III K 802/56

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Zbigniewa I., osk. z art. 290 § 2 k.k., po rozpoznaniu założonej przez oskarżonego rewizji od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Gdańsku z dnia 9 listopada 1956 r., na podstawie art. 375, 383 p. 2 i 3 k.p.k. 1) uchylił zaskarżony wyrok, 2) Zbigniewa I. uznał za winnego tego, że jako oficer dyżurny KPMO prowadząc dochodzenie o kradzież przeciwko zaaresztowanej Marii H. doprowadził ją do odbycia z nim stosunku płciowego nadużywając stosunku zależności i wyzyskując krytyczne położenie tejże Marii H. za to na mocy art. 205 § 1 k.k. skazał go na karę jednego roku więzienia.Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki w Gdańsku rozpoznawszy 9 listopada 1956 r. sprawę Zbigniewa I. oskarżonego o to, że jako p.o. oficera dyżurnego KPMO w zamian za obietnicę umorzenia przez siebie prowadzonej sprawy karnej Nr D 266/56 nakłaniał Marię H. zatrzymaną w areszcie wewnętrznym KPMO do czynu nierządnego odbywając z nią stosunek płciowy - tj. o czyn przewidziany w art. 290 § 2 k.k.Oskarżonego Zbigniewa I. uznał winnym dokonania zarzuconego mu aktem oskarżenia czynu i na mocy art. 290 § 2 k.k. skazał go na karę 3 (trzech) lat więzienia.Od tego wyroku założył rewizję oskarżony wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku i uniewinnienie go, lub o zmianę zaskarżonego wyroku i wymierzenie oskarżonemu łagodnej kary z art. 205 § 1 k.k. z zastosowaniem przepisu art. 61 k.k. albo też wreszcie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego jej rozpoznania.Rewizja zarzuca:Uzasadnienie prawne1)że Sąd Wojewódzki nie rozważył zeznań, świadków K., S. i Marii H., z których wynika, że stosunek cielesny oskarżonego z Marią H. odbył się za zgodą tej ostatniej, ponieważ ona sądziła, że oskarżony w zamian za ten stosunek umorzy dochodzenie w jej sprawie o kradzież,2)że czynności nierządne nie podpadają pod pojęcie korzyści osobistej, o której jest mowa i w art. 290 k.k., a oskarżony może odpowiadać jedynie z art. 205 § 1 k.k. i zasługuje na łagodniejszą karę.Sąd Najwyższy wyraził następujący pogląd prawny:Drugi zarzut rewizji, że czyn oskarżonego podpada pod przepis art. 205 § 1 k.k. jest zasadny.W myśl tego przepisu ulega karze ten, kto przez nadużycie stosunku zależności lub wyzyskanie krytycznego położenia doprowadza inną osobę do poddania się czynowi nierządnemu.Do zastosowania tego przepisu konieczne jest istnienie stosunku zależności lub krytycznego po łożenia ofiary i świadomość tego ze strony sprawcy.Pokrzywdzona była zaaresztowana pod zarzutem kradzieży, a oskarżony prowadził jako funkcjonariusz MO dochodzenie o tę kradzież, a więc miał możność wywarcia pośredniego wpływu na kształtowanie się losu Marii H., która pierwotnie nie zgadzała się na odbycie stosunku. Później dopiero zgodziła się nań. Zgoda osoby pokrzywdzonej w tych wypadkach nie wyłącza karalności czynu, ponieważ zgoda, uzyskana przez nadużycie stosunku zależności lub wyzyskanie krytycznego położenia danej osoby, nie może być uważana za przejaw swobodnej woli, a przeto w ogóle nie może być brana pod uwagę.Przepis art. 205 § 1 k.k. jako przepis specjalny w stosunku do przepisów o osiąganiu korzyści osobistych w warunkach art. 290 § 1 i 2 k.k. winien mieć w danym przypadku zastosowanie.Nie może tu wchodzić w grę art. 36 i 290 § 2 k.k. dlatego, że przepis art. 36 k.k. stosuje się wtedy, gdy czyn podpada pod dwa przepisy ustawy karnej, z których żaden nie wyczerpuje całej treści kryminalnej spełnionego czynu (np. przy kazirodczym zgwałceniu). W danym wypadku całą treść kryminalną czynu oskarżonego wyczerpuje przepis specjalny art. 205 § 1 k.k., a nie wyczerpuje jej przepis art. 290 § 2 k.k. dlatego, tylko pierwszy z tych przepisów może być zastosowany do oskarżonego; zbieg ustaw karnych (art. 36 k.k.) tutaj nie zachodzi.Pierwszy zarzut rewizji jest nie zasadny, ponieważ zgoda pokrzywdzonej w danych warunkach nie usuwa karalności czynu. Przechodząc do wymiaru kary i biorąc pod uwagę niekaralność dotychczasową oskarżonego i jego względnie młody wiek, Sąd Najwyższy wymierzył mu karę jak w sentencji, zaliczając mu na poczet kary okres tymczasowego zaaresztowania od dnia 14 września 1956 r.