II KS 2/18

Sygn. akt II KS 2/18 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 24 stycznia 2018 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Henryk Gradzik (przewodniczący) SSN Rafał Malarski SSN Włodzimierz Wróbel (sprawozdawca) Protokolant Małgorzata Sobieszczańska w sprawie W. B., o zadośćuczynienie i odszkodowanie wynikłe z niewątpliwie niesłusznego tymczasowego aresztowania po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 24 stycznia 2018 r., skargi wniesionej w trybie art. 539a k.p.k. i art. 539b § 1 k.p.k. przez prokuratora Prokuratury Regionalnej w [...] od wyroku Sądu Apelacyjnego w [...] z dnia 9 listopada 2017 r.7, uchyla zaskarżony wyrok w części uchylającej wyrok Sądu I instancji co do oddalenia wniosku o odszkodowanie za niewątpliwie niesłuszne tymczasowe aresztowanie ponad kwotę 4730 złotych i przekazuje w tym zakresie sprawę do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym Sądowi Apelacyjnemu w [...]. 2 UZASADNIENIE Sąd Okręgowy w [...] wyrokiem z dnia 20 czerwca 2017 r. zasądził od Skarbu Państwa na rzecz wnioskodawczyni W. B. kwotę 20.000 zł tytułem zadośćuczynienia oraz kwotę 4.730 zł tytułem odszkodowania za niewątpliwe niesłuszne tymczasowe aresztowanie w okresie od 5 lipca 2006 r. do 28 września 2006 r. Następnie Sąd Apelacyjny w [...] wyrokiem z dnia 9 listopada 2017 r. (sygn. akt II AKa …/17), zaskarżony wyrok zmienił w ten sposób, że podwyższył zasądzoną kwotę z tytułu zadośćuczynienia do 40.000 zł, natomiast uchylił wyrok w części oddalającej wniosek o odszkodowanie za niesłuszne tymczasowe aresztowanie ponad kwotę 4.730 zł i w tym zakresie sprawę przekazał do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w [...]. Na powyższe orzeczenie skargę w trybie art. 539a k.p.k. i art. 539b § 1 k.p.k. wniósł Prokurator Prokuratury Regionalnej w [...], zarzucając zaskarżonemu wyrokowi naruszenie przepisu postępowania karnego, tj. art. 437 § 2 zdanie drugie in fine przez uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania w sytuacji, gdy w sprawie nie zachodzi konieczność przeprowadzenia przez Sąd I instancji na nowo przewodu w całości, a postępowanie to w istocie sprowadza się do uzupełnienia postępowania dowodowego polegającego w zasadzie na doprecyzowaniu ustalonych przez Sąd meriti okoliczności, tj. zarejestrowania wnioskodawczyni jako bezrobotnej, wysokości dochodu uzyskiwanego z prowadzonego sklepu papierniczego, oraz ustalenia, czy z uwagi na posiadane wykształcenie wnioskodawczyni mogła realnie osiągać wyższe dochody niż te, które uzyskiwała z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Podnosząc powyższy zarzut Prokurator wniósł o uchylenie wyroku Sądu odwoławczego w zaskarżonej części i przekazanie temu Sądowi sprawy do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy zażył co następuje. Na wstępie rozważań należy podnieść kilka istotnych kwestii związanych z instytucją skargi na orzeczenie sądu odwoławczego z rozdziału 55a k.p.k., które mają znaczenie dla niniejszej sprawy. Skarga na wyrok uchylający sądu odwoławczego została wprowadzona do Kodeksu postępowania karnego w wyniku nowelizacji z 2016 r. W uzasadnieniu projektu ustawy nowelizacyjnej wskazano 3 na potrzebę stworzenia instytucjonalnego mechanizmu zabezpieczającego reformatoryjność orzekania (por. uzasadnienie projektu ustawy o zmianie ustawy – Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw, VIII kadencja, druk sejm. nr 207). Skarga ma na celu przeciwdziałanie niezasadnym wyrokom kasatoryjnym sądów odwoławczych zapadającym w zwykłym toku instancji. Ma także gwarantować, że sądy odwoławcze będą częściej wydawać wyroki reformatoryjne, samodzielnie sanując dostrzeżone błędy w stosowaniu prawa materialnego lub procesowego. Ustawa nowelizująca powierzyła Sądowi Najwyższemu kompetencję w zakresie rozpoznawania tych skarg. Przedmiotem zatem samej skargi nie jest ocena poprawności oceny przez sąd odwoławczy poszczególnych zarzutów apelacji, ale tylko i wyłącznie podjeta w wyniku tej oceny następcza decyzja sądu odwoławczego o uchyleniu wyroku i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku Sądu odwoławczego nie przekonuje, że w sprawie zaistniała potrzeba przeprowadzenia przewodu sądowego na nowo w całości. Powodem uchylenia do ponownego rozpoznania sprawy we wskazanym zakresie był błąd Sądu I instnacji w ustaleniach faktycznych w zakresie sposobu wyliczenia wysokości szkody związanej z pozostawaniem przez wnioskodawczynię bez pracy po zwolnieniu z tymczasowego aresztu. Takie stwierdzenie Sądu odwoławczego zakłada, że co do zasady Sąd ten nie kwestionował ani samego faktu wystapienia szkody, ani też związku przyczynowego między ową szkodą a stosowaniem tymczasowego aresztowania. Sąd odwoławczy na s. 4 - 5 uzasadnienia wyroku wyraźnie wskazuje, że Sąd I instancji dopuścił się błędu w czynieniu ustaleń faktycznych co do sposobu wyliczenia wysokości szkody, gdyż dowody zgromadzone w sprawie stoją w sprzeczności z twierdzeniami tego sądu. W wytycznych dla ponownego postępowania Sąd II instancji nakazał m.in. zbadanie kwestii ewentualnego pobierania zasiłku dla osób bezrobotnych przez wnioskodawczynię oraz propozycji pracy, a także kwestii dochodu uzyskiwanego ze sklepu papierniczego, który prowadziła. Jak trafnie wskazuje w swej skardze Prokurator, te informacje zawarte były w aktach sprawy – potwierdzenia przelewów z Powiatowego Urzędu Pracy 4 (dowodzące okresu i wysokości zasiłku), kopie zeznań podatkowych za lata 2007-2014 oraz wysokość wynagrodzenia, jakie wnioskodawczyni otrzymywałaby, gdyby kontynuowała zatrudnienie w Izbie Celnej w [...] (k. 21, 25-49, 65, 128). Powyższe przekonuje, że Sąd odwoławczy nie podzielając stanowiska Sądu I instancji do co wysokości odszkodowania dysponował materiałem, który dawał podstawy do własnego ustalenia tej kwestii lub sięgnięcia w postępowaniu odwoławczym do suplementarnych środków dowodowych bez konieczności przekazywania sprawy do ponownego rozpoznania z uwagi na potrzebę przeprowadzenia przewodu sądowego w całości. Wobec powyższego należało orzec jak w sentencji. kc