II KO 2/15
Izba Karna2015-02-18
Skład orzekający: Włodzimierz Wróbel, Krzysztof Cesarz, Kazimierz Klugiewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy istnieją podstawy do wznowienia postępowania z urzędu na podstawie art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k. w sytuacji, gdy obrońca skazanego był jedynie fizycznie obecny na rozprawie, ale nie brał w niej aktywnego udziału, a następnie nie podjął realnej obrony?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy stwierdził brak podstaw do wznowienia postępowania z urzędu na podstawie art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k. Stwierdzono, że obrońca skazanego, mimo nieobecności na jednej z rozpraw, miał ustanowionego substytuta, który był obecny. Ponadto, czynności procesowe przeprowadzone w obecności substytuta zostały powtórzone i uzupełnione na późniejszych rozprawach, w których uczestniczył już główny obrońca. Nie stwierdzono zatem, aby doszło do naruszenia obowiązkowego udziału obrońcy w sposób uzasadniający wznowienie postępowania.Stan faktyczny
Skazany wniósł o wznowienie postępowania z urzędu, zarzucając pominięcie przez Sąd Apelacyjny wystąpienia bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k. Wskazał, że obrońca był jedynie fizycznie obecny na rozprawie i nie podjął realnej obrony. Sąd Najwyższy ustalił, że obrońca ustanowił substytuta, który był obecny na rozprawie, a czynności z tej rozprawy zostały powtórzone i uzupełnione na późniejszych rozprawach z udziałem głównego obrońcy.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy postanowił stwierdzić brak podstaw do wznowienia postępowania z urzędu.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt II KO 2/15 POSTANOWIENIE Dnia 18 lutego 2015 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Włodzimierz Wróbel (przewodniczący) SSN Krzysztof Cesarz (sprawozdawca) SSN Kazimierz Klugiewicz w sprawie P. C. skazanego z art.148 § 1 kk w zw. z art. 31 § 2 kk po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 18 lutego 2015 r., wniosku skazanego o rozważenie możliwości wznowienia postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w […] z dnia 25 marca 2013 r., sygn. akt II AKa […], zmieniającym wyrok Sądu Okręgowego w W. z dnia 20 listopada 2012 r., sygn. akt XII K […], p o s t a n o w i ł: stwierdzić brak podstaw do wznowienia postępowania z urzędu UZASADNIENIE W „piśmie sygnalizującym” z dnia 30 grudnia 2014 r. (data wpływu) skazany wniósł na podstawie art. 9 § 2 k.p.k. o „podjęcie działań z urzędu” wobec tego, że Sąd odwoławczy pominął wystąpienie przed Sądem I instancji w dniu 29 czerwca 2012 r. bezwzględnej przyczyny odwoławczej określonej w art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k., polegającej na tym, że obrońca „jedynie fizycznie obecny na rozprawie głównej” nie brał w niej udziału, ponieważ nie podjął realnej obrony oskarżonego. Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
2 Nie zaistniała wskazana podstawa do wznowienia postępowania z urzędu. Oskarżony jeszcze w postępowaniu przygotowawczym ustanowił obrońcę w osobie adw. M. Z. z prawem substytucji (k. 336). Tymczasowo aresztowany P. C. został oskarżony o dokonanie zabójstwa w stanie znacznie ograniczonej poczytalności. Faktem jest, że nie uwzględniono wniosku obrońcy o zmianę terminu rozprawy wyznaczonej na dzień 29.VI.12 r., ale został on o tym powiadomiony. Obrońca w związku z tym poinformował Sąd, że udzielił pełnomocnictwa substytucyjnego i dlatego „nie ma potrzeby dokonywania jakichkolwiek zmian terminów rozprawy w sprawie” (k. 1098). Brak danych, że obrońca nie powiadomił oskarżonego o tym stanowisku. Obrońca powierzył zastępstwo aplikantce adwokackiej – K.C. (pełnomocnictwo-substytucja – k. 1121), która stawiła się na rozprawę w dniu 29 czerwca 2012 r. Oskarżony oświadczył wówczas, że ufa tylko ustanowionemu obrońcy oraz, że złoży wyjaśnienia w jego obecności. Tego dnia odczytano jedynie wyjaśnienia ze śledztwa, które oskarżony potwierdził. Inne dowody nie były przeprowadzane. We wszystkich pozostałych rozprawach (31.VII, 1.VIII, 25 IX, 14 i 20 XI.2012 r.) uczestniczył już tylko adw. M. Z.. Na rozprawie w dniu 14 listopada 2012 r. oskarżony złożył obszerne wyjaśnienia (k. 1276 – 1278). A zatem jest oczywiste, że ze względu na treść art. 79 § 3 k.p.k. i art. 80 k.p.k. udział obrońcy w rozprawie był obowiązkowy. Oskarżony miał obrońcę w dniu 29 czerwca 2012 r. Osk. P.C. nie wnosił o odroczenie rozprawy z powodu nieobecności ustanowionego obrońcy, a jedynie oświadczył, że nie będzie tego dnia składał wyjaśnień. Stało się to w dniu 14 listopada 2012 r., kiedy to ponownie ujawniono część jego depozycji ze śledztwa. Oskarżony ani jego obrońca nie wnieśli tego dnia, ani żadnego innego, o ujawnienie pozostałych fragmentów wyjaśnień z postępowania przygotowawczego i odniesienie się do nich oskarżonego, a więc o powtórzenie w pełni czynności dowodowych odbytych w dniu 29 czerwca 2012 r. Oznaczało to uznanie, że zadanie to spełniły czynności procesowe z dnia 14 listopada 2012 r. Czyli nawet gdyby złożyć, do czego nie ma faktycznych i prawnych podstaw, że w dniu 29 czerwca 2012 r. substytut obrońcy nie uczestniczył aktywnie w rozprawie, to czynności na niej przeprowadzone
3 zostały powtórzone w niezbędnym zakresie oraz uzupełnione (o wyjaśnienie oskarżonego). Nie zaistniał więc powód do wznowienia z urzędu postępowania, określony w art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k., a wskazywany przez skazanego. Dlatego orzeczono jak na wstępie.
Powiązane orzeczenia
- IV KO 123/18 2019-07-10Czy istnieją podstawy do wznowienia z urzędu postępowania karnego zakończonego prawomocnym wyrokiem, jeśli obrońca podnosi zarzuty dotyczące braku obrońcy w sytuacji, gdy jego udział nie był obowiązkowy, lub zmiany przep…
- V KO 56/16 2016-09-15Czy istnieją podstawy do wznowienia postępowania z urzędu w sytuacji, gdy obrońca skazanego domaga się wznowienia z uwagi na rzekome naruszenie prawa do obrony wynikające z kolizji terminów rozpraw i nieobecności obrońcy…
- III KO 72/14 2014-10-28Czy istnieją podstawy do wznowienia postępowania z urzędu w sytuacji, gdy skazany zarzuca formalne i nierzetelne prowadzenie obrony przez swojego adwokata, co miało skutkować pozbawieniem go obrony w sensie materialnym?
- III KO 63/24 2024-07-31Czy brak należytego przygotowania obrońcy do rozprawy lub jego zasypianie na rozprawie, przy udziale obrońcy z wyboru, stanowi bezwzględną przesłankę wznowienia postępowania z urzędu na podstawie art. 439 § 1 pkt 10 k.p.…
- II KO 46/18 2019-01-24Czy w sytuacji, gdy obrońca oskarżonego w postępowaniu karnym, w którym przysługuje obrona obligatoryjna, dokonuje wzajemnych zastępstw z obrońcami innych oskarżonych, których interesy pozostają w konflikcie z interesem…
Powołane przepisy
art.148 § 1 kkart. 31 § 2 kkart. 9 § 2 KPKart. 439 § 1 pkt 10 KPKart. 79 § 3 KPKart. 80 KPK§ 1§ 2§ 1 pkt 10§ 3
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 15.07.2026. · PDF źródłowy