III KK 251/15

Sygn. akt III KK 251/15 POSTANOWIENIE Dnia 27 stycznia 2016 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Roman Sądej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k. po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 27 stycznia 2016r., sprawy M. W., skazanego z art. 158 § 3 k.k. i in., z powodu kasacji wniesionej przez obrońcę skazanego od wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 16 września 2014r., zmieniającego wyrok Sądu Okręgowego z dnia 24 lutego 2014r., p o s t a n o w i ł : 1. oddalić kasację jako oczywiście bezzasadną; 2. zwolnić skazanego od kosztów sądowych postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE Wyrokiem Sądu Apelacyjnego z dnia 16 września 2014r., zmieniającym wyrok Sądu Okręgowego w G. z dnia 24 lutego 2014r., M. W. został skazany za popełnienie trzech przestępstw: 1) z art. 158 § 3 k.k. w zb. z art. 156 § 3 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. na karę 10 lat pozbawienia wolności; 2) z art. 245 § 1 k.k. na karę roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności; 3) z art. 178a § 1 k.k. na karę 2 miesięcy pozbawienia wolności; w miejsce kar jednostkowych orzeczono łączną karę 11 lat pozbawienia wolności. Kasację od wyroku Sądu Apelacyjnego, w części dotyczącej skazania za dwa pierwsze przestępstwa, wniósł obrońca M. W. Podniósł w niej dwa zarzuty rażącego naruszenia prawa procesowego: 2 1. art. 5 § 2 k.p.k., poprzez brak rzetelnej analizy i pominięcie sprzeczności w wyjaśnieniach P. K. i M. U. oraz świadka N. N., podczas gdy prawidłowa analiza sprzeczności winna doprowadzić do stwierdzenia zaistnienia wątpliwości co do stanu faktycznego, które powinny być rozstrzygnięte na korzyść oskarżonego; 2. art. 437 § 2 k.p.k. w zw. z art. 4 i 7 k.p.k., poprzez uwzględnienie jedynie okoliczności obciążających, przy pominięciu w znacznym zakresie istotnych sprzeczności pomiędzy poszczególnymi dowodami uznanymi przez Sąd za wiarygodne, podczas gdy sprzeczności te wymagały rozstrzygnięcia w drodze uzupełnienia postępowania dowodowego, co winno prowadzić do uchylenia wyroku Sądu pierwszej instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Obrońca wniósł o uchylenie wyroków Sądów obu instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania właściwemu sądowi. Prokurator Prokuratury Apelacyjnej, w pisemnej odpowiedzi na kasację, wniósł o jej oddalenie jako oczywiście bezzasadnej. Sąd Najwyższy rozważył, co następuje. Kasacja obrońcy M. W. istotnie była bezzasadna w stopniu oczywistym, implikującym jej oddalenie w trybie art. 535 § 3 k.p.k. Trafnie prokurator w odpowiedzi stwierdził, że w istocie zarzuty i argumentacja kasacji sprowadzają się do kwestionowania prawidłowości ustaleń faktycznych dokonanych przez Sąd a quo, a zaakceptowanych przez Sąd ad quem. Kasacja to nadzwyczajny środek zaskarżenia, cechujący się szczególnymi wymaganiami formalnymi i merytorycznymi, adresowanymi wszak również do ich autorów. W polskiej procedurze kasacja funkcjonuje już wiele lat, szeroko dostępna jest literatura przedmiotu i orzecznictwo sądowe związane z jej wymaganiami, a pomimo to znaczna część wnoszonych kasacji je ignoruje. Powtórzyć zatem trzeba, że – zgodnie z art. 519 k.p.k. – kasacja przysługuje od prawomocnego wyroku sądu odwoławczego (nowelizacja tego przepisu, która weszła w życie dnia 1 lipca 2015r., nie ma żadnego znaczenia w realiach tej sprawy), co oznacza, iż to naruszenia tego sądu, a nie sądu pierwszej instancji, powinny być przedmiotem zarzutów kasacyjnych. Powodem wniesienia kasacji – zgodnie z art. 523 § 1 k.p.k. – muszą być uchybienia wymienione w art. 439 k.p.k. lub inne rażące naruszenia prawa, jeśli mogły mieć one istotny wpływ na treść orzeczenia. Z tego zatem przepisu wynika, 3 że w kasacji nie jest dopuszczalne kwestionowanie ustaleń faktycznych, które legły u podstaw wydania skarżonych orzeczeń, jako że sąd kasacyjny nie jest sądem trzeciej instancji. W końcu – zgodnie z art. 536 k.p.k. – kasację rozpoznaje się w granicach podniesionych zarzutów, a w zakresie szerszym, tylko w wypadkach określonych w art. art. 435, 439 i 455 k.p.k., które – co już w tym miejscu można zaznaczyć – w tej sprawie nie wystąpiły. Kiedy na tle tych fundamentalnych wymagań spojrzy się na kasację wniesioną przez obrońcę M. W. już prima facie widoczna jest jej bezzasadność. Zarzut pierwszy – naruszenia art. 5 § 2 k.p.k. – w ogóle nie jest adresowany do Sądu odwoławczego, a wprost do Sądu pierwszej instancji. Nie mógł Sąd ad quem naruszyć tego przepisu, skoro to nie on dokonywał ustaleń faktycznych. Skarżący nie powiązał tego zarzutu z prawnymi obowiązkami Sądu odwoławczego. Uzasadniając ten zarzut kasacji obrońca przytoczył, jego zdaniem, istotne sprzeczności w wyjaśnieniach współoskarżonych oraz świadków, które rzekomo nie zostały wzięte pod uwagę przez Sąd ad quem, a ich waga miałaby prowadzić do stanu, o którym mowa w art. 5 § 2 k.p.k. Skarżący pominął jednak, że argumentacji takiej w ogóle nie zawierała apelacja, skrajnie ogólnikowo jedynie sygnalizując, że istnieją różnice co do „istotnych szczegółów” opisu zdarzenia w depozycjach tych osób. Stosownie do tej argumentacji odniósł się też Sąd Apelacyjny, przyznając, że takie różnice wystąpiły, ale dostrzegł je już Sąd a quo i prawidłowo ocenił (str. 21 uzasadnienia SA). W tej sytuacji kasacyjne zarzuty i argumentacja związana z opisywanym położeniem ciała pokrzywdzonego J. L., wywody dotyczące identyfikacji oskarżonych na zdjęciach monitoringu, kwestia gróźb wyrażanych wobec N. N., czy w końcu owe „zainteresowanie” pozostałych obciążaniem M. W., jawią się jako całkowicie dowolne, pozbawione merytorycznej cechy wykazania naruszeń ze strony sądu, co w kasacji jest jednak elementem niezbędnym. Lektura kasacji prowadzi do wniosku, że jej autor dokonał własnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego i przedstawiając jej wnioski, w zupełnym oderwaniu od argumentacji zawartej w uzasadnieniach wyroków Sądów obu instancji, a co gorsza w oderwaniu również od treści apelacji, przekonywał, że w sprawie istnieją jednak nieusuwalne wątpliwości. Wywód taki mógłby być poprawny jeszcze w przypadku wspierania zarzutu błędu w ustaleniach faktycznych – taki jednak nie jest 4 dopuszczalny w postępowaniu kasacyjnym, co tym bardziej jaskrawo wskazuje na bezzasadność wniesionego nadzwyczajnego środka zaskarżenia. W pełni zasadnie Sąd odwoławczy przedstawił normatywną zawartość przepisu art. 5 § 2 k.p.k. (str.19). Powtarzając w kasacji zarzut naruszenia właśnie tego przepisu, skarżący wywodu tego w ogóle nie dostrzegł. Uzasadnienie kasacji koresponduje wyłącznie z pierwszym podniesionym w niej zarzutem, nie konkretyzując w ogóle na czym miało polegać naruszenie przepisów wskazanych w zarzucie drugim. Skrajnie błędnie jako naruszony wskazano przepis art. 437 § 2 k.p.k., który określa jedynie rodzaje rozstrzygnięć sądu odwoławczego. O naruszeniu tego przepisu można byłoby mówić zatem wówczas, gdyby wyrok Sądu Apelacyjnego nie należał do żadnej ze wskazanych kategorii. Tak jednak, rzecz jasna, nie było – wyrok zmieniający orzeczenie sądu pierwszej instancji przewidziany jest wprost w art. 437 § 2 k.p.k. Zarzut naruszenia art. 4 k.p.k. i art. 7 k.p.k. również skierowany był do orzeczenia Sądu Okręgowego, a nie Sądu odwoławczego. Wprawdzie ten ostatni zmienił wyrok, ale nie w zakresie jego podstawy dowodowej. Sąd ad quem w pełni zaakceptował dokonaną przez Sąd a quo ocenę zgromadzonego materiału dowodowego, jasno i przekonująco, a przede wszystkim przez pryzmat zarzutów apelacyjnych (str. 18-23), udzielając odpowiedzi na pytanie dlaczego wydał takie a nie inne rozstrzygnięcie. W takiej sytuacji, skoro sam Sąd odwoławczy dowodów nie oceniał, nie mógł też naruszyć wskazanych przepisów, a z prawnymi obowiązkami dotyczącymi kontroli instancyjnej, skarżący tych zarzutów nie powiązał, co ma przecież istotne znaczenie, chociażby z uwagi na treść art. 536 k.p.k. Pismo osobiste jakie M. W. skierował do Sądu Najwyższego, tytułując je kasacją, oczywiście takiego charakteru mieć nie mogło, co wprost wynika z dyspozycji art. 526 § 2 k.p.k. Deklarowana w nim zmiana postawy procesowej i przyznanie się do udziału w pobiciu J. L., ale „nie tak daleko idącym”, na obecnym etapie postępowania oczekiwanego skutku przynieść nie mogły. 5 Mając na uwadze przedstawioną powyżej argumentację Sąd Najwyższy ocenił kasację obrońcy M. W. jako oczywiście bezzasadną, a w konsekwencji oddalił ją w trybie art. 535 § 3 k.p.k. Skazany, z uwagi na sytuację życiową, został zwolniony od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych postępowania kasacyjnego – art. 624 § 1 k.p.k. kc