II KO 25/22

Izba Karna2022-06-02

Skład orzekający: Waldemar Płóciennik, Małgorzata Wąsek-Wiaderek, Włodzimierz Wróbel

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy choroba psychiczna sprawcy, która mogła wpływać na jego poczytalność w chwili czynu, stanowi podstawę do wznowienia postępowania karnego na podstawie art. 540 § 1 pkt 2 lit. b k.p.k. z uwagi na możliwość nadzwyczajnego złagodzenia kary?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że choroba psychiczna sprawcy, nawet jeśli mogła wpływać na jego poczytalność, nie stanowi obligatoryjnej podstawy do nadzwyczajnego złagodzenia kary w rozumieniu art. 540 § 1 pkt 2 lit. b k.p.k. Wniosek o wznowienie postępowania wymaga wykazania, że nowe fakty lub dowody wskazują z wysokim prawdopodobieństwem na możliwość odmiennego rozstrzygnięcia po wznowieniu, a nie jedynie na ponowną analizę wpływu dowodów na wymiar kary w ramach dyskrecjonalnej oceny sądu.
Stan faktyczny
Obrońca skazanej złożył wniosek o wznowienie postępowania karnego, powołując się na art. 540 § 1 pkt 2 lit. b k.p.k. Jako podstawę wskazał chorobę Hashimoto oraz zaburzenia psychiczne skazanej, które miały uniemożliwić jej pełne rozeznanie sytuacji procesowej. Wnioskodawca argumentował, że te okoliczności mogły stanowić podstawę do nadzwyczajnego złagodzenia kary. Sąd Najwyższy rozpoznał wniosek i postanowił go oddalić.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy oddalił wniosek o wznowienie postępowania i obciążył skazaną kosztami sądowymi postępowania w przedmiocie wznowienia.

Pełny tekst orzeczenia

Sygn. akt II KO 25/22 POSTANOWIENIE Dnia 2 czerwca 2022 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Waldemar Płóciennik (przewodniczący) SSN Małgorzata Wąsek-Wiaderek SSN Włodzimierz Wróbel (sprawozdawca) w sprawie A. W. skazanej z art. 286 § 1 k.k., po rozpoznaniu wniosku obrońcy skazanej o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w […] z dnia 11 stycznia 2022 r., sygn. akt II AKa […], p o s t a n o w i ł: 1) oddalić wniosek; 2) obciążyć skazaną kosztami sądowymi postępowania w przedmiocie wznowienia postępowania. UZASADNIENIE Obrońca A. W. złożył do Sądu Najwyższego wniosek wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w […] z dnia 11 stycznia 2022 r. (sygn. akt II AKa […]). Podstawą wniosku uczyniono art. 540 § 1 pkt 2 lit b k.p.k. (ujawnienie po wydaniu orzeczenia nowych faktów lub dowodów wskazujących na to, że skazano oskarżonego za przestępstwo zagrożone karą surowszą albo nie uwzględniono okoliczności zobowiązujących do nadzwyczajnego złagodzenia kary albo też błędnie przyjęto okoliczności wpływające na nadzwyczajne obostrzenie kary). Autor wniosku wskazał, że jego 2 Mandantka cierpi na chorobę Hashimoto oraz inne współistniejące zaburzenia na tle zdrowia psychicznego, przez co - zdaniem wnioskodawcy - nie była w stanie rozeznać podczas trwającego procesu i postępowania przygotowawczego wszystkich istotnych sytuacji i zagrożeń procesowych. Obrońca wniósł o uchylenie zapadłych w sprawie orzeczeń i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Prokurator w zajętym stanowisku pisemnym wniósł o nieuwzględnienie wniosku. Sąd Najwyższy zważył co następuje. Wniosek okazał się bezzasadny. Skuteczność wniosku o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym orzeczeniem, odwołującego się do przesłanki ujawnienia nowych faktów lub dowodów, jest uzależniona od wykazania, że istotnie, już po wyczerpaniu zwykłej drogi odwoławczej, pojawią się dowody wiarygodnie podważające trafność istotnych ustaleń faktycznych poczynionych w toku procesu, decydujących o przypisaniu winy lub skutkujących surowszą odpowiedzialnością karną. Postępowanie karne nie podlega wznowieniu w razie zgłoszenia we wniosku jakichkolwiek wątpliwości co do trafności zapadłego rozstrzygnięcia w tym zakresie, ale jedynie wtedy, gdy owe nowe fakty lub dowody realnie wskazują, że zachodzi wysokie prawdopodobieństwo, iż po wznowieniu postępowania zapadnie orzeczenie w tej materii odmienne od orzeczenia poprzedniego. Zatem dla pozytywnego rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku niezbędne jest spełnienie kumulatywnie dwóch przesłanek - proponowany dowód ma mieć cechy dowodu nowego, tj. nieznanego wcześniej ani stronie, ani sądowi orzekającemu w sprawie, a jego treść pozwala z wysokim prawdopodobieństwem twierdzić, że po wznowieniu postępowania zapadnie orzeczenie odmienne od poprzedniego - w postaci uwzględnienia okoliczności zobowiązującej do nadzwyczajnego złagodzenia kary albo nie dojdzie do błędnego przyjęcia okoliczności wpływającej na nadzwyczajne obostrzenie kary. Z uzasadnienia wniosku wynika, że choroba i inne zaburzenia, na jakie miałaby cierpieć skazana, nie zostały ujawnione w toku procesu ani sądowi, ani jej obrońcy, a mogły wpływać na ewentualne nadzwyczajne złagodzenie kary. Autor wniosku pomija jednak, na jakiej podstawie miałoby dojść do ewentualnego 3 nadzwyczajnego złagodzenia kary (akcentuje jedynie rzekomą nieporadność skazanej w trakcie postępowania). Tym bardziej brakuje we wniosku precyzyjnego wykazania, której to instytucji związanej z obligatoryjnym nadzwyczajnym złagodzeniem nie zastosowano niesłusznie względem skazanej. W art. 540 § 1 pkt 2 lit. b k.p.k. nie chodzi bowiem o ponowną analizę ewentualnego wpływu nowych dowodów i ustaleń faktycznych na potencjalny wymiar kary w ramach przysługującej sądowi, na podstawie art. 53 k.k., dyskrecjonalności, ale jedynie o przypadki, gdy do modyfikacji kary musiałoby dojść z uwagi na ziszczenie się jednej z przewidzianych prawem obligatoryjnych podstaw nadzywczajnego złagodzenia. Obowiązujący kodeks karny nie przewiduje takiej podstawy, której przesłanką byłby choroba wypływająca na stan zdrowia psychicznego sprawcy przestępstwa. Nawet bowiem w przypadku ustalenia, że taka choroba mogła powodować znaczne ograniczenie poczytalności sprawcy w chwili czynu, stosowanie nadzwyczajnego złagodzenia kary ma wyłącznie fakultatywny charakter. Nie jest to więc okoliczność „zobowiązująca” do nadzwyczajnego złagodzenia kary w rozumieniu art. 540 § 1 pkt 2 lit b k.p.k. W tym stanie rzeczy należało orzec jak w sentencji. a.s.

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 286 § 1 KKart. 540 § 1 pkt 2art. 53 KK§ 1§ 1 pkt 2

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 15.07.2026. · PDF źródłowy