II KO 47/23
Izba Karna2023-05-10
Skład orzekający: Paweł Wiliński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w sytuacji, gdy Prezes Sądu Okręgowego, który reprezentował Skarb Państwa w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, został następnie powołany na stanowisko Prezesa Sądu Apelacyjnego, który ma rozpoznać apelację w tej samej sprawie, zachodzi podstawa do przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu ze względu na dobro wymiaru sprawiedliwości?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że przekazanie sprawy innemu sądowi równorzędnemu na podstawie art. 37 k.p.k. jest uzasadnione, gdy dobro wymiaru sprawiedliwości tego wymaga. W sytuacji, gdy osoba pełniąca funkcję Prezesa Sądu Okręgowego i reprezentująca Skarb Państwa w pierwszej instancji zostaje powołana na stanowisko Prezesa Sądu Apelacyjnego, który ma rozpoznać apelację, istnieje potencjalne ryzyko braku obiektywizmu i bezstronności. Aby uniknąć takich zarzutów i zapewnić sprawiedliwe rozpatrzenie sprawy, konieczne jest przekazanie jej innemu sądowi równorzędnemu.Stan faktyczny
Sąd Apelacyjny w [...] zwrócił się do Sądu Najwyższego z wnioskiem o przekazanie sprawy dotyczącej zadośćuczynienia za krzywdę wynikłą z niesłusznego tymczasowego aresztowania i skazania innemu sądowi równorzędnemu. Powodem wniosku była okoliczność, że Prezes Sądu Okręgowego, który reprezentował Skarb Państwa w pierwszej instancji, został powołany na stanowisko Prezesa Sądu Apelacyjnego, który miał rozpoznać apelację. Sąd Najwyższy uznał wniosek za zasadny.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy przekazał sprawę Sądu Apelacyjnego w [...] do rozpoznania w postępowaniu odwoławczym Sądowi Apelacyjnemu w Łodzi na podstawie art. 37 k.p.k.Pełny tekst orzeczenia
II KO 47/23 POSTANOWIENIE Dnia 10 maja 2023 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Paweł Wiliński w sprawie H.P. o zadośćuczynienie za doznaną krzywdę wynikłą z niewątpliwie niesłusznego tymczasowego aresztowania i skazania po rozpoznaniu na posiedzeniu w dniu 10 maja 2023 r., wniosku Sądu Apelacyjnego w […] zawartego w postanowieniu z dnia 6 kwietnia 2023 r., sygn. akt II […] w przedmiocie przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu p o s t a n o w i ł: na podstawie art. 37 k.p.k. przekazać sprawę Sądu Apelacyjnego w […], o sygn. akt II […], do rozpoznania w postępowaniu odwoławczym Sądowi Apelacyjnemu w Łodzi. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 6 kwietnia 2023 r. Sąd Apelacyjny w […], na podstawie art. 442 pkt. 1 k.p.c. w zw. z art. 558 k.p.k., przedstawił akta niniejszej sprawy Sądowi Najwyższemu w celu rozważenia jej przekazania do rozpoznania w postępowaniu odwoławczym innemu sądowi równorzędnemu. W uzasadnieniu postanowienia wskazano na to, że w postępowaniu przed Sądem I instancji toczącym się w przedmiocie zadośćuczynienia za doznaną krzywdę wynikłą z niewątpliwie niesłusznego tymczasowego aresztowania i skazania Skarb Państwa był reprezentowany m.in. przez ówczesnego Prezesa Sądu Okręgowego w […] - X. Y., który od dnia 6 lipca 2022 r. został powołany na stanowisko Prezesa Sądu Apelacyjnego w […], a zatem jest on stroną postępowania również na etapie
II KO 47/23 2 rozpoznania wniesionej przez pełnomocnika innego uczestnika postępowania apelacji (Prezesa Sądu Najwyższego). Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Wniosek Sądu Apelacyjnego w Warszawie jest zasadny. Jednakże za podstawę prawną przekazania niniejszej sprawy innemu sądowi równorzędnemu należało przyjąć art. 37 k.p.k., nie zaś odpowiednio stosowany art. 442 pkt. 1 k.p.c. Przepis art. 37 k.p.k. pozwala bowiem na przekazanie sprawy innemu sądowi równorzędnemu, kiedy w grę wchodzi dobro wymiaru sprawiedliwości. Instytucja tzw. właściwości z delegacji stosowana może być w sytuacjach gdy szczególne i nadzwyczajne względy związane z dobrem wymiaru sprawiedliwości mogą przemawiać za taką koniecznością. Należą do nich okoliczności, które mogą wywierać wpływ na swobodę orzekania lub stwarzać przekonanie o braku warunków do rozpoznania tej sprawy w sposób obiektywny (por. m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 8 marca 2006 r., IV KO 9/06, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 22 grudnia 2021 r., III KO 92/21). W realiach niniejszej sprawy, której przedmiotem jest rozpoznanie apelacji pełnomocnika uczestnika postępowania – Skarbu Państwa reprezentowanego przez Prezesa Sądu Najwyższego na wyrok Sądu Okręgowego, zasądzający tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę wynikłą z niewątpliwie niesłusznego tymczasowego aresztowania i skazania ojca wnioskodawczyni H.P. kwotę 45.000 zł na jej rzecz, celem uniknięcia potencjalnych choćby zarzutów, które mogłyby wskazywać na brak obiektywizmu i bezstronności sędziów Sądu Apelacyjnego w Warszawie przy rozpoznawaniu tej sprawy, zasadne jest by rozpoznał ją inny sąd. Okoliczność, że w postępowaniu przed Sądem I instancji Skarb Państwa był zgodnie z treścią art. 554 § 2b k.p.k. reprezentowany przez ówczesnego Prezesa Sądu Okręgowego w […], który od dnia 6 lipca 2022 r. został powołany na stanowisko Prezesa Sądu Apelacyjnego w […], a który to w dalszym ciągu jest stroną postępowania odwoławczego, stanowi dostateczną argumentację do uwzględnienia wniosku w trybie art. 37 k.p.k. Dlatego Sąd Najwyższy, z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości, przekazał sprawę do rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu w […]1.
II KO 47/23 3
Powiązane orzeczenia
- IV KO 26/25 2025-04-03Czy w sytuacji, gdy organ reprezentujący Skarb Państwa w sprawie o zadośćuczynienie jest jednocześnie Prezesem Sądu Apelacyjnego, który miałby rozpoznawać apelację w tej sprawie, zachodzą podstawy do przekazania sprawy i…
- III KO 29/23 2023-05-09Czy w sytuacji, gdy Prezes Sądu Apelacyjnego reprezentuje Skarb Państwa będący stroną postępowania o odszkodowanie i zadośćuczynienie za tymczasowe aresztowanie, a następnie składa apelację na niekorzyść wnioskodawcy, za…
- I KO 37/25 2025-05-22Czy w sytuacji, gdy strona przeciwna w postępowaniu apelacyjnym o odszkodowanie i zadośćuczynienie jest reprezentowana przez Prezesa Sądu Apelacyjnego, istnieją podstawy do przekazania sprawy do rozpoznania innemu sądowi…
- II KO 9/23 2023-02-22Czy wniosek sądu apelacyjnego o przekazanie sprawy innemu sądowi równorzędnemu z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości, uzasadniony tym, że prezes sądu apelacyjnego reprezentował Skarb Państwa w postępowaniu przed sądem…
- III KO 53/22 2022-05-18Czy wniosek sądu apelacyjnego o przekazanie sprawy innemu sądowi równorzędnemu z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości, uzasadniony faktem, że Skarb Państwa reprezentuje Prezes tego sądu, powinien zostać uwzględniony?
Powołane przepisy
art. 37 KPKart. 442 pkt. 1 KPCart. 558 KPKart. 554 § 2§ 2
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 13.07.2026. · PDF źródłowy