II KO 102/23

Izba Karna2023-09-11

Skład orzekający: Marek Pietruszyński

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wniosek o przekazanie sprawy o wyłączenie sędziego do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu powinien zostać uwzględniony, jeśli po jego złożeniu nastąpiła zmiana organizacji pracy sądu, która usunęła podstawę kwestionowanych regulacji?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy nie uwzględnił wniosku o przekazanie sprawy o wyłączenie sędziego, ponieważ podstawy wniosku ustały wskutek zmiany organizacji pracy sądu. Po złożeniu wniosku przywrócono pierwotny zakres czynności sędziów, co oznacza, że sprawy o wyłączenie sędziego będą przydzielane wszystkim sędziom na zasadach ogólnych, a nie tylko imiennie wyznaczonym osobom. Wobec usunięcia kwestionowanych regulacji organizacyjnych, brak było podstaw do przekazania sprawy innemu sądowi na podstawie art. 37 k.p.k.
Stan faktyczny
Sąd Apelacyjny w Warszawie złożył do Sądu Najwyższego wniosek o przekazanie sprawy dotyczącej wniosku o wyłączenie sędziego innemu sądowi równorzędnemu. Podstawą wniosku była zmiana organizacji pracy sądu, która polegała na wyznaczeniu konkretnych sędziów do rozpoznawania wniosków o wyłączenie sędziego, z jednoczesnym wyłączeniem pozostałych sędziów. Sąd Apelacyjny uznał, że taka zmiana jest sprzeczna z prawem i prowadzi do sytuacji, w której wyznaczeni sędziowie nie tworzą sądu ustanowionego ustawą. Po złożeniu wniosku nastąpiła kolejna zmiana organizacji pracy, przywracająca pierwotny zakres czynności sędziów.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy postanowił nie uwzględnić wniosku Sądu Apelacyjnego w Warszawie o przekazanie sprawy o wyłączenie sędziego do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu.

Pełny tekst orzeczenia

II KO 102/23 POSTANOWIENIE Dnia 11 września 2023 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Marek Pietruszyński w sprawie J. N. po rozpoznaniu na posiedzeniu w Izbie Karnej w dniu 11 września 2023 r. wniosku Sądu Apelacyjnego w Warszawie zawartego w postanowieniu z dnia 18 lipca 2023 r., sygn. II AKz 377/23 o przekazanie sprawy o wyłączenie sędziego do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu, na podstawie art. 37 k.p.k. a contrario p o s t a n o w i ł: wniosku nie uwzględnić. UZASADNIENIE Do Sądu Najwyższego wpłynął wniosek Sądu Apelacyjnego w Warszawie o przekazanie sprawy w przedmiocie wniosku o wyłączenie sędziego Sądu Apelacyjnego S.M. od orzekania w sprawie II AKz 377/23 innemu sądowi równorzędnemu z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości. We wniosku wskazano, że od dnia 16 czerwca 2023 r. nastąpiła zmiana zakresu czynności sędziów II Wydziału Karnego Sądu Apelacyjnego w Warszawie, polegająca na powierzeniu spraw obejmujących wnioski o wyłączenie sędziego, wskazanym sędziom tego Sądu: SSA P. S., SSA A.N. oraz SSO del. P.B., z jednoczesnym wyłączeniem od rozpoznania takich spraw pozostałych sędziów orzekających w tym Wydziale. W ocenie wnioskodawcy wyłączenie pozostałych sędziów od orzekania we wskazanych sprawach, w drodze decyzji prezesa sądu o podziale czynności na podstawie dowolnych i nieznanych kryteriów jest sprzeczne z prawem, a II KO 102/23 2 wyznaczeni imiennie do rozpoznania wniosków sędziowie nie utworzą sądu ustanowionego ustawą. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Wniosek Sądu Apelacyjnego w Warszawie nie został uwzględniony ze względu na ustanie podniesionych w nim podstaw, wskazujących na wadliwe ukształtowanie składu sądu mającego procedować w przedmiocie wniosków o wyłączenie sędziego. W kontekście wniosku podnieść należało, że bezstronność sędziego stanowi opokę zaufania do sądów i sprawowanego przez nie wymiaru sprawiedliwości. Składane wnioski o wyłączenie sędziego stanowią realny instrument pozwalający na weryfikację standardu bezstronności sędziego, dlatego rozpoznanie tych wniosków przez sąd wyznaczony w wadliwym i pozbawionym podstawy prawnej trybie, mogłoby prowadzić do pozbawienia strony prawa do rozpoznania jego sprawy, przyjmując interpretację tego pojęcia w zgodzie z treścią uchwale składy 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 13 czerwca 2023 r., I KZP 22/2, przez sąd bezstronny i niezawisły. Decydujące jednak dla rozstrzygnięcia wniosku, mimo trafności argumentacji przedstawionej we wniosku miał fakt, że po wystąpieniu przez sąd z wnioskiem nastąpiła kolejna zmiana zakresu czynności sędziów orzekających w II Wydziale karnym tego Sądu. Z pisma Prezesa Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 21 lipca 2023 r., z wyciągu z protokołu nr 16/2023 z posiedzenia Kolegium Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 18 lipca 2023 r. oraz „ informacji o podziale czynności oraz sposobie uczestniczenia w przydziale spraw w Sądzie Apelacyjnym w Warszawie” wynika, że przywrócono zakres czynności sędziów orzekających w II Wydziale Karnym obowiązujący przed 16 czerwca 2023 r. Wobec czego sprawy o wyłączenie sędziego będą przydzielane do rozpoznania wszystkim sędziom na zasadach ogólnych, nie zaś rozpoznawane będą wyłącznie przez imiennie wyznaczonych sędziów. Zatem wobec tej zmiany podziału czynności i usunięcia kwestionowanych regulacji organizacyjnych, brak było podstaw aby w trybie art. 37 k.p.k. odstąpić od zasady rozpoznania sprawy przez sąd właściwy. Z tych względów postanowiono jak na wstępie. II KO 102/23 3 [SOP] [ms]

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 37 KPK

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 16.07.2026. · PDF źródłowy