II KS 2/17

Sygn. akt II KS 2/17 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 5 września 2017 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Piotr Mirek (przewodniczący) SSN Kazimierz Klugiewicz (sprawozdawca) SO del do SN Wojciech Sych Protokolant Anna Janczak w sprawie Ł. M., oskarżonego z art. 90 § 1 k.k.s., po rozpoznaniu w Izbie Karnej, na posiedzeniu w dniu 5 września 2017 r., skargi obrońcy oskarżonego, na wyroku Sądu Okręgowego w [...], z dnia 20 kwietnia 2017 r., uchylającego wyrok Sądu Rejonowego w [...] z dnia 27 października 2016 r., i przekazującego sprawę do ponownego rozpoznania, na podstawie art. 539e § 2 k.p.k. I. uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi Okręgowemu w [...] do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym; II. zarządza zwrot Ł. M. wniesionej przez niego opłaty od skargi. 2 UZASADNIENIE Aktem oskarżenia z dnia 16 listopada 2015 r. Ł. M. został oskarżony o to, że: w dniu 8 czerwca 2015 roku w Urzędzie Celnym w [...] usunął spod dozoru celnego z magazynu czasowego składowania L. towar zewidencjonowany pod pozycją LE 755 w postaci 1 szt. Telefonu „Iphone 6” o wartości celnej 2575 PLN, 5 kompletów szczotek fryzjerskich o wartości celnej 3877 PLN oraz 1 szt. marynarki męskiej o wartości celnej 5176 PLN, tj. o przestępstwo skarbowe z art. 90 § 1 k.k.s. Sąd Rejonowy w [...] wyrokiem z dnia 27 października 2016 r., oskarżonego Ł. M. uniewinnił od zarzucanego mu czynu, a koszty procesu przejął na rachunek Skarbu Państwa. Apelację od wyroku Sądu Rejonowego w [...] złożył Urząd Celny w [...], zarzucając obrazę prawa procesowego, mającą wpływ na treść orzeczenia, a mianowicie art. 7 k.p.k. poprzez dokonanie dowolnej a nie swobodnej oceny wyjaśnień oskarżonego oraz zebranego w sprawie materiału dowodowego z pominięciem wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego oraz zasad logiki. W konkluzji Urząd Celny w [...] wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Sąd Okręgowy w [...] wyrokiem z dnia 20 kwietnia 2017 r., uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał Sądowi Rejonowemu w [...] do ponownego rozpoznania. Skargę od wyroku Sądu Okręgowego w [...] wniósł obrońca oskarżonego Ł. M., zarzucając naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało wpływ na treść orzeczenia, tj. art. 437 § 2 k.p.k., poprzez uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania bez powołania na podstawę prawną z art. 454 k.p.k., podczas gdy z uzasadnienia Sądu Odwoławczego wynika, że jedyną przyczyną uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania jest konieczność ponownej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, co nie stanowi przesłanki do uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Prokurator Prokuratury Okręgowej w [...] w pisemnej odpowiedzi na skargę obrońcy oskarżonego wniósł o jej oddalenie. 3 Sąd Najwyższy rozważył, co następuje. Skarga obrońcy oskarżonego Ł. M. jest zasadna, co spowodowało uchylenie wyroku Sądu Okręgowego w [...] i przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym. Zgodnie z art. 539a § 3 k.p.k. skarga od wyroku sądu odwoławczego uchylającego wyrok sądu pierwszej instancji i przekazującego sprawę do ponownego rozpoznania może być wniesiona wyłącznie z powodu naruszenia art. 437 lub z powodu uchybień określonych w art. 439 § 1 k.p.k. W powołanym przepisie art. 539a § 3 k.p.k. niewątpliwie mowa zatem o art. 437 § 2 k.p.k., który obecnie stanowi, że uchylenie orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania może nastąpić wyłącznie w wypadkach wskazanych w art. 439 § 1 k.p.k., art. 454 k.p.k. lub jeżeli jest konieczne przeprowadzenie na nowo przewodu w całości. W realiach przedmiotowej sprawy powodem orzeczenia Sądu ad quem o charakterze kasatoryjnym nie była żadna ze wskazanych wyżej podstaw. W uzasadnieniu wyroku Sąd Okręgowy wskazał bowiem, że przeprowadzona przez Sąd Rejonowy ocena zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie realizowała dyrektyw określonych w art. 7 k.p.k. W tym kontekście Sąd odwoławczy wskazał na nieustosunkowanie się przez Sąd I instancji do części zeznań świadka R. L., nieodniesienie się do zeznań L. Z. oraz pominięcie części zeznań świadka M. K. W konkluzji swoich wywodów Sąd Okręgowy wskazał na konieczność ponownego dokonania „dogłębnej analizy wszystkich dowodów, w tym całości zeznań świadka R. . zeznań świadka L. Z. oraz zeznań świadka M. K. w tym także zakresie, w jakim zeznawali odnośnie świadomości oskarżonego co do zasad odbioru przez niego towaru z magazynu czasowego składowania L., a następnie dokonać oceny wszystkich dowodów zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 7 k.p.k.”. W orzecznictwie Sądu Najwyższego wskazuje się natomiast, że konieczność ponownej oceny przeprowadzonych dowodów nie mieści się w kręgu podstaw wyroku kasatoryjnego; także wówczas, gdy sąd odwoławczy zasadnie wskaże, jakich to kardynalnych uchybień art. 7 k.p.k. dopuścił się sąd meriti (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 grudnia 2016 r., IV KS 5/16, LEX nr 2165596). To z kolei prowadzi do wniosku, że w zakresie zarzucanego oskarżonemu Ł. M. czynu z 4 art. 90 § 1 k.k.s. nie wskazano na żadną z podstaw z art. 539a § 3 k.p.k., tj. nie stwierdzono bezwzględnej przyczyny odwoławczej, nie wskazano też na konieczność przeprowadzenia przewodu sądowego na nowo w całości. Sąd odwoławczy, uchylając wyrok, nie powołał się również na podstawę określoną w art. 454 § 1 k.p.k. Wydanie wyroku kasatoryjnego nie jest oczywiście w takiej sytuacji wykluczone, ale może to nastąpić jedynie wówczas, gdy ocena dowodów przeprowadzona przez sąd odwoławczy doprowadzi do wniosku, że w świetle wszystkich dowodów zajdzie potrzeba rozważenia wydania wyroku skazującego, do czego ze względu na zakaz określony w art. 454 § 1 k.p.k. sąd drugiej instancji nie jest uprawniony. Od tego rodzaju oceny Sąd Okręgowy jednak się uchylił, a jednocześnie wskazał na niedostatki w ocenie materiału dowodowego, jakich dopuścił się Sąd Rejonowy. To z kolei powoduje, że za trafny należało uznać postawiony w skardze zarzut naruszenia przez Sąd ad quem art. 437 § 2 k.p.k., skoro uchylenie wyroku Sądu I instancji i przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania nastąpiło bez powołania podstawy prawnej, która by to umożliwiała. O zwrocie oskarżonemu uiszczonej opłaty od skargi Sąd Najwyższy orzekł na podstawie art. 527 § 4 k.p.k. w zw. z art. 539f k.p.k. Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł, jak w wyroku. kc