III KK 142/16

Sygn. akt III KK 142/16 POSTANOWIENIE Dnia 11 maja 2016 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Rafał Malarski na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k. po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 11 maja 2016 r., sprawy T. M., skazanego z art. 197 § 1 k.k., z powodu kasacji wniesionej przez obrońcę skazanego od wyroku Sądu Okręgowego w S. z dnia 15 grudnia 2015 r., utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego w C. z dnia 27 sierpnia 2015 r., postanowił: 1) oddalić kasację jako oczywiście bezzasadną; 2) obciążyć skazanego kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE Wyrokiem Sądu Rejonowego w C. z dnia 27 sierpnia 2015r. T. M. został uznany za winnego popełnienia czynu z art. 197 § 1 k.k. i skazany na karę 3 lat pozbawienia wolności. Wyrok ten w został zaskarżony apelacją przez obrońcę oskarżonego, po rozpoznaniu której wyrokiem Sądu Okręgowego w W. z dnia 15 grudnia 2015r. został utrzymany w mocy z tym ustaleniem, że inkryminowane zdarzenie miało miejsce przy drodze krajowej numer 235. Od orzeczenia Sądu odwoławczego obrońca skazanego złożył kasację. Zarzucił w niej rażące naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na treść tego wyroku, a mianowicie: 2 1. art. 457 § 3 k.p.k. w zw. z art. 6 k.p.k. i art. 4 k.p.k. w zw. z art. 170 § 1 pkt 2 i 3 k.p.k. poprzez bezzasadne oddalenie wniosków dowodowych obrońcy skazanego i uznanie ich za niemające znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy podczas gdy zmierzały one do wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy, a mianowicie charakteru zawieranych znajomości z mężczyznami przez pokrzywdzoną, w tym czy były to relacje o charakterze sponsoringowym, a w związku z tym świadomego nawiązywania przez pokrzywdzoną znajomości ze starszymi mężczyznami, oczekując w zamian należności finansowych; 2. art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 457 § 3 k.p.k. w zw. z art. 4 k.p.k. poprzez jedynie pobieżną analizę zarzutu błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wyroku Sądu pierwszej instancji zawartego w apelacji, w tym zaniechanie przez Sąd odwoławczy analizy wyniku badań ginekologicznych pokrzywdzonej, celu w jakim umieszczała ona na portalach społecznościowych wyzywające i prowokujące zdjęcia, nawiązywania kolejnych znajomości z mężczyznami w krótkim czasie po rzekomym gwałcie, rozważenia powodów spotykania się dwudziestoletniej pokrzywdzonej z pięćdziesięcioletnim mężczyzną, co nie spełniało wymogów uzasadnienia wyroku Sądu odwoławczego zawartych w powyższych przepisach, a w konsekwencji spowodowało nieuwzględnienie okoliczności przemawiających na korzyść skazanego; 3. art. 193 § 1 k.p.k. w zw. z art. 202 § 1 i 3 k.p.k. poprzez niedopuszczenie dowodu z kompleksowej opinii biegłych psychiatrów i seksuologa w celu wypowiedzenia się co do oceny sfery seksulano-psychiczno-popędowej skazanego, czy zachowanie skazanego miało charakter dewiacji seksualnych i czy mogły mieć one wpływ na jego poczytalność; 4. art. 410 k.p.k. w zw. z art. 4 k.p.k. poprzez nie przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków, personelu stacji benzynowej, na której skazany z pokrzywdzoną po rzekomym gwałcie zatrzymali się na okoliczność zachowania pokrzywdzonej, która nie wzywała pomocy ani nie zaniechała dalszej podróży. W konsekwencji skarżący wniósł o uchylenie wyroków Sądów obu instancji i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. W pisemnej odpowiedzi na kasację prokurator wniósł jej oddalenie jako oczywiście bezzasadnej. 3 Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Kasacja była oczywiście bezzasadna, co przy nie stwierdzeniu przesłanek obligujących do wyjścia poza granice zaskarżenia i podniesione zarzuty (art. 536 k.p.k.) skutkowało rozpoznaniem jej w trybie art. 535 § 3 k.p.k. Zarzuty kasacyjne wskazujące na nierzetelność kontroli odwoławczej zostały wsparte argumentacją przytoczoną już w apelacji. Nie można zgodzić się z obrońcą skazanego, że poruszone wówczas przez skarżącego kwestie podlegały pobieżnej jedynie analizie, w sytuacji gdy Sąd ad quem poświecił każdej z nich dostateczną ilość uwagi, o czym przekonuje uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia wyjaśniające w sposób należyty powody nieuwzględnienia zarzutów środka odwoławczego, świadczące w sposób jednoznaczny o tym, że nie doszło w postępowaniu apelacyjnym do naruszenia norm art. 433 § 2 k.p.k. i art. 457 § 3 k.p.k. Inną rzeczą jest natomiast brak akceptacji dla wyników kontroli instancyjnej, których skarżący ma prawo nie podzielać, lecz nie może uczynić z tego podstawy kasacji, czego nie udało się uniknąć w niniejszej sprawie. Przypomnieć bowiem należy, że poza bezwzględnymi powodami odwoławczymi kasacja może zostać wniesiona tylko z powodu rażących i mogących mieć istotny wpływ na treść orzeczenia uchybień, które wystąpiły w orzeczeniu drugoinstancyjnym (art. 519 i art. 523 § 1 k.p.k.). Nie służy ona zatem polemizowaniu z oceną materiału dowodowego przyjętą w prawomocnym już orzeczeniu. Jej celem jest eliminacja z obrotu prawnego jedynie takich orzeczeń, które dotknięte zostały najpoważniejszymi naruszeniami prawa. Te ustawowe rygory nadzwyczajnego środka zaskarżenia in concreto zrealizowane nie zostały, skąd konieczność uznania jego oczywistej bezzasadności (art. 535 § 3 k.p.k.). Ustalenia stanu faktycznego w sprawie opierały się głównie na zeznaniach pokrzywdzonej, jej rodziców oraz analizie internetowej i telefonicznej korespondencji. Te dowody stanowiły wystarczającą podstawę do przypisania T. M. sprawstwa w zakresie zarzuconego mu przestępstwa zgwałcenia. Nie zrodziły się u uprawnionych organów procesowych na żadnym etapie postępowania wątpliwości, które nakazywałyby dalszą ich weryfikację lub sięganie po regułę wyrażoną w art. 5 § 2 k.p.k. Wersja przebiegu zdarzenia, którą prezentował w toku postępowania 4 oskarżony, została poddana wnikliwej analizie, co wynika z motywów uzasadnienia Sądu a quo, które w dostateczny sposób obrazują powody jej odrzucenia w zakresie, w jakim odbiegała od relacji pokrzywdzonej. Wszystkie elementy eksponowane przez obronę, mające w istocie na celu zdeprecjonowanie osoby pokrzywdzonej, a przez to i wartości procesowej jej zeznań, także nie pozostały poza zakresem sądowej oceny, której dokonanie było możliwe bez przeprowadzania zarówno wnioskowanych w toku postępowania dowodów, jak i tych, które zdaniem obrońcy winny zostać wprowadzone do procesu ex officio. Mowa tu w szczególności o charakterze nawiązywanych przez pokrzywdzoną znajomości na portalu społecznościowym i wykazywanej tam przez nią aktywności już po zdarzeniu (uzasadnienia: Sądu pierwszej instancji - str. 12-13, Sądu drugiej instancji str. 7-9). Podkreślenia wymaga fakt, że w zakresie różnicy wieku obrońca podjął tu jawną polemikę z ustaleniami poczynionymi przez Sąd a quo, z których jasno wynika, że pokrzywdzona została wprowadzona w tej materii w błąd, wobec czego miała mylne przeświadczenie o wieku skazanego (str. 9). Również pojawiająca się kwestia pobudek finansowych podlegała stosownej analizie (Sąd pierwszej instancji str. 12), podobnie jak i wyniki badania ginekologicznego pokrzywdzonej (str. 11). To, że Sąd ad quem do tej ostatniej okoliczności się nie odniósł wprost w uzasadnieniu, w tym wypadku nie powinno być odczytywane jako jej zlekceważenie, lecz raczej jako uniknięcie dosłownego powtarzania wszystkiego tego, co zostało ocenione i zaprezentowane w uzasadnieniu przez Sąd pierwszej instancji, w sytuacji wyrażenia dla tej oceny pełnej aprobaty. Fakt, że pokrzywdzona w trakcie postoju na stacji benzynowej nie wzywała pomocy, nie pozostawał sporny, stąd nie obligował - jak sugeruje skarżący - do poszukiwania pracowników tejże stancji mogących ewentualnie zeznawać w charakterze świadków na tę właśnie okoliczność. Nie doszło w tym zakresie do naruszenia żadnych przepisów postępowania, a już w szczególności powołanych przez autora kasacji, tj. art. 410 k.p.k. w zw. z art. 4 k.p.k. Z podobnych względów, jako oczywiście bezzasadny jawił się zarzut zaniechania zasięgnięcia opinii biegłego, zakwalifikowany jako obraza art. 193 § 1 k.p.k. w zw. z art. 202 § 1 i 3 k.p.k.), w sytuacji gdy ani charakter czynu, ani też sposób działania oskarżonego, ani wreszcie zawarte w 5 aktach sprawy informacje dotyczące jego stanu zdrowia psychicznego na taką potrzebę nie wskazywały. Podsumowując stwierdzić zatem należało, że skarżący nie zrealizował ustawowych wymagań w zakresie podstaw kasacyjnych. Z przedstawionych motywów wynika, że nadzwyczajny środek zaskarżenia, pomimo wskazywania na nierzetelność instancyjnej kontroli, sprowadzony został do krytyki oceny materiału dowodowego i do zaprezentowania jego oglądu z własnej perspektywy, co oczywiście skuteczne być nie mogło i implikowało orzeczenie wyrażone w części dyspozytywnej postanowienia. Na podstawie art. 637a k.p.k. w zw. z art. 636 § 1 k.p.k. T. M. został obciążony kosztami sądowymi za postępowanie kasacyjne. eb