II KRn 1149/55

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Herberta G., osk. z art. 257 § 1 k.k. po rozpoznaniu założonej przez Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego rewizji nadzwyczajnej od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Opolu z dn. 15 kwietnia 1955 r., na podstawie art. 394-396, 400 § 4, 383 pkt 3, 286 k.p.k. uchylił zaskarżony wyrok i wyrok Sądu Powiatowego w Koźlu z dnia 8 marca 1955 r. i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania wymienionemu Sądowi Powiatowemu.Uzasadnienie faktycznePierwszy Prezes Sądu Najwyższego założył rewizję nadzwyczajną od prawomocnego wyroku Sądu Wojewódzkiego w Opolu z dnia 15 kwietnia 1955 r. w sprawie Herberta G. skazanego z art. 257 § 1 k.k. na karę 6 miesięcy więzienia.Powyższemu wyrokowi rewizja w oparciu o przepis art. 371 pkt 3 k.p.k. zarzuca obrazę art. 261 § 2 k.p.k., która mogła mieć wpływ na treść wyroku, z powodu przeprowadzenia rozprawy w nieobecności oskarżonego, chociaż stawiennictwo oskarżonego na rozprawie było obowiązkowe i wnosi o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Powiatowemu w Koźlu w innym składzie.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy wyraził następujący pogląd prawny.Przeciwko oskarżonemu Herbertowi G. został w dniu 15 stycznia 1955 r. do Sądu Powiatowego w Koźlu wniesiony akt oskarżenia o popełnienie przestępstwa z art. 257 k.k. a mianowicie kradzieży zegarka i 9 złotych na szkodę Józefa P.Po wpłynięciu do Sądu aktu oskarżenia przewodniczący wydziału zarządził przesłuchanie oskarżonego w drodze pomocy sądowej przez Sąd Powiatowy w Ch., wskutek czego Sąd ten przesłuchał oskarżonego, który do winy przyznał się tylko częściowo i złożył wyjaśnienie istotne dla sprawy. Po wykonaniu pomocy sądowej Sąd Powiatowy w Ch. przesłał protokół przesłuchania Sądowi Powiatowemu w K., który wyznaczył termin rozprawy. Zawiadomienie oskarżonego o terminie rozprawy zostało doręczone z powodu nieobecności adresata dorosłemu domownikowi. Na rozprawę oskarżony nie stawił się. Sąd Powiatowy w K. po odczytaniu protokołu sądowego przesłuchania oskarżonego w drodze pomocy sądowej i po przesłuchaniu jedynego świadka (pokrzywdzonego) wydał wyrok dnia 8 marca 1955 r. skazujący oskarżonego za dwa czyny, mianowicie: za zabór w celu przywłaszczenia 8 zł gotówki na karę 8 miesięcy więzienia i za usiłowanie kradzieży zegarka z łańcuszkiem na karę 8 miesięcy więzienia, łącznie na karę 8 miesięcy więzienia.Od tego wyroku odwołał się w terminie obrońca oskarżonego, zarzucając w rewizji:1)obrazę prawa materialnego (art. 257 k.k.) przez rozbicie jednego czynu na dwa stany faktyczne,2)błędną ocenę okoliczności faktycznych przyjętych za podstawę wyroku, przez błędne przyjęcie, że oskarżony miał zamiar dokonać zaboru zegarka,3)uchybienia procesowe, mogące mieć wpływ na treść wyroku, a polegające na przeprowadzeniu rozprawy w nieobecności oskarżonego, chociaż obecność jego było obowiązkowa,4)rażącą niewspółmierność kary polegającą na niezawieszeniu wykonania kary.Sąd Wojewódzki w Opolu uznał za zasadny zarzut błędnej oceny okoliczności faktycznych, przyjętych za podstawę wyroku, wskutek przypisania oskarżonemu dwu czynów przestępnych, chociaż czyny te stanowią jedne zawarte czasowo i miejscowo zdarzenie historyczne i zostały objęte jednym zamiarem - a tym samym stanowią jedno przestępstwo. W związku z tym Sąd Wojewódzki uchylił zaskarżony wyrok i skazał oskarżonego na podstawie art. 257 § 1 k.k. za jeden czyn na karę 6 (sześć) miesięcy więzienia.Sąd Wojewódzki uznał natomiast, że zarzut rewizji obrazy art. 261 k.p.k. wskutek przeprowadzenia rozprawy w nieobecności oskarżonego, choć obecność jego była obowiązkowa, nie zasługiwał na uwzględnienie. Skoro z akt sprawy zdaniem Sądu Wojewódzkiego wynika, że Sąd I instancji z uwagi na zachodzące warunki z art. 14 § 1 ustawy z dn. 20.VII.1950 r. (Dz. U. Nr 38, poz. 348) przesłuchał oskarżonego w drodze pomocy prawnej i wyjaśnienia te odczytał na rozprawie. W tej sytuacji Sąd I instancji mógł rozpoznać sprawę w nieobecności oskarżonego i obrazy art. 261 k.p.k. się dopuścił.Ten pogląd Sądu Wojewódzkiego należało uznać na błędny z następujących powodów:Przepis art. 14 ustawy z dn. 20.VII.1950 r. (Dz. U. Nr 38, poz. 348) odnoszący się do spraw należących do właściwości b. sądów grodzkich ustanawia warunki, w których dopuszczalne jest zwrócenie się do właściwego sądu o przesłuchanie oskarżonego w drodze pomocy sądowej.Postanowienie o zwróceniu się o przesłuchanie oskarżonego w drodze pomocy sądowej na podstawie tego przepisu może wydać sąd a nie prezes i tylko wówczas, jeżeli na rozprawie stwierdzi potrzebę sprowadzenia oskarżonego i niewspółmierność kosztów tego sprowadzenia, a przy tym, jeżeli według okoliczności danego przypadku można przewidywać wymierzenie mu kary nie przekraczającej 1 roku pozbawienia wolności, kary grzywny lub obu tych kar łącznie.Jak bowiem wynika z treści art. 14 wymienionej ustawy, sąd mógł rozprawę przerwać lub odroczyć i zwrócić się o przesłuchanie oskarżonego do właściwego sądu. Przepis ten w zakresie spraw, których dotyczy, wprowadza zmianę w stosunku do art. 308 § 1 k.p.k., nakazuje bowiem, aby nawet o przerwie rozprawy decydował sąd, a nie przewodniczący. Odroczenie rozprawy następuje zawsze na skutek postanowienia sądu (art. 310 § 1 k.p.k.). Odroczenie rozprawy lub przerwa w rozprawie może nastąpić tylko na rozprawie, odracza się bowiem i przerywa rozprawę już rozpoczętą (art. 308, 309 i 310 k.p.k.).Ponadto zwrócenie się do właściwego sądu powiatowego o przesłuchanie w drodze pomocy sądowej jest następstwem stwierdzenia nieobecności oskarżonego (art. 261 § 2 k.p.k.), potrzeby jego sprowadzenia na rozprawę (art. 286 k.p.k.) i niewspółmierności kosztów tego sprowadzenia. W żadnym więc razie nie należy zarządzać przesłuchania oskarżonego w drodze pomocy sądowej, jeżeli nie jest jeszcze wiadomo, czy oskarżony stawi się na rozprawę, czy też nie. Do wydawania takich zarządzeń przewodniczący nie ma uprawnienia.Z tych powodów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.