II KO 132/24
Izba Karna2025-01-17
Skład orzekający: Paweł Wiliński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy sędzia Sądu Najwyższego, powołany do pełnienia urzędu w trybie ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o KRS, powinien zostać wyłączony od udziału w sprawie dotyczącej oceny podstaw wznowienia postępowania karnego, w której zarzuca się wadliwość powołania sędziów do Sądu Apelacyjnego w procedurze z udziałem Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej na mocy tej samej ustawy?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uwzględnił wniosek o wyłączenie sędziego, stwierdzając, że zachodzą okoliczności mogące wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności, zgodnie z zasadą nemo iudex in causa sua. Zbieżność zarzutu wadliwości powołania sędziów w Sądzie Apelacyjnym z wadliwością procedury powołania samego sędziego Sądu Najwyższego uzasadnia jego wyłączenie od udziału w sprawie.Stan faktyczny
Obrońca K.K. wniósł o wyłączenie sędziego A.B. od udziału w sprawie dotyczącej wznowienia postępowania karnego. Wniosek uzasadniono tym, że sędzia A.B. został powołany do Sądu Najwyższego w trybie ustawy z 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o KRS, a sprawa dotyczy zarzutu wadliwości powołania sędziów do Sądu Apelacyjnego w procedurze z udziałem Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej na mocy tej samej ustawy. Sąd Najwyższy uznał, że zachodzi ryzyko naruszenia zakazu nemo iudex in causa sua.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy postanowił wyłączyć sędziego A.B. od udziału w sprawie Sądu Najwyższego o sygn. akt II KO 132/24.Pełny tekst orzeczenia
II KO 132/24 POSTANOWIENIE Dnia 17 stycznia 2025 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Paweł Wiliński w sprawie K.K. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 17 stycznia 2025 r. kwestii wyłączenia sędziego A.B. od udziału w sprawie II KO 132/24, na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. w zw. z art. 42 § 1 k.p.k. oraz art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności p o s t a n o w i ł: wyłączyć sędziego A.B. od udziału w sprawie Sądu Najwyższego o sygn. akt II KO 132/24. UZASADNIENIE Pismem z 18 listopada 2024 r. obrońca K.K. wniósł o wyłączenie sędziego A.B. od udziału w rozpoznawaniu wniosku sygnalizującego podstawę wznowienia postępowania karnego z urzędu ze względu na zaistnienie uchybienia z art. 439 § 1 pkt. 2 k.p.k., zarejestrowanego w Sądzie Najwyższym pod sygn. akt II KO 132/24. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że zachodzą wobec sędziego A.B. okoliczności mogące wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności ze względu na przesłankę nemo iudex in causa sua. Związane są one z faktem, że przedmiotem wniosku jest zarzut nienależytej obsady Sądu Apelacyjnego w Warszawie, związanej z powołaniem sędziów do pełnienia urzędu sędziego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej na mocy ustawy z 8 grudnia
II KO 132/24 2 2017 r. o zmianie ustawy o KRS oraz niektórych innych ustaw, podczas gdy sam sędzia A.B. został powołany na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego w trybie tej samej ustawy, a więc wypowiadałby się „odnośnie okoliczności, która go bezpośrednio dotyczy”. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Mając na względzie stanowisko wyrażane dotychczas w orzecznictwie Sądu Najwyższego dotyczące sposobu pojmowania wymogu bezstronności sędziego Sądu Najwyższego (por. uchwała składu połączonych Izb: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/20), wniosek o wyłączenie sędziego A.B. należało uwzględnić. Na okoliczności uzasadniające stwierdzenie braku dochowania instytucjonalnych i ustrojowych gwarancji zapewnienia bezstronności i niezawisłości sądu ukonstytuowanego z udziałem sędziego A.B., powołanego pierwotnie do Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego w wadliwej procedurze, a następnie przeniesionego decyzją I Prezes Sądu Najwyższego z dniem 1 października 2020 r. do Izby Karnej, w procedurze ponownie wadliwej, wskazał Sąd Najwyższy m.in. w postanowieniu z 7 marca 2024 r., IV KK 571/23. Zachowują one aktualność także w tej sprawie. Oceniając natomiast sam wniosek stwierdzić należy, że z procesowego punktu widzenia zasadność podniesionego zarzutu ryzyka naruszenia zakazu nemo iudex in causa sua w tej sprawie jest oczywista. Wynika to ze zbieżności zarzutu wadliwości powołania sędziów orzekających w Sądzie Apelacyjnym w Warszawie, objętych sygnalizacją w sprawie II KO 132/24, oraz wynikającego z tych samych okoliczności zarzutu wadliwości dotyczącej sędziego mającego rozpoznać sygnalizację i ocenić podstawy do wznowienia postępowania karnego z urzędu. W polu widzenia Sądu Najwyższego być musi także kwestia podniesionego zarzutu wystąpienia bezwzględnej podstawy odwoławczej z art. 439 § 1 pkt. 1 i 2 k.p.k., polegającej na wydaniu orzeczenia przez Sąd, w którego składzie brali udział sędziowie, powołani do orzekania w Sądzie Apelacyjnym w procedurze, w której uczestniczyła Krajowa Rada Sądownictwa ukształtowana w trybie przepisów ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o KRS, a okoliczność ta dotyczy także SSN A.B. Konieczność wyłączenia od orzekania SSN A.B., znajdującego się takiej samej
II KO 132/24 3 sytuacji jak wskazani w sygnalizacji sędziowie nie ulega zatem wątpliwości. Stanowisko wskazujące na wystąpienie w takim układzie okoliczności oczywistych podstaw do wyłączenia jest już utrwalone w orzecznictwie Sądu Najwyższego (por. postanowienie SN z 28 września 2022 r., IV KK 333/22, czy uchwała 7 sędziów SN z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22). Wobec tego należało orzec jak w sentencji. [WB] [a.ł]
Powiązane orzeczenia
- III KO 160/24 2025-03-13Czy wniosek obrońcy z urzędu o wznowienie postępowania karnego z urzędu, oparty na zarzucie nienależytej obsady sądu spowodowanej wadliwą procedurą powołania sędziów, może skutkować wszczęciem takiego postępowania, jeśli…
- II KO 111/25 2025-07-22Czy Sąd Najwyższy powinien wszcząć z urzędu postępowanie o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem, jeśli skazany podnosi zarzut nienależytej obsady sądu ze względu na sposób powołania sędziów na urząd?
- III KO 108/25 2025-07-31Czy wniosek skazanego o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem, oparty na zarzucie nienależytej obsady sądu z uwagi na sposób powołania sędziów, może stanowić podstawę do wszczęcia postępowania wznowie…
- II KO 119/22 2023-02-08Czy wniosek strony o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem, oparty na zarzucie nienależytej obsady sądu z uwagi na sposób powołania sędziego, może być podstawą do wszczęcia postępowania o wznowienie z…
- II KO 142/24 2024-11-06Czy Sąd Najwyższy powinien wszcząć z urzędu postępowanie o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem, jeśli skazany podnosi zarzut nienależytej obsady sądu ze względu na sposób powołania sędziów na urząd?
Powołane przepisy
art. 41 § 1 KPKart. 42 § 1 KPKart. 6 ust. 1art. 439 § 1 pkt. 2 KPKart. 439 § 1 pkt. 1§ 1§ 1 pkt. 2§ 1 pkt. 1
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 15.07.2026. · PDF źródłowy