II KZ 28/25

II KZ 28/25 POSTANOWIENIE Dnia 9 września 2025 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Marek Siwek (przewodniczący) SSN Paweł Kołodziejski (sprawozdawca) SSN Igor Zgoliński Protokolant Klaudia Binienda w sprawie P. W. oskarżonego z art. 189 § 3 k.k. i in., po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 9 września 2025 r., zażalenia oskarżonego na postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 sierpnia 2025 r., sygn. akt II KK 232/24 o zastosowaniu wobec oskarżonego środka zapobiegawczego w postaci tymczasowego aresztowania, na podstawie art. 437 § 1 k.p.k. w zw. z art. 538 § 2 k.p.k. p o s t a n o w i ł: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie UZASADNIENIE Po rozpoznaniu kasacji wniesionych przez obrońców oskarżonych P. K. oraz P. W. , Sąd Najwyższy wyrokiem z dnia 14 sierpnia 2025 r., sygn. akt II KK 232/24, uchylił wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 18 października 2023 r., sygn. akt VIII AKa 225/23, utrzymujący w mocy wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 22 lutego 2023 r., sygn. akt XVIII K 42/22 w stosunku do oskarżonych P. W. i P. K. , a na podstawie art. 435 k.p.k. w zw. z art. 536 k.pk. II KZ 28/25 2 także w stosunku do oskarżonych Ł. W. i B. B. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu w Warszawie. Jednocześnie, orzekając na podstawie art. 538 § 2 k.p.k. w zw. z art. 249 § 1 k.p.k. i art. 258 § 2 k.p.k., Sąd Najwyższy zastosował wobec P. W. środek zapobiegawczy w postaci tymczasowego aresztowania na okres 3 miesięcy, tj. do dnia 12 listopada 2025 r. wskazując, że w związku z uchyleniem wyroku sądu odwoławczego oraz wydaniem postanowienia o tymczasowym aresztowaniu w dniu 14 sierpnia 2025 r. o godz. 10:35 – trwanie tego środka zapobiegawczego należy liczyć od tej właśnie chwili i według niej oznaczyć należy rzeczywiste pozbawienie oskarżonego wolności w warunkach aresztu śledczego. Zażalenie na to postanowienie wniósł w ustawowym terminie oskarżony P. W. . Wskazał, że niezasadnie przyjęto, iż na obecnym etapie sprawy jedynie stosowanie tymczasowego aresztowania może zapewnić prawidłowy tok postępowania karnego, gdy tymczasem w jego ocenie wystarczającym jest zastosowanie innych środków zapobiegawczych o charakterze nieizolacyjnym w postaci dozoru Policji, czy poręczenia majątkowego. Nadmienił, że Sąd Najwyższy błędnie uznał, że istnieje realne domniemanie, że może podejmować próby bezprawnych działań mogących destabilizować prawidłowy tok postępowania z uwagi na grożącą mu surową karę, wskazując, że w warunkach izolacji przebywa od grudnia 2021 r., a więc przez ponad 3 lata i tym samym okres ten był wystarczający „na zabezpieczenie prawidłowego toku postępowania, wszystkie niezbędne do przeprowadzenia postępowania dowody osobowe (zeznania świadków), dowody rzeczowe zostały już zebrane i przeanalizowane, tak że nie zachodzi obawa bezprawnego utrudniania postępowania karnego”. Oskarżony zobowiązał się także do osobistego stawiennictwa na każde wezwanie sądu, a także do zgłaszania się na dozór Policji. W konsekwencji oskarżony wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez uchylenie zastosowanego wobec niego środka zapobiegawczego w postaci tymczasowego aresztowania i orzeczenie w jego miejsce innego nieizolacyjnego środka zapobiegawczego w postaci dozoru Policji, bądź poręczenia majątkowego. II KZ 28/25 3 Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. W pierwszej kolejności podkreślić należy, że Sąd Najwyższy w sposób należyty wykazał zaistnienie przesłanki ogólnej stosowania środków zapobiegawczych określonej w art. 249 § 1 k.p.k. Powyższego stanowiska nie podważa przy tym fakt, iż oceniając stopień prawdopodobieństwa popełnienia przez P. W. zarzucanych mu czynów odwołał się do dowodów osobowych i rzeczowych wskazanych w uzasadnieniach wyroków sądów obu instancji. Podzielić należy bowiem pogląd prezentowany w judykaturze, że skazanie oskarżonego nieprawomocnym wyrokiem wystarczająco uzasadnia duże prawdopodobieństwo, że popełnił on zarzucane mu przestępstwa i zwalnia od przedstawiania szczegółowej argumentacji uzasadniającej takie przekonanie (zob.m.in. postanowienie Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 27 lipca 2005 r., II AKz 288/05, KZS 2005, z. 7-8, poz. 87; postanowienie Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 3 czerwca 2009 r., II AKz 362/09; postanowienie SN z dnia 19 marca 2025 r., III KZ 6/25; postanowienie SN z dnia 4 marca 2025 r., II KZ 4/25). W realiach przedmiotowej sprawy postąpienie takie było tym bardziej uzasadnione, że w toku postępowania kasacyjnego uchylenie w odniesieniu do P. W. wyroku sądu odwoławczego nastąpiło z przyczyn niepodważających jego sprawstwo. Jednocześnie kontrola odwoławcza wykazała, że w zaskarżonym postanowieniu trafnie przyjęto, iż w aktualnym stanie sprawy występuje szczególna przesłanka stosowania tymczasowego aresztowania, o której mowa w art. 258 § 2 k.p.k. Stosownie do treści powyższego przepisu, potrzeba zastosowania tymczasowego aresztowania może być uzasadniona nieprawomocnym skazaniem na karę co najmniej 3 lat pozbawienia wolności. Tymczasem Sąd Okręgowy w Warszawie w przedmiotowej sprawie orzekł wobec P. W. karę łączną 10 lat pozbawienia wolności. Sąd Najwyższy wielokrotnie podkreślał, że przepis art. 258 § 2 k.p.k. może stanowić samoistną podstawę zastosowania tymczasowego aresztowania, bowiem wprowadza szczególny rodzaj domniemania co do istnienia obawy, że oskarżony, z uwagi na grożącą mu surową karę, będzie bezprawnie utrudniał postępowanie (por. uchwała składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 19 stycznia 2012 r., I KZP 18/11; postanowienie SN z dnia 23 kwietnia 2024 r., III KZ 14/24; postanowienie SN II KZ 28/25 4 z dnia 2 października 2024 r., II KZ 47/24; postanowienie SN z dnia 20 lutego 2020 r., I KZ 6/20). Stąd też, zgodnie z poczynionym przez ustawodawcę założeniem, nie jest wymagane w takiej sytuacji wykazywanie przez sąd w oparciu o zebrane w sprawie dowody konkretnych zachowań oskarżonego mogących destabilizować prawidłowy tok postępowania. W tym kontekście godzi się również przypomnieć, że Europejski Trybunał Praw Człowieka stwierdził, iż wynikające z art. 258 § 2 k.p.k. domniemanie utrudniania prawidłowego toku postępowania z powodu grożącej oskarżonemu surowej kary samo w sobie nie jest sprzeczne z art. 5 ust. 3 Konwencji o Ochronie Prawa Człowieka i Podstawowych Wolności (vide wyrok ETPCz z dnia 24 marca 2015 r., skarga nr 38510/06, sprawa Stettner przeciwko Polsce). Nie sposób podzielić również zarzutu skarżącego, że na skutek długości okresu jego przebywania w zakładzie penitencjarnym przesłanka z art. 258 § 2 k.k. zdezaktualizowała się. Zgodzić się należy, że stosowanie na podstawie wskazanego przepisu tymczasowego aresztowania nie może być uzależnione jedynie od dokonania ustalenia co do orzeczonej nieprawomocnie kary pozbawienia wolności w określonym wymiarze(nie niższej niż 3 lata), bez uwzględnienia także innych czynników związanych z tą karą rzutujących na ocenę jej surowości w danym momencie postępowania karnego, w szczególności zaszłości związanych z jej faktycznym wykonaniem wobec oskarżonego. Powyższe okoliczności mają jednak znaczenie z punktu widzenia oceny czy kara realnie pozostająca do odbycia w dalszym ciągu ma charakteru „surowej” w rozumieniu art. 258 § 2 k.p.k. (por. postanowienie SN z 27 marca 2025 r., III KZ 7/25 i przywołane tam judykaty). Niewątpliwie warunek ten nie zostanie spełniony w sytuacji, gdy w związku z zaliczeniem okresu tymczasowego aresztowania albo z powodu częściowego wykonania kary, oskarżonemu pozostaje do odbycia istotnie krótszy czas niż ustawowe minimum 3 lat, które art. 258 § 2 k.p.k. przyjmuje jako granicę warunkującą możliwość zastosowania aresztu (por. postanowienie SN z 22 kwietnia 2009 r., II AKz 155/09). W przedmiotowej sprawie sytuacja taka jednak nie zachodzi. Oskarżony P. W. w warunkach izolacji przebywał bowiem od 20 grudnia 2021 r. do 14 sierpnia 2025 r. Łączny okres rzeczywistego pozbawienia wolności oskarżonego od dnia jego zatrzymania, do dnia uchylenia wyroku Sądu II KZ 28/25 5 Apelacyjnego w Warszawie z dnia 18 października 2023 r., sygn. akt VIII AKa 225/23, wyniósł zatem 3 lata 7 miesięcy i 25 dni. Tym samym do obycia kary oskarżonemu pozostał okres 6 lat 4 miesięcy i 5 dni. Dotychczasowy okres pozbawienia wolności oskarżonego w niniejszej sprawie był zatem brany pod uwagę przy podejmowaniu decyzji w przedmiocie środka zapobiegawczego. Reasumując, argumenty podniesione w zażaleniu nie podważają prawidłowości dokonanych przez Sąd Najwyższy ustaleń ani trafności wyprowadzonych wniosków. W ocenie Sądu Najwyższego spełnione zostały przesłanki zastosowania tymczasowego aresztowania w postaci dużego prawdopodobieństwa popełnienia zarzucanych czynów oraz obawa utrudniania postępowania wynikająca z grożącej oskarżonemu surowej kary (art. 258 § 2 k.p.k.). Nie ujawniły się żadne nowe okoliczności, które uzasadniałyby uchylenie lub zmianę zaskarżonego postanowienia i zastosowanie wobec oskarżonego środka zapobiegawczego o charakterze wolnościowym. Z tych też względów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji postanowienia. [J.J.] [a.ł] Paweł Kołodziejski Marek Siwek Igor Zgoliński