III KK 236/15
WyrokIzba Karna2016-01-20
Skład orzekający: Zbigniew Puszkarski, Andrzej Stępka, Włodzimierz Wróbel
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy sąd orzekający w sprawie karnej, mimo złożenia wniosku przez pokrzywdzonego, może zaniechać orzeczenia obowiązku naprawienia szkody, gdy przepis prawa materialnego (art. 46 § 1 k.k. w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania) nakłada taki obowiązek?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że zaniechanie orzeczenia obowiązku naprawienia szkody, mimo złożenia wniosku przez pokrzywdzonego i istnienia takiego obowiązku wynikającego z art. 46 § 1 k.k. w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania, stanowi rażące naruszenie prawa materialnego, które miało istotny wpływ na treść wyroku. W związku z tym, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok w części dotyczącej braku rozstrzygnięcia o obowiązku naprawienia szkody i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.Stan faktyczny
Oskarżony A. Ł. został skazany wyrokiem nakazowym Sądu Rejonowego za oszustwo z art. 286 § 1 i 3 k.k., polegające na wprowadzeniu w błąd co do własności i stanu prawnego laptopa, co spowodowało stratę 300 zł. Pełnomocnik pokrzywdzonych złożył wniosek o naprawienie szkody. Sąd Rejonowy, mimo wniosku, nie orzekł o obowiązku naprawienia szkody. Prokurator Generalny wniósł kasację, zarzucając rażące naruszenie art. 46 § 1 k.k. poprzez zaniechanie orzeczenia obowiązku naprawienia szkody.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok w części, w jakiej nie zawiera rozstrzygnięcia o obowiązku naprawienia wyrządzonej przestępstwem szkody i sprawę w tym zakresie przekazał do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w B.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt III KK 236/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 20 stycznia 2016 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Zbigniew Puszkarski (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Andrzej Stępka SSN Włodzimierz Wróbel Protokolant Anna Korzeniecka-Plewka przy udziale prokuratora Prokuratury Generalnej Barbary Nowińskiej, w sprawie A. Ł. skazanego z art. 286 § 1 i 3 k.k. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie w dniu 20 stycznia 2016 r., kasacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnego na niekorzyść skazanego od wyroku nakazowego Sądu Rejonowego w B. z dnia 4 marca 2015 r., uchyla zaskarżony wyrok w części, w jakiej nie zawiera rozstrzygnięcia o obowiązku naprawienia wyrządzonej przestępstwem szkody i sprawę w tym zakresie przekazuje do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w B. UZASADNIENIE A. Ł. został oskarżony o to, że w dniu 19 czerwca 2014 r. w B., ze z góry powziętym zamiarem, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, doprowadził do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w kwocie 300 zł A. P., J. C. i P. W.,
2 będących wspólnikami S. spółka cywilna, poprzez wprowadzenie w błąd pracownika spółki co do okoliczności mających znaczenie prawne podczas zawierania umowy pożyczki, w ten sposób, że oświadczył, że laptop Lenovo G 580, będący przedmiotem zabezpieczenia pożyczki jest wolny od wad prawnych oraz jest jego własnością, podczas gdy pochodził on z przestępstwa, powodując stratę w kwocie 300 zł na szkodę A. P., J. C. i P.W., przy czym czyn ten stanowił wypadek mniejszej wagi, tj. o czyn z art. 286 § 1 i 3 k.k. Sąd Rejonowy w B. wyrokiem nakazowym, wydanym w dniu 4 marca 2015 r., uznał oskarżonego za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu, tj. przestępstwa z art. 286 § 1 i 3 k.k. i za to na podstawie art. 286 § 3 k.k. wymierzył mu karę 3 miesięcy ograniczenia wolności, zobowiązując go w tym czasie do wykonywania nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 20 godzin miesięcznie. Wyrok ten nie został zaskarżony przez strony i uprawomocnił się w dniu 18 marca 2015 r. Od tego wyroku kasację wniósł w czerwcu 2015 r. Prokurator Generalny. Na podstawie art. 521 § 1 k.p.k. zaskarżył wyrok w części dotyczącej orzeczenia o karze, na niekorzyść skazanego, zarzucając rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie przepisu prawa materialnego – art. 46 § 1 k.k., polegające na zaniechaniu orzeczenia w stosunku do skazanego obligatoryjnego środka karnego w postaci obowiązku naprawienia wyrządzonej szkody. W konkluzji autor kasacji wniósł o uchylenie wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Kasacja, wniesiona w terminie, o którym mowa w art. 524 § 3 k.p.k., jest zasadna. Zgodnie z art. 46 § 1 k.k., w razie skazania sąd może orzec, a na wniosek pokrzywdzonego lub innej uprawnionej osoby orzeka, m.in. obowiązek naprawienia wyrządzonej przestępstwem szkody. Jak wynika z akt sprawy (k. 1), z wnioskiem o orzeczenie wobec sprawcy obowiązku naprawienia w całości wyrządzonej przestępstwem szkody wystąpił w dniu 21 lipca 2014 r. pełnomocnik pokrzywdzonych, składając zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa, zatem z
3 dochowaniem terminu, o którym mowa w art. 49a k.p.k. Mimo złożenia wniosku, orzekający w sprawie Sąd Rejonowy nie zamieścił obligatoryjnego, w istniejących realiach procesowych, rozstrzygnięcia orzekającego wspomniany obowiązek, przez co rażąco naruszył wskazany w kasacji przepis prawa materialnego. Niewątpliwie miało to istotny wpływ na treść wyroku. Mając zatem na względzie, iż w dacie wydania zaskarżonego wyroku obowiązek określony w art. 46 § 1 k.k. był środkiem karnym (obecnie jest środkiem kompensacyjnym), jak też uchwałę pełnego składu Izby Karnej Sądu Najwyższego z dnia 28 października 2015 r., I KZP 21/14, dopuszczającą uchylenie zaskarżonego orzeczenia w części, w jakiej nie zawiera ono rozstrzygnięcia w przedmiocie środka karnego, którego zastosowanie było obligatoryjne, Sąd Najwyższy zaskarżony wyrok uchylił jedynie w części, w jakiej nie zawiera koniecznego rozstrzygnięcia o obowiązku naprawienia szkody i w tym zakresie sprawę przekazał do ponownego rozpoznania właściwemu Sądowi, który naprawi zaistniałe uchybienie. Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł, jak w części dyspozytywnej wyroku. kc
Powiązane orzeczenia
- V KK 58/13 2013-05-09Czy zaniechanie orzeczenia obligatoryjnego środka karnego z art. 46 § 1 k.k. w postaci obowiązku naprawienia szkody, mimo złożenia stosownego wniosku przez pokrzywdzonego, stanowi naruszenie prawa materialnego, które uza…
- V KK 357/19 2019-07-16Czy sąd odwoławczy, uniewinniając oskarżonego od popełnienia czynu, może utrzymać w mocy orzeczenie sądu pierwszej instancji o obowiązku naprawienia szkody na podstawie art. 46 § 1 k.k. związane z tym czynem?
- V KK 141/22 2022-09-06Czy obowiązek naprawienia szkody orzeczony na podstawie art. 46 § 1 k.k. może zostać utrzymany w mocy, jeśli szkoda została naprawiona przed wydaniem wyroku?
- V KK 495/17 2018-11-29Czy utrzymanie w mocy przez sąd odwoławczy obowiązku naprawienia szkody w pierwotnej, wyższej kwocie, mimo dokonania odmiennych ustaleń faktycznych co do wysokości szkody, stanowi rażące naruszenie przepisów prawa karneg…
- V KK 309/25 2025-12-11Czy obowiązek naprawienia szkody orzeczony na podstawie art. 46 § 1 k.k. może zostać utrzymany w mocy, jeśli szkoda została już w całości naprawiona przed wydaniem wyroku przez sąd pierwszej instancji?
Powołane przepisy
art. 286 § 1art. 286 § 3 KKart. 521 § 1 KPKart. 46 § 1 KKart. 524 § 3 KPKart. 49a KPK§ 1§ 3
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 21.07.2026. · PDF źródłowy