II KR 78/82
WyrokIzba Karna1982-04-29
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy udział sędziego w rozpoznaniu sprawy karnej, który wcześniej orzekał w sprawie cywilnej dotyczącej tej samej strony, stanowi bezwzględną przyczynę rewizyjną z art. 388 pkt 1 k.p.k. lub podstawę do wyłączenia sędziego na podstawie art. 30 k.p.k. lub art. 31 § 1 k.p.k.?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że udział sędziego w rozpoznaniu sprawy karnej, który wcześniej orzekał w sprawie cywilnej dotyczącej tej samej strony, nie stanowi bezwzględnej przyczyny rewizyjnej z art. 388 pkt 1 k.p.k. ani podstawy do wyłączenia sędziego na podstawie art. 30 k.p.k. Przepisy te są wyczerpujące i nie dopuszczają wykładni rozszerzającej. Sędzia może być wyłączony na podstawie art. 31 § 1 k.p.k. (iudex suspectus) tylko w przypadku nawiązania stosunku osobistego z jedną ze stron, co nie miało miejsca w tej sprawie.Stan faktyczny
Maria N. została oskarżona o zabójstwo męża. Sąd Wojewódzki uznał ją za winną, przyjmując, że działała pod wpływem silnego wzburzenia usprawiedliwionego okolicznościami, i skazał ją na 7 lat pozbawienia wolności. Obrońca oskarżonej wniósł rewizję, zarzucając między innymi naruszenie art. 388 pkt 1 k.p.k. z powodu udziału w składzie orzekającym sędziego, który wcześniej orzekał w sprawie o częściowe pozbawienie oskarżonej władzy rodzicielskiej nad synem.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy zmienił zaskarżony wyrok, eliminując z opisu czynu twierdzenie o silnym wzburzeniu i kwalifikując czyn jako przestępstwo z art. 148 § 1 k.k., wymierzając karę 8 lat pozbawienia wolności.Pełny tekst orzeczenia
Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia Z. Bartnik. Sędziowie: J. Bratoszewski (sprawozdawca), H. Szwaczkowski.Prokurator Prokuratury Generalnej: A. Kępiński.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 29 kwietnia 1982 r. sprawy Marii N., oskarżonej z art. 148 § 1 k.k., z powodu rewizji wniesionej przez obrońcę oskarżonej i pełnomocnika oskarżycieli posiłkowych od wyroku Sądu Wojewódzkiego w K. z dnia 24 września 1982 r.zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że - eliminując z opisu czynu twierdzenie, iż oskarżona działała pod wpływem silnego wzburzenia usprawiedliwionego okolicznościami, i kwalifikując czyn przez nią popełniony jako przestępstwo określone w art. 148 § 1 k.k. - wymierzył jej na podstawie tego przepisu karę 8 lat pozbawienia wolności (...).Uzasadnienie faktyczneMaria N. została oskarżona o to, że w dniu 5 lutego 1981 r. w S., przewidując i godząc się na możliwość pozbawienia życia Mariana N., uderzyła go nożem w klatkę piersiową, w wyniku czego doznał on rany kłutej klatki piersiowej, drążącej do lewej jamy opłucnej oraz serca z tamponadą worka osierdziowego i krwotokiem do lewej jamy opłucnej, co spowodowało jego śmierć, tj. o popełnienie czynu określonego w art. 148 § 1 k.k. Sąd Wojewódzki w K. wyrokiem z dnia 24 września 1981 r. uznał oskarżoną za winną tego czynu, przy czym przyjął, iż działała ona pod wpływem silnego wzburzenia usprawiedliwionego okolicznościami, tj. czynu określonego w art. 148 § 1 k.k., i za to na podstawie tego przepisu skazał ją na karę 7 lat pozbawienia wolności.Od tego wyroku wniósł rewizję pełnomocnik oskarżycieli posiłkowych oraz obrońca oskarżonej (...).W rewizji obrońcy oskarżonej zarzucono temu wyrokowi między innymi naruszenie art. 388 pkt 1 k.p.k., gdyż w wydaniu orzeczenia brał udział sędzia, który wcześniej - wskutek wniosku rodziców zmarłego Mariana N. - wydał orzeczenie w Sądzie Rejonowym w S. o częściowym pozbawieniu oskarżonej władzy rodzicielskiej nad małoletnim synem Markiem N. (...).Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:(...) Za oczywiście bezzasadny uznać należy zarzut mający wskazywać na zaistnienie tzw. bezwzględnej przyczyny rewizyjnej określonej w art. 388 k.p.k., a mający polegać na wzięciu udziału w rozpoznaniu sprawy przez sędziego, który wcześniej rozpoznawał sprawę o częściowym pozbawieniu oskarżonej władzy rodzicielskiej nad jej synem.Jedyną ewentualnie wchodzącą tu w rachubę podstawą zgłoszonego w rewizji zarzutu byłoby twierdzenie, że w rozpoznawaniu sprawy wziął udział sędzia podlegający wyłączeniu na podstawie art. 30 k.p.k. (art. 388 pkt 1 k.p.k. in fine), jednakże z treści art. 30 k.p.k. nie wynika zakaz orzekania przez sędziego, który uprzednio rozpoznawał sprawę cywilną i zetknął się w niej z pewnymi okolicznościami podlegającymi ustaleniu również w sprawie karnej. Przesłanki wyłączenia sędziego z mocy prawa (iudex inhabilis) są wymienione w art. 30 k.p.k. w sposób wyczerpujący i nie mogą być uzupełniane w drodze wykładni.Ewentualnie możliwe byłoby zgłoszenie w danym wypadku wniosku o wyłączenie sędziego na podstawie art. 31 § 1 k.p.k. (iudex suspectus), gdyby okazało się, że wskutek rozpoznania poprzedniej sprawy nawiązał się pomiędzy sędzią a jedną ze stron stosunek osobisty, o którym mowa w tym przepisie, ale w sprawie niniejszej sytuacja taka nie wystąpiła, co zwalnia Sąd Najwyższy od jakichkolwiek dalszych rozważań na ten temat. (...).
Powiązane orzeczenia
- V KK 124/17 2017-07-26Czy sędzia, który brał udział w wydaniu orzeczenia utrzymującego w mocy wyrok warunkowo umarzający postępowanie karne w sprawie dotyczącej tego samego zdarzenia, jest wyłączony z mocy prawa od udziału w sprawie, w której…
- VI KZP 55/66 1967-03-17Czy okoliczność, że sędzia brał udział w rozpoznaniu rewizji i wydaniu wyroku drugiej instancji, który następnie został uchylony przez Sąd Najwyższy w wyniku rewizji nadzwyczajnej, stanowi przyczynę wyłączenia tego sędzi…
- V KK 335/19 2020-05-13Czy udział sędziego w wydaniu uchylonego wyroku sądu odwoławczego stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą z art. 439 § 1 pkt 1 k.p.k. w postępowaniu ponownym?
- III KO 155/25 2025-11-12Czy sędzia Sądu Najwyższego, który brał udział w rozpoznaniu kasacji od wyroku, powinien zostać wyłączony od udziału w sprawie o wznowienie postępowania karnego, jeśli jego wcześniejszy udział mógłby wywołać uzasadnioną…
- III KO 3/21 2021-01-29Czy sędzia Sądu Najwyższego powinien zostać wyłączony od udziału w sprawie, jeśli wcześniej orzekał w przedmiocie wniosku o wznowienie postępowania złożonego przez tego samego skazanego, a obecna sprawa dotyczy zażalenia…
Powołane przepisy
art. 148 § 1 KKart. 388 pkt 1 KPKart. 388 KPKart. 30 KPKart. 31 § 1 KPK§ 1
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 18.07.2026.