II KO 67/25

II KO 67/25 POSTANOWIENIE Dnia 14 maja 2025 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Eugeniusz Wildowicz w sprawie z zażalenia A. O. w przedmiocie warunkowego przedterminowego zwolnienia po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 14 maja 2025 r., wniosku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 26 marca 2025 r. o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu, na podstawie art. 37 § 1 k.p.k. p o s t a n o w i ł nie uwzględnić wniosku. UZASADNIENIE Przed Sądem Apelacyjnym w Warszawie zawisła sprawa z zażalenia A. O. na postanowienie Sądu Okręgowego Warszawa-Praga w Warszawie z dnia 20 lutego 2025 r., sygn. akt VIII Kow 3248/24, odmawiające skazanemu warunkowego przedterminowego zwolnienia z reszty kary pozbawienia wolności. Przedmiotowa sprawa została zarejestrowana pod sygnaturą II AKzw 197/25 i w procedurze losowania przydzielona do referatu SSA X.Y. W dniu 18 marca 2024 r. sędzia ten wystąpił z wnioskiem o wyłączenie go od rozpoznania niniejszej sprawy, powołując się na nieprawidłowy, jego zdaniem, tryb przydziału sprawy do jego referatu. Wniosek ten dotychczas nie został rozpoznany. II KO 67/25 2 W dniu 26 marca 2025 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie, orzekając w składzie jednoosobowym, w którym zasiadał SSA X.Y., zwrócił się o przekazanie sprawy o sygn. akt II AKzw 197/25 w trybie art. 37 § 1 k.p.k. sądowi równorzędnemu ze względu na dobro wymiaru sprawiedliwości. W uzasadnieniu postanowienia wskazał, że zagrożenia dla dobra wymiaru sprawiedliwości upatruje w przydzieleniu przedmiotowej sprawy sędziemu referentowi w sposób arbitralny, stwarzający jedynie pozór losowości. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie przypomnieć należy Sądowi Apelacyjnemu w Warszawie, że przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu w trybie art. 37 § 1 k.p.k. może nastąpić tylko wyjątkowo, gdy wymaga tego dobro wymiaru sprawiedliwości. Do okoliczności przemawiających za przekazaniem sprawy należą sytuacje, które mogą wywierać wpływ na swobodę orzekania lub stwarzać przekonanie (choćby mylne) o braku warunków do rozpoznania sprawy w sposób w pełni obiektywny przez sąd miejscowo właściwy, a obowiązek wykazania, że w konkretnej sprawie zachodzą takie przesłanki spoczywa na sądzie występującym z inicjatywą w trybie art. 37 § 1 k.p.k. Ponieważ jakiekolwiek odstępstwa od chronionej konstytucyjnie zasady właściwości miejscowej sądu należą do wyjątków, art. 37 § 1 k.p.k. nie może być interpretowany rozszerzająco. Dotyczy to zwłaszcza podstawowej przesłanki jego zastosowania, jaką jest pojęcie dobra wymiaru sprawiedliwości, które determinuje przeniesienie sprawy m.in., gdy zachodzą uzasadnione obawy o bezstronność sądu właściwego - rozumianego jako ogół orzekających w tym sądzie sędziów, a nie jednego, konkretnego sędziego. Rolą art. 37 § 1 k.p.k. jest wprawdzie zabezpieczenie obiektywizmu i bezstronności sądu, ale na zasadzie subsydiarności, czyli dopiero wówczas, gdy inne instytucje służące temu celowi, np. wyłączenie sędziego okażą się niewystarczające (przy czym nie chodzi tu o sytuację, gdy wniosek sędziego o wyłączenie od rozpoznania sprawy nie przyniesie oczekiwanego przez niego rezultatu). Instytucja z art. 37 § 1 k.p.k. nie służy bowiem zabezpieczeniu partykularnych interesów członka składu orzekającego, ale ochronie wymiaru sprawiedliwości przed nadużyciami. II KO 67/25 3 Treść przedmiotowego postanowienia, analizowana na tle analogicznych, licznych wniosków złożonych do Sądu Najwyższego przez Sądu Apelacyjny w Warszawie orzekający w tym samym składzie osobowym, skłania do uznania, że ów środek procesowy nie tyle reprezentuje stanowisko Sądu Apelacyjnego w Warszawie, co osobiste poglądy zasiadającego w składzie orzekającym SSA X.Y.. Po raz kolejny stanowczo należy podkreślić, że stanowi to jaskrawe nadużycie tej instytucji, całkowicie sprzeczne z jej celem, a zarazem akt obstrukcji procesowej – ponieważ na skutek działań podjętych przez sędziego referenta nieuzasadnionemu opóźnieniu ulega rozpoznanie przydzielonej mu sprawy. Taka inicjatywa ze strony Sądu jest zatem przejawem nie dbałości o dobro wymiaru sprawiedliwości, ale wręcz przeciwnie - postępowania wbrew jego dobru, skoro zamiast rozpoznać przydzieloną mu sprawę sędzia, który wydał i podpisał postanowienie w przedmiocie przekazania sprawy w trybie art. 37 § 1 k.p.k., podejmuje kroki zmierzające do nierozpoznania tej sprawy z powodów, które nie mają żadnego znaczenia procesowego (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 kwietnia 2025 r., II KO 36/25). Sąd Najwyższy w składzie rozpoznającym sprawę w pełni aprobuje pogląd Sądu Najwyższego wyrażony w postanowieniach z dnia 5 marca 2025 r. oraz z dnia 12 marca 2025, sygn. akt II KO 26/25, zgodnie z którym eksponowane przez Sąd Apelacyjny w Warszawie problemy mają charakter techniczny i organizacyjny, a będąc takimi nie podlegają rozwiązaniu poprzez przekazanie sprawy w trybie art. 37 § 1 k.p.k. Instytucja ta ma bowiem inne cele, o czym Sąd Apelacyjny w Warszawie z pewnością doskonale wie. Nie należy przy tym wiązać powyższego poglądu z zapatrywaniem poszczególnych sędziów kształtujących składy Sądu Najwyższego, jak czyni to Sąd Apelacyjny, na zgodność z prawem powołań sędziów z udziałem KRS ukształtowanej w myśli ustawy nowelizującej z dnia 17 grudnia 2017 r. Postąpienie takie jest nieuprawnionym i niedopuszczalnym uproszczeniem oraz prowadzi do wypaczenia sensu wymienionych tamże orzeczeń Sądu Najwyższego. Mając na uwadze oczywiście bezzasadny charakter złożonego przez Sąd Apelacyjny w Warszawie wniosku w trybie art. 37 § 1 k.p.k. o przekazanie sprawy sądowi równorzędnemu, należało orzec jak na wstępie. II KO 67/25 4 [J.J.] [a.ł]