowego uwzględnienia przy wyrokowaniu treści przywołanych powyżej przepisów kształt orzeczenia byłby wszak zasadniczo odmienny, co rzutowałoby na sytuację prawną oskarżonego oraz realizację celów kary w zakresie odnoszącym się do zasad prewencji indywidualnej. Konsekwencją tego naruszenia był stan, w którym wyrok skazujący nie stanowił adekwatnej reakcji karnej na inkryminowane zachowanie, a oskarżony odniósł w tym postępowaniu nieuprawnioną korzyść. Stwierdzenie przedmiotowych uchybień skutkowało uchyleniem zaskarżonego wyroku i przekazaniem sprawy Sądowi Rejonowemu w Zamościu do ponownego rozpoznania, w ramach którego w pierwszej kolejności podjęta zostanie należyta kontrola wniosku złożonego w trybie art. 387 § 1 k.p.k. W przypadku niemożności konwalidacji jego niewątpliwych braków i związanej z tym niemożności wyrokowania na tej podstawie, sprawa będzie procedowana za zasadach ogólnych. [WB] [r.g.] II KK 96/26 6