II KS 2/19

Sygn. akt II KS 2/19 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 27 marca 2019 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Marek Pietruszyński (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Rafał Malarski SSN Paweł Wiliński w sprawie L. D. i B. W. oskarżonych o przestępstwo skarbowe z art. 107 § 1 k.k.s. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 27 marca 2019 r., skargi Prokuratora Rejonowego w R. na wyrok sądu odwoławczego – Sądu Okręgowego w P. z dnia 12 października 2018 r., sygn. akt IV Ka […], uchylający wyrok Sądu Rejonowego w R. z dnia 15 marca 2018 r., sygn. akt II K […] uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi Okręgowemu w P. do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym. UZASADNIENIE Sąd Rejonowy w R. wyrokiem z dnia 15 marca 2018 r., sygn. akt II K […], uznał oskarżonego L. D. za winnego tego, że: I. we wrześniu 2015 r. działając wspólnie i w porozumieniu z B. W. urządzał gry na automacie „C.” bez numeru na Stacji Paliw w m. D. […], wbrew art. 14 ust. 1 2 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych, czym wyczerpał dyspozycję art. 107 § 1 k.k.s. w zw. z art. 9 § 2 k.k.s.; II. w październiku 2015 r. działając wspólnie i w porozumieniu z B. W. urządzał gry na dwóch automatach „C.” bez numeru na Stacji Paliw w m. B. […], wbrew art. 14 ust. 1 u.g.h., czym wyczerpał dyspozycję art. 107 § 1 k.k.s. w zw. z art. 9 § 2 k.k.s.; III. w październiku 2015 roku działając wspólnie i w porozumieniu z B. W. urządzał gry na dwóch automatach „C.” bez numeru na Stacji Paliw w P. wbrew art. 14 ust. 1 u.g.h., czym wyczerpał dyspozycję art. 107 § 1 k.k.s. w zw. z art. 9 § 2 k.k.s.; i za czyny opisane w pkt I - III na podstawie art. 107 § 1 k.k.s. skazał oskarżonego na kary grzywny po 100 stawek dziennych ustalając wysokość jednej stawki na 100 złotych, a na podstawie art. 39 § 1 k.k. połączył jednostkowe kary grzywny orzeczone wobec oskarżonego i wymierzył mu karę łączną grzywny w liczbie 120 stawek dziennych ustalając wysokość jednej stawki na 100 złotych. Tym samym wyrokiem Sąd uznał B. W. za winnego tego, że: IV. we wrześniu 2015 r. działając wspólnie i w porozumieniu z L. D. urządzał gry na automacie „C.” bez numeru na Stacji Paliw w m. D. […] wbrew art. 14 ust. 1 u.g.h., czym wyczerpał dyspozycję art. 107 § 1 k.k.s. w zw. z art. 9 § 2 k.k.s.; V. w październiku 2015 r. działając wspólnie i w porozumieniu z L. D. urządzał gry na dwóch automatach „C.” bez numeru na Stacji Paliw w m. B. […] wbrew art. 14 ust. 1 u.g.h., czym wyczerpał dyspozycję art. 107 § 1 k.k.s. w zw. z art. 9 § 2 k.k.s.; VI. w październiku 2015 r. działając wspólnie i w porozumieniu z L. D. urządzał gry na dwóch automatach „C.” bez numeru na Stacji paliw w P. wbrew art. 14 ust. 1 u.g.h., czym wyczerpał dyspozycję art. 107 § 1 k.k.s. w zw. z art. 9 § 2 k.k.s. i za czyny opisane w pkt. IV-VI na podstawie art. 107 § 1 k.k.s. skazał oskarżonego na kary grzywny po 100 stawek dziennych ustalając wysokość jednej stawki na 100 złotych, a na podstawie art. 39 § 1 k.k. połączył jednostkowe kary grzywny orzeczone wobec oskarżonego i wymierzył mu karę łączną grzywny w liczbie 120 stawek dziennych ustalając wysokość jednej stawki na 100 złotych. Po rozpoznaniu apelacji wniesionej przez obrońcę oskarżonych Sąd Okręgowy w P. wyrokiem z dnia 12 października 2018 roku w sprawie IV Ka […] 3 uchylił wyrok Sądu Rejonowego w R. i przekazał sprawę temu Sądowi do ponownego rozpoznania. Wyrok Sądu odwoławczego zaskarżył na podstawie art. 539a k.p.k. Prokurator Rejonowy w R.. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania karnego, tj. art. 437 § 2 zdanie drugie in fine k.p.k. przez uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania w sytuacji, gdy w niniejszej sprawie nie zachodzi konieczność przeprowadzenia przez sąd I instancji na nowo przewodu sądowego w całości, a owo postępowanie w istocie sprowadza się do uzupełnienia postępowania dowodowego poprzez powołanie biegłych z zakresu teleinformatyki oraz z zakresu instrumentów finansowych na okoliczność ustalenia, czy działalność prowadzona przez oskarżonych dotyczyła terminowych operacji finansowych, do których nie stosuje się przepisów ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych, na mocy art. 7a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe, czy gry prowadzone na automatach „C.” na stacjach paliw w miejscowościach D., B., P. są grami na automatach w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych. Stawiając powyższy zarzut skarżący wniósł o uchylenie wyroku Sądu Okręgowego w P. w całości i przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania. W pisemnej odpowiedzi na skargę obrońca oskarżonych wniosła o jej nieuwzględnienie. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Skarga prokuratora okazała się zasadna, co spowodowało konieczność uchylenia wyroku Sądu Okręgowego w P. i przekazania sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym. Zgodnie z art. 539a § 3 k.p.k. skarga od wyroku sądu odwoławczego uchylającego wyrok sądu pierwszej instancji i przekazującego sprawę do ponownego rozpoznania może być wniesiona wyłącznie z powodu naruszenia art. 437 k.p.k. lub z powodu uchybień określonych w art. 439 § 1 k.p.k. Wskazany przepis art. 539a § 3 k.p.k. został niewątpliwie powiązany z przepisem art. 437 § 2 k.p.k. stanowiącym, że uchylenie orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania może nastąpić wyłącznie w wypadkach wskazanych 4 w art. 439 § 1 k.p.k., art. 454 k.p.k. lub jeżeli jest konieczne przeprowadzenie na nowo przewodu w całości. W realiach przedmiotowej sprawy powodem kasatoryjnego orzeczenia Sądu odwoławczego nie była żadna ze wskazanych w art. 437 § 2 k.p.k. przesłanek. Sąd Najwyższy orzekający w niniejszym składzie opowiada się za ścisłą wykładnią podstawy uchylenia orzeczenia, jaką jest „konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości”. Trafny jest pogląd wyrażony w tym zakresie w doktrynie, zgodnie z którym użyty w zdaniu drugim wyżej powołanego art. 437 § 2 k.p.k. wyraz odnoszący się do „konieczności" przeprowadzenia przewodu (tu: dowodów) należy odczytać w kontekście określenia „w całości”. Warunek ten będzie spełniony, gdy całość dowodów została nieprawidłowo przeprowadzona lub oceniona. Wówczas dopiero zachodzi konieczność ich ponowienia przed sądem pierwszej instancji (zob. D. Świecki [w:] Kodeks postępowania karnego. Komentarz aktualizowany do art. 437 k.p.k., System Informacji Prawnej LEX 2019, teza 23). Sąd Okręgowy w pisemnych motywach zaskarżonego wyroku wprawdzie wskazał na konieczność uzupełnienia przewodu sądowego, ale wyłącznie w zakresie kompleksowej opinii specjalistycznej (biegłych z zakresu teleinformatyki i instrumentów finansowych), czy przedmiotowe urządzenia elektroniczne realizują terminowe operacje finansowe, będące przedmiotem umów zawartych przez instytucję finansową, do których nie stosuje się przepisów o grach hazardowych na podstawie art. 7a ustawy Prawo bankowe (s. 9 motywów SO), celem usunięcia wątpliwości podniesionych na s. 7 pisemnych motywów wyroku. Powyższe stwierdzenia przeczą jednak stanowisku Sądu odwoławczego co do tego, że w sprawie zaistniały okoliczności z art. 437 § 2 k.p.k., uzasadniające uchylenie orzeczenia pierwszoinstancyjnego (s. 10-11 motywów), a stanu tego nie zmienia ewentualna konieczność poddania ocenie dopiero w instancji odwoławczej także dowodów uznanych za ocenione prawidłowo przez sąd meriti. Sąd ad quem nie uznał za niezbędne przeprowadzenie na nowo przewodu sądowego w całości, skoro wskazał jedynie na konieczność sporządzenia kompleksowej opinii biegłych. Jeżeli jednak Sąd Okręgowy dostrzegał potrzebę poszerzenia zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego tylko w pewnym zakresie, to samodzielnie powinien ten materiał uzupełnić, a następnie dokonać jego całościowej oceny przez 5 pryzmat zarzutów podniesionych w apelacji obrony. Od tego rodzaju analizy Sąd Okręgowy jednak się uchylił. To z kolei prowadzi do wniosku, że w zakresie zarzucanego oskarżonemu czynu nie wchodzi w rachubę wymieniona w art. 539a § 3 k.p.k. konieczność przeprowadzenia przewodu sądowego na nowo w całości. W sprawie nie zachodzi także żadna z wymienionych w art. 454 k.p.k. sytuacji ograniczających możliwość wydania przez sąd odwoławczy orzeczenia reformatoryjnego. Z tego względu zarzut naruszenia przez Sąd ad quem dyspozycji art. 437 § 2 k.p.k. należało uznać za trafny. Dlatego Sąd Najwyższy orzekł, jak w wyroku.