II KO 79/26

II KO 79/26 POSTANOWIENIE Dnia 22 października 2026 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Paweł Kołodziejski w sprawie J. T. skazanego za czyn z art. 148 § 1 k.k., po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 22 października 2026 r., osobistego wniosku skazanego o wznowienia postępowania w sprawie zakończonej prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 4 marca 2020 r., sygn. akt II AKa 354/19, zmieniającego wyrok Sądu Okręgowego Warszawa-Praga w Warszawie z dnia 17 lipca 2019 r., sygn. akt V K 7/18, na podstawie art. 545 § 3 zd. pierwsze k.p.k., p o s t a n o w i ł: odmówić przyjęcia wniosku J. T. o wznowienie wskazanego wyżej postępowania wobec jego oczywistej bezzasadności. UZASADNIENIE J. T. wyrokiem Sądu Okręgowego Warszawa-Praga w Warszawie zapadłym w sprawie o sygn. akt V K 7/18, został uznany za winnego popełnienia czynu z art. 148 § 1 k.k., za który wymierzono mu karę 15 lat pozbawienia wolności. Sąd Apelacyjny w Warszawie – po rozpoznaniu apelacji wniesionych od ww. orzeczenia przez obrońcę, oskarżyciela posiłkowego oraz prokuratora (na niekorzyść) II KO 79/26 2 – wyrokiem z dnia 4 marca 2020 r., sygn. akt II AKa 354/19, zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że wymierzył J. T. karę 25 lat pozbawienia wolności. Od wyroku sądu odwoławczego obrońca skazanego wywiódł kasację, którą Sąd Najwyższy postanowieniem z dnia 24 stycznia 2022 r. (sygn. akt II KK 270/20) oddalił jako oczywiście bezzasadną. Pismem datowanym na dzień 12 sierpnia 2025 r. skazany J. T. wniósł o ustanowienie obrońcy z urzędu w celu sporządzenia wniosku o wznowienie postępowania na podstawie art. 540 § 1 pkt 2 k.p.k., w związku z ujawieniem się po wydaniu orzeczenia nowych dowodów, nieznanych przedtem sądowi (k. 3). Wnioskodawca – po uprzednim wezwaniu do sprecyzowania podstaw wznowienia (k. 13) – w piśmie datowanym na dzień 4 listopada 2025 r. poddał krytyce prawidłowość przeprowadzanych w sprawie oględzin, oraz czynności zabezpieczenia śladów i dowodów (k. 26-42). Podniósł, że w toku postępowania dopuszczono się ukrywania dowodów i zacierania śladów przestępstwa, a także nakłaniano do składnia fałszywych zeznań. Wnioskodawca jednoznacznie zakwestionował podstawę dowodową skazania, wskazując na niezgodność opinii biegłych ze stanem faktycznym oraz podważając prawdziwość zeznań niektórych świadków. Zarzucił też nieprzeprowadzenie kluczowych dowodów, a nadto dokonał fragmentarycznej analizy i oceny wybranych dowodów. Do rzeczonego pisma skazany dołączył wniosek o „wyłączenie Prokuratury Rejonowej Warszawa-Praga jako organu jednolitego” (k. 44). Natomiast w piśmie z dnia 8 grudnia 2025 r. rozwinął przedstawione wyżej zarzuty, w szczególności skupiając się na kontestowaniu opinii z zakresu rekonstrukcji zdarzenia (k. 51-62). Wskazał też, iż posiada „dowody na płycie »CD«”, wskazujące na „fabrykowanie” materiałów dołączonych do akt. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Treść osobistego wniosku J. T. wskazuje na jego oczywistą bezzasadność, co w świetle art. 545 § 3 zd. pierwsze k.p.k. skutkowało odmową jego przyjęcia. Zgodnie z art. 545 § 3 k.p.k., sąd odmawia przyjęcia wniosku o wznowienie postępowania nierespektującego obowiązującego w postępowaniu wznowieniowym przymusu adwokacko-radcowskiego (bez wzywania do uzupełniania tego braku) w sytuacji, gdy z treści wniosku wynika jego „oczywista bezzasadność”. Użyty przez ustawodawcę zwrot „odmawia” oznacza, że sąd jest zobligowany do przeprowadzenia takiej kontroli osobistego wniosku strony, który wbrew art. 545 § 2 II KO 79/26 3 k.p.k. nie został sporządzony i podpisany przez profesjonalnego przedstawiciela procesowego, pod kątem okoliczności, na których go oparto. Kontrola ta ma charakter quasi formalny co oznacza, że w jej toku nie dochodzi do merytorycznego rozpoznania wniosku ani do badania jego zasadności z punktu widzenia ewentualnych podstaw wznowienia, ale do wstępnego przeanalizowania treści wniosku, w celu ustalenia możliwości jego skutecznego złożenia. W judykaturze podkreśla się, że „oczywista bezzasadność” wniosku w rozumieniu art. 545 § 3 k.p.k. to taka, która widoczna jest na pierwszy rzut oka, niewątpliwa, a sam wniosek obiektywnie nie może doprowadzić do wzruszenia prawomocnego wyroku (por. postanowienie SN z dnia 25 września 2015 r., II KO 49/15, OSNKW 2016, nr 1, poz. 5; postanowienie SN z dnia 21 grudnia 2022 r., I KO 107/22). Opisana powyżej sytuacja zachodzi w odniesieniu do analizowanego wystąpienia J. T. , albowiem nie przedstawił on argumentacji, która wskazywałaby na rzeczywiste wystąpienie okoliczności skutkujących wznowieniem postępowania. Przywołany przez wnioskodawcę art. 540 § 1 pkt 2 k.p.k. w istocie łączy możliwość wznowienia postępowania z ujawnieniem nowych faktów lub dowodów, wskazujących m.in. na to, że skazany nie popełnił czynu albo czyn jego nie stanowił przestępstwa lub nie podlegał karze (art. 540 § 1 pkt 2 lit a k.p.k.), niemniej za nowe fakty i dowody uznać można jedynie okoliczności nieznane wcześniej zarówno sądowi orzekającemu w sprawie, jak i stronie (zob. m.in. postanowienie SN z dnia 24 maja 2016 r., V KO 29/16). Choć wnioskodawca formalnie zadeklarował, że podstaw wznowienia przedmiotowego postępowania upatruje w ujawnieniu nowych dowodów, to de facto na takie dowody – w wyżej przedstawionym rozumieniu – nie wskazał. Lektura przedłożonych przez niego pism wskazuje, że na forum postępowania wznowieniowego próbuje on przenieść zarzuty negujące prawidłowość przeprowadzonych w sprawie czynności procesowych, począwszy od sfery zabezpieczenia i gromadzenia dowodów aż po kwestię ich właściwej oceny. Trzeba jednak wyjaśnić, że postępowanie wznowieniowe nie służy powtórzeniu postępowania apelacyjnego i nie jest swego rodzaju trzecią instancją odwoławczą, mającą służyć kolejnemu weryfikowaniu poprawności zapadłych orzeczeń w sądach pierwszej i drugiej instancji. Należy przy tym zaznaczyć, że niektóre z akcentowanych przez wnioskodawcę niedostatków postępowania przygotowawczego zostały dostrzeżone już przez sąd a quo i były też przedmiotem rozważań sądu odwoławczego (m.in. kwestia nieodnalezienia narzędzia zbrodni), II KO 79/26 4 który odniósł się rzetelnie także do innych zarzutów (w tym dotyczących zabezpieczenia i gromadzenia innych dowodów) wskazywanych w apelacji wniesionej przez obrońcę skazanego (wówczas oskarżonego). Obecnie zgłaszane w tym zakresie zarzuty nie wpisują się w żadną z podstaw wznowienia, które określone zostały w rozdziale 56 k.p.k., dlatego Sąd Najwyższy w ramach postępowania wznowieniowego nie jest władny do ich oceny. Potencjalne nieprawidłowości w tym zakresie, o ile stanowią rażące naruszenie prawa, które mogło mieć istotny wpływ na treść orzeczenia, zasadniczo podlegają kontroli kasacyjnej. Ten zaś nadzwyczajny środek zaskarżenia został wywiedziony przez obrońcę J. T. i dotyczył również kwestii dotyczących braków dowodowych oraz ich oceny, niemniej wniesiona kasacja została przez Sąd Najwyższy – orzekający na rozprawie – oddalona jako oczywiście bezzasadna. Podstawą wniosku J. T. o wznowienie postępowania nie mogą być także osobiste oceny wnioskodawcy, że w przedmiotowej sprawie dopuszczono się ukrywania dowodów i zacierania śladów przestępstwa lub tworzono fałszywe dowody, czy też nakłaniano do składnia fałszywych zeznań, bądź podstawę faktyczną skazania oparto na fałszywych zeznaniach. Wprawdzie argumenty te sugerują, że w związku ze wskazanym we wniosku postępowaniem dopuszczono się określonych przestępstw (stypizowanych choćby w art. 239 k.k., art. 246 k.k., art. 236 k.k. czy też art. 233 k.k.) – co zasadniczo koresponduje z określoną w art. 540 § 1 pkt 1 k.p.k. przesłanką wznowieniową – to jednak skuteczne powołanie się na tę podstawę wznowienia wymaga spełnienia kumulatywnie dwóch warunków. Pierwszym z nich jest ustalenie faktu popełnienia przestępstwa w sposób określony w art. 541 § 1 k.p.k. Z kolei drugim jest wykazanie możliwości wpływu przestępstwa na treść wydanego orzeczenia. Wyjaśnić więc należy, że zgodnie z art. 541 § 1 k.p.k. czyn, o którym mowa w art. 540 § 1 pkt 1 k.p.k., musi być ustalony prawomocnym wyrokiem skazującym, chyba że orzeczenie nie może zapaść z przyczyn wymienionych w art. 17 § 1 pkt 3-11 lub w art. 22 k.p.k. Stąd też wniosek oparty o przesłankę z art. 540 § 1 pkt 1 k.p.k. powinien wskazywać na wyrok skazujący lub orzeczenie zapadłe w postępowaniu karnym, które stwierdza niemożność wydania takiego orzeczenia. Dopiero wskazanie wyroku lub orzeczenia, o których mowa w art. 541 § 1 k.p.k., wykazujących popełnienie przestępstwa w związku z postępowaniem albo niemożność wydania wyroku skazującego za przestępstwo jakiego dopuszczono się w związku z postępowaniem karnym będącym przedmiotem sprawy o wznowienie, II KO 79/26 5 pozwala zbadać, czy istnieje uzasadniona podstawa do przyjęcia, że mogło to mieć wpływ na treść orzeczenia. Wnioskodawca tymczasem nie wskazał ani wyroku skazującego, ani orzeczenia zapadłego w postępowaniu karnym, którym stwierdzono niemożność wydania orzeczenia, w sprawie której wznowienia się domaga. Same zaś sugestie skarżącego, iż w związku z postępowaniem dopuszczono się przestępstwa, nie mogą stanowić podstawy wniosku o wznowienie postępowania (zob. postanowienie SN z dnia 22 kwietnia 2021 r., I KZ 11/21; postanowienie SN z dnia 28 grudnia 2021 r., IV KZ 52/21,; postanowienie SN z dnia 17 stycznia 2008 r., V KO 88/07, OSNwSK 2008, Nr 1, poz. 126), a na takich supozycjach skazany w istocie poprzestał. Z powyższych względów wniosek J. T. został oceniony jako oczywiście bezzasadny, co w świetle art. 545 § 3 zd. pierwsze k.p.k. implikowało odmowę jego przyjęcia, o czym orzeczono w sentencji postanowienia. Rozstrzygnięcie to dezaktualizowało potrzebę rozpoznania wniosku o wyznaczenie obrońcy z urzędu, albowiem celem art. 545 § 3 k.p.k. jest zredukowanie zbędnych przebiegów procesowych w postępowaniu wznowieniowym w sytuacji, gdy obiektywnie brak jest podstaw do wznowienia postępowania. [J.J.] [a.ł]