II KO 83/23

Izba Karna2023-09-12

Skład orzekający: Barbara Skoczkowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wniosek sądu apelacyjnego o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości powinien zostać uwzględniony, jeśli po jego złożeniu nastąpiła zmiana stanu prawnego lub faktycznego eliminująca zagrożenie?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy nie uwzględnił wniosku o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu, mimo że pierwotnie istniały podstawy do jego złożenia. Kluczowe znaczenie miała późniejsza zmiana zakresu czynności sędziów, która przywróciła stan sprzed okresu budzącego wątpliwości co do prawidłowego rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziego. W związku z tym, że zagrożenie dla dobra wymiaru sprawiedliwości zostało wyeliminowane, nie zachodziły już okoliczności uzasadniające odstąpienie od konstytucyjnej zasady rozpoznania sprawy przez sąd właściwy.
Stan faktyczny
Sąd Apelacyjny w Warszawie złożył do Sądu Najwyższego wniosek o przekazanie sprawy dotyczącej wniosku o wyłączenie sędziego innemu sądowi równorzędnemu. Powodem było zagrożenie dla dobra wymiaru sprawiedliwości wynikające ze zmiany zakresu czynności sędziów, która ograniczyła krąg osób orzekających w sprawach o wyłączenie sędziego. Po złożeniu wniosku nastąpiła kolejna zmiana zakresu czynności, przywracająca poprzedni stan prawny i umożliwiająca rozpoznawanie takich spraw przez wszystkich sędziów na zasadach ogólnych.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy postanowił nie uwzględnić wniosku Sądu Apelacyjnego w Warszawie o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu.

Pełny tekst orzeczenia

II KO 83/23 POSTANOWIENIE Dnia 12 września 2023 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Barbara Skoczkowska w sprawie Z.J. i innych, oskarżonych o czyny z art. 258 § 1 k.k. i innych,, po rozpoznaniu w Izbie Karnej, na posiedzeniu w dniu 12 września 2023 r. wniosku Sądu Apelacyjnego w Warszawie o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu na podstawie art. 37 k.p.k. a contrario postanowił: nie uwzględnić wniosku. UZASADNIENIE Do Sądu Najwyższego w dniu 5 lipca 2023 r. wpłynął wniosek Sądu Apelacyjnego w Warszawie o przekazanie sprawy w postaci wniosku o wyłączenie sędziego Sądu Okręgowego w Warszawie P.M. delegowanego do Sądu Apelacyjnego w Warszawie od orzekania w sprawie II AKa 50/22 innemu sądowi równorzędnemu z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że w związku ze zmianą zakresu czynności sędziów II Wydziału Karnego Sądu Apelacyjnego w Warszawie, polegającą na powierzeniu od dnia 16 czerwca 2023 r. w ramach sekcji zażaleniowo – wnioskowej tego Wydziału spraw AKo obejmujących wnioski i żądania wyłączenia sędziego sędziom tego Sądu: SSA P. S., SSA A.N. oraz SSO del. P.B., z jednoczesnym wyłączeniem od rozpoznawania takich wniosków i żądań pozostałych sędziów orzekających w tym Wydziale, doszło do zagrożenia dobra wymiaru sprawiedliwości. Takie ukształtowanie zakresu czynności sędziów orzekających w II Wydziale Karnym II KO 83/23 2 stanowi bowiem przeszkodę do rozpoznania tego rodzaju spraw przez niezawisły i bezstronny sąd i jest równoznaczne z rozpoznawaniem ich przez organ nieposiadający takich przymiotów. Zdaniem Sądu Apelacyjnego w Warszawie doprowadziło to do sytuacji, w której Sąd Apelacyjny w Warszawie w II Wydziale Karnym nie może rozpoznać sprawy zainicjowanej żądaniem o wyłączenie sędziego jako sąd ustanowiony ustawą. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Wniosek Sądu Apelacyjnego w Warszawie o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu nie jest zasadny, mimo uznania wagi podniesionych w postanowieniu Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 29 czerwca 2023 r. racji. W sprawie obecnie nie zachodzą okoliczności przemawiające za odstąpieniem od konstytucyjnej zasady rozpoznania sprawy przez sąd właściwy (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP) i przekazania jej do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu w trybie art. 37 k.p.k. Wprawdzie inicjatywa Sądu Apelacyjnego w Warszawie zmierzająca do przekazania wniosku o wyłączenie sędziego wyznaczonego do rozpoznania w postępowaniu odwoławczym sprawy oskarżonych innemu sądowi mieści się w ramach art. 37 k.p.k., gdyż przez przekazanie sprawy w tym trybie należy rozumieć nie tylko przekazanie całego postępowania w kwestii odpowiedzialności karnej określonej osoby, ale także przekazanie sprawy w określonej kwestii, w tym w przedmiocie rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziego (por. uchwała składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 13 czerwca 2023 r., I KZP 22/22; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 18 listopada 2003 r, II KO 60/03), lecz rozpoznaniu tego wniosku przez sąd miejscowo właściwy, to jest Sąd Apelacyjny w Warszawie, nie sprzeciwia się dobro wymiaru sprawiedliwości. Zauważyć należy, że już po wystąpieniu przez Sąd Apelacyjny z przedmiotowym wnioskiem nastąpiła kolejna zmiana zakresu czynności sędziów orzekających w II Wydziale Karnym tego Sądu. Jak wynika z pisma Prezesa Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 21 lipca 2023 r., z wyciągu z protokołu nr […] z posiedzenia Kolegium Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 18 lipca 2023 r. oraz „informacji o podziale czynności oraz sposobie uczestniczenia w przydziale spraw w Sądzie Apelacyjnym w Warszawie” (k. 14-37 akt SN II KO 86/23), II KO 83/23 3 przywrócono zakres czynności sędziów orzekających w II Wydziale Karnym obowiązujący przed dniem 16 czerwca 2023 r. W myśl zatem aktualnie wiążących regulacji, sprawy o wyłączenie sędziego mają być przydzielane do rozpoznania wszystkim sędziom na zasadach ogólnych. Z uwagi na to, że nie zachodzi już przyjęta za podstawę wniosku o przekazanie sprawy obawa rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziego P. M. przez sąd, który nie spełnia wymogów określonych w art. 175 ust. 1 i art. 45 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 6 ust.1 EKPCz i art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej, Sąd Najwyższy postanowił jak na wstępie. [M.D.] [ms]

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 258 § 1 KKart. 37 KPKart. 45 ust. 1art. 175 ust. 1art. 6 ust.1art. 47§ 1

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 17.07.2026. · PDF źródłowy