II KS 28/21

Sygn. akt II KS 28/21 POSTANOWIENIE Dnia 5 stycznia 2022 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Kazimierz Klugiewicz w sprawie M. K., oskarżonego z art. 200 § 1 k.k., po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 5 stycznia 2022 r., skargi obrońcy oskarżonego od wyroku Sądu Okręgowego w W. z dnia 18 maja 2021 r., sygn. akt IX Ka […], uchylającego wyrok Sądu Rejonowego w W. z dnia 22 października 2020 r., sygn. akt V K […], i przekazującego sprawę do ponownego rozpoznania, p o s t a n o w i ł : 1. oddalić skargę; 2. zwolnić oskarżonego od ponoszenia kosztów sądowych postępowania skargowego i poniesionymi w jego toku wydatkami obciążyć Skarb Państwa. UZASADNIENIE Sąd Rejonowy w W. wyrokiem z dnia 22 października 2020 r., sygn. akt V K […], uniewinnił M. K. od popełnienia zarzucanego mu czynu, polegającego na tym, że w marcu 2017 r. w W. w lokalu przy ul. […] poprzez dotykanie i całowanie genitaliów dokonał innej czynności seksualnej wobec małoletniego wnuka D. K., który nie ukończył lat 15 tj. występku określonego w art. 200 § 1 k.k. 2 Od tego wyroku apelację na niekorzyść oskarżonego wniósł prokurator, który – podnosząc zarzuty obrazy przepisó1)w postępowania, która mogła mieć wpływ na treść orzeczenia (art. 171 § 7 k.p.k. w zw. z § 5 k.p.k.; art. 182 § 1 k.p.k.), wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Wyrok Sądu meriti został zaskarżony również przez pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego, który podnosząc zarzuty mających wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia – obrazy prawa procesowego (art. 7 k.p.k.; art. 170 § 2 k.p.k., art. 171 § 7 k.p.k.) oraz błędu w ustaleniach faktycznych, wniósł o uchylenie wyroku Sądu pierwszej instancji i przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania. Sąd Okręgowy w W. wyrokiem z dnia 18 maja 2021 r., sygn. akt IX Ka […] uchylił zaskarżony wyrok, i sprawę przekazał Sądowi Rejonowemu w W. do ponownego rozpoznania. Skargę na wyrok Sądu odwoławczego wniósł obrońca oskarżonego, który podniósł następujące zarzuty: 1. naruszenie art. 454 § 1 k.p.k. w zw. z art. 437 § 2 zd. 2 k.p.k., polegające na uchyleniu zaskarżonego apelacjami wyroku Sądu Rejonowego w W. z dnia 22 października 2020 r., V K […], i przekazaniu sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, albowiem Sąd ad quem nie uzupełnił postępowania dowodowego w sposób przez siebie wskazany i nie dokonał całościowej oceny tego materiału dowodowego, wskutek czego przedwczesny był wniosek, że istnieją podstawy do skazania; 2. naruszenie art. 437 § 2 in fine k.p.k., polegające na uchyleniu zaskarżonego apelacjami ww. wyroku Sądu Rejonowego w W. w całości i przekazaniu sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania: a) tylko w celu przesłuchania jednego świadka oraz przesłuchania już powołanego biegłego, ewentualnie dopuszczenia dowodu z opinii innego biegłego psychologa, przy pozornym zaleceniu przeprowadzenia postępowania 3 dowodowego na nowo w całości, podczas gdy ww. przepis upoważnia do uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania tylko o ile jest konieczne przeprowadzenie na nowo przewodu w całości; b) ewentualnie poprzez błędne uznanie, iż zachodzą podstawy do przeprowadzenia przewodu sądowego na nowo w całości, podczas gdy postulowana przez Sąd ad guem potrzeba uzupełnienia postępowania dowodowego nie uprawnia do uchylenia wyroku i przekazania sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania na zasadzie art. 437 § 2 k.p.k., skoro nie było przeszkód prawnych przeprowadzenia czynności dowodowych przy rozpoznawaniu apelacji. Na podstawie tak sformułowanych zarzutów obrońca oskarżonego wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi instancji do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów2) obrony świadczonej oskarżonemu z urzędu w postępowaniu w przedmiocie skargi. Prokurator w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej. Sąd Najwyższy rozważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna. Na wstępie należy przypomnieć, że zgodnie z art. 539a § 1 k.p.k. zakres kontroli dokonywanej przez Sąd Najwyższy po wniesieniu skargi na wyrok sądu odwoławczego ogranicza się do zbadania, czy stwierdzone przez sąd odwoławczy uchybienie daje podstawę do orzekania kasatoryjnego (zob. uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 25 stycznia 2018 r., I KZP 13/17, OSNKW 2018/3/23, LEX nr 2428783). Istotą skargi, o której mowa w rozdziale 55a k.p.k. jest wyłącznie następcza decyzja Sądu odwoławczego o uchyleniu wyroku i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania. Nie obejmuje ona rzecz jasna poprawności oceny zarzutów apelacyjnych. Przekonuje o tym treść art. 539a § 3 k.p.k., który stanowi, że skarga może być wniesiona wyłącznie z powodu naruszenia art. 437 k.p.k. lub z powodu uchybień określonych w art. 439 § 1 k.p.k. 4 Konstrukcja skargi nie przybiera charakteru sui generis "superapelacji", która nakazywałaby Sądowi Najwyższemu przyjmować rolę sądu odwoławczego i ponownie oceniać zarzuty apelacyjne. Podstawą skargi nie są bowiem naruszenia prawa, o jakich mowa w art. 438 k.p.k. Nadzór Sądu Najwyższego nad przestrzeganiem poprawnego stosowania m.in. art. 437 k.p.k. w postępowaniu odwoławczym sprowadzać się może jedynie do oceny zasadności podjęcia decyzji kasatoryjnej przez sąd odwoławczy, a nie zasadności samej apelacji (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 marca 2018, IV KS 6/18, LEX nr 2499848; zob. też: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 5 lipca 2018, V KS 13/18, LEX nr 2515962). Lektura uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego w W. prowadzi do wniosku, że Sąd ad quem nie naruszył ani art. 454 § 1 k.p.k. ani art. 437 § 2 k.p.k. Odnosząc się do pierwszego zarzutu należy stwierdzić, że zagadnieniem kluczowym dla kwestii odpowiedzialności karnej oskarżonego była ocena zeznań pokrzywdzonego małoletniego. W tym zakresie Sąd odwoławczy wnikliwie zweryfikował stanowisko Sądu pierwszej instancji i wykazał w obszernych fragmentach uzasadnienia, że relacje procesowego tego świadka – wbrew poglądowi Sądu meriti – nie zostały złożone pod przymusem, o którym mowa w art. 171 § 5 pkt 1 k.p.k., a zatem mogły stanowić podstawę do czynienia ustaleń faktycznych w sprawie. Ponadto Sąd ad quem zweryfikował ocenę dowodu z zeznań pozostałych świadków tj. X. K., A. K. i J. K., zajmując przeciwne od Sądu a quo stanowisko co do ich treści i wartości dowodowej, uznając, że również i te dowody spójnie wskazują na sprawstwo oskarżonego, co jednak – zgodnie z regułą ne peius – nie pozwalało na wydanie wyroku reformatoryjnego i skazanie oskarżonego, lecz implikowało konieczność uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, zgodnie z art. 437 § 2 k.p.k. w zw. z art. 454 § 1 k.p.k. W tym kontekście wskazywanie w skardze na akcentowaną przez Sąd odwoławczy potrzebę przesłuchania biegłego Ł. M. oraz świadka M. H., czego Sąd ten sam nie przeprowadził stanowi okoliczność drugorzędną w żadnym razie nie podważającą podstawności uchylenia wyroku Sądu pierwszej instancji. 5 W sprawie nie doszło też do naruszenia art. 437 § 2 k.p.k. Zarzut obrazy tego przepisu jest ewidentnie bezpodstawny skoro Sąd odwoławczy w rubryce 4.1 formularza uzasadnienia wskazał na przepis art. 454 § 1 k.p.k., jako podstawę orzeczenia kasatoryjnego, co koresponduje z treścią rozważań tego Sądu w zakresie weryfikacji oceny dowodó3)w. Nie było zatem tak, jak to podnosi autor skargi, że uchylenie orzeczenia Sądu pierwszej instancji nastąpiło „tylko w celu przesłuchania jednego świadka oraz przesłuchania już powołanego biegłego” (zarzut 2a petitum skargi). Rzecz jasna – wbrew temu, co zdaje się sugerować obrońca oskarżonego w zarzucie 2b skargi – podstawą wyroku kasatoryjnego nie była potrzeba przeprowadzenia przewodu sądowego na nowo w całości, a zatem argumentacja w tej części jawi się jako oczywiście chybiona. Z tych względów, nie stwierdzając okoliczności, o których mowa w art. 439 § 1 k.p.k., Sąd Najwyższy orzekł jak w postanowieniu, na podstawie art. 624 § 1 k.p.k. zwalniając M. K. od ponoszenia kosztó4)w sądowych postępowania skargowego. Nie uwzględniono natomiast wniosku obrońcy oskarżonego o zasądzenie kosztów obrony z urzędu w postępowaniu skargowym, albowiem skoro obrońca został ustanowiony na potrzeby całego postępowania, to należne mu wynagrodzenie zostanie zasądzone w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie (art. 626 § 1 k.p.k.).