III KK 253/15

Sygn. akt III KK 253/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 13 października 2015 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Krzysztof Cesarz (przewodniczący) SSN Tomasz Artymiuk SSN Eugeniusz Wildowicz (sprawozdawca) Protokolant Anna Korzeniecka-Plewka przy udziale prokuratora Prokuratury Generalnej B. N., w sprawie P. W. skazanego z art. 178a § 1 k.k. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie w dniu 13 października 2015 r., kasacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnego na niekorzyść skazanego od wyroku Sądu Okręgowego w Gdańsku z dnia 26 lutego 2015 r., sygn. akt V Ka 38/15 zmieniającego wyrok Sądu Rejonowego Gdańsk - Południe w Gdańsku z dnia 13 listopada 2014 r., sygn. akt II K 1241/14, uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi Okręgowemu w Gdańsku do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym. 2 UZASADNIENIE P. W. został oskarżony o to, że w dniu 28 sierpnia 2014 r. na ul. […] w G. w stanie nietrzeźwości prowadził samochód osobowy, tj. o przestępstwo z art. 178a § 1 k.k. Prokurator do aktu oskarżenia dołączył, w trybie art. 335 § 1 k.p.k., wniosek o wydanie wyroku skazującego i orzeczenie uzgodnionej z oskarżonym kary 6 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres 3 lat próby, świadczenia pieniężnego w kwocie 1500 zł, zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na 2 lata oraz zasądzenie kosztów. Sąd Rejonowy Gdańsk – Południe w Gdańsku po rozpoznaniu sprawy na posiedzeniu, wyrokiem z dnia 13 listopada 2014 r. (II K 1241/14), orzekł w sposób następujący: I. oskarżonego P. W. uznał za winnego popełnienia zarzucanego czynu i za to na mocy art. 178a § 1 k.k. skazał go na karę 6 miesięcy pozbawienia wolności; II. na podstawie art. 69 § 1 i § 2 k.k. i art. 70 § 1 pkt 1 k.k. wykonanie orzeczonej kary pozbawienia wolności warunkowo zawiesił na okres 3 lat próby; III. na podstawie art. 42 § 2 k.k. i art. 43 § 1 k.k. orzekł wobec oskarżonego środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na 3 lata; IV. na podstawie art. 39 pkt 7 k.k. w zw. z art. 49 § 1 i § 2 k.k. orzekł wobec oskarżonego środek karny w postaci świadczenia pieniężnego w kwocie 1.500 zł na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej; V. zasądził od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa kwotę 70 zł tytułem wydatków postępowania oraz wymierzył opłatę w wysokości 120 zł. Apelację od tego wyroku, na korzyść oskarżonego, wniósł prokurator. Zaskarżył wyrok w części dotyczącej orzeczenia o środku karnym i zarzucił obrazę art. 335 § 1 k.p.k. w zw. z art. 343 § 1 i 6 k.p.k., polegającą na błędnym wyznaczeniu okresu stosowania środka karnego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych na 3 lata, w sytuacji gdy uzgodniony z oskarżonym wniosek prokuratora dotyczył czasu trwania tego zakazu na 2 lata. Wskazując na powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Prokurator na rozprawie odwoławczej zmodyfikował wniosek w ten sposób, że domagał się zmiany wyroku „w taki sposób, aby był on zgodny z wnioskiem złożonym w trybie art. 335 § 1 k.p.k.”. 3 Sąd Okręgowy w Gdańsku, wyrokiem z dnia 26 lutego 2015 r. (V Ka 38/15), zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że w miejsce warunkowego zawieszenia wykonania kary pozbawienia wolności orzeczonej wobec oskarżonego tytułem próby na okres 3 lat, wykonanie tej kary warunkowo zawiesił tytułem próby na okres 2 lat; w pozostałym zakresie zaskarżony wyrok utrzymał w mocy oraz zwolnił oskarżonego od kosztów procesu za postępowania odwoławcze. W dniu 3 lipca 2015 r. kasację od tego wyroku wniósł - w trybie art. 521 § 1 k.p.k. - Prokurator Generalny. Zaskarżył wyrok w całości na niekorzyść P.W. Zarzucił rażące i mające istotny wpływ na treść orzeczenia naruszenie przepisów prawa procesowego - art. 433 § 1 i 2 k.p.k. oraz art. 335 § 1 k.p.k. w zw. z art. 343 § 6 i 7 k.p.k. polegające na wadliwym, gdyż niezgodnym z art. 457 § 3 k.p.k. w zw. z art. 437 § 1 k.p.k. przeprowadzeniu kontroli odwoławczej zaskarżonego na korzyść oskarżonego wyroku i nieuwzględnieniu zasadnej apelacji prokuratora, dotyczącej sprzecznego z uzgodnieniem dokonanym z oskarżonym określenia przez Sąd Rejonowy obowiązywania środka karnego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych na 3 lata zamiast na 2 lata, a także na błędnej zmianie wyroku sądu pierwszej instancji, poprzez bezpodstawne skrócenie okresu warunkowego zawieszenia kary pozbawienia wolności z 3 lat do 2 lat. W konkluzji kasacji skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu w Gdańsku do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Kasacja jest zasadna. Nie ulega wątpliwości, że zaskarżony wyrok zapadł z rażącą obrazą wskazanych w zarzucie kasacji przepisów prawa procesowego, która miała istotny wpływ na jego treść. Przebieg postępowania w sprawie i treść wydanych rozstrzygnięć potwierdzają, że rzeczywiście Sąd Okręgowy w Gdańsku zamiast skorygować błędne określenie przez Sąd pierwszej instancji wymiaru zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych z trzech lat na dwa lata – co było przedmiotem zarzutu apelacji wniesionej przez prokuratora, poza granicami tej apelacji zmienił okres próby związanej z warunkowym zawieszeniem wymierzonej oskarżonemu kary pozbawienia wolności z trzech lat na dwa lata. 4 Do zaistnienia tego uchybienia (przyznanego w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku) doszło wskutek wadliwej, naruszającej przepisy art. 433 § 2 k.p.k., art. 457 § 3 k.p.k. i art. 437 § 1 k.p.k., kontroli odwoławczej. O naruszeniu przez Sąd Okręgowy w Gdańsku art. 433 § 2 k.p.k. i art. 457 § 3 k.p.k. świadczy zaniechanie rozważenia przez ten Sąd zarzutu apelacji prokuratora dotyczącego błędnego określenia czasu obowiązywania środka karnego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych i wydania w tym zakresie postulowanego przez skarżącego rozstrzygnięcia. Konsekwencją tego zaniechania było również naruszenie przepisów art. 335 § 1 k.p.k. w zw. z art. 343 § 6 i 7 k.p.k., jako że Sąd odwoławczy nie zmienił wadliwego wyroku Sądu pierwszej instancji, który orzekł niezgodnie z wnioskiem prokuratora o wydanie wyroku skazującego. Z kolei, do naruszenia art. 433 § 1 k.p.k. doszło w następstwie orzekania przez Sąd odwoławczy o zmianie okresu próby w związku z warunkowym zawieszeniem kary pozbawienia wolności poza granicami apelacji. Stwierdzone naruszenia wymienionych powyżej przepisów miały charakter rażący i wywarły istotny wpływ na treść wyroku. W ich wyniku doszło bowiem do poniesienia przez oskarżonego surowszej odpowiedzialności karnej w zakresie środka karnego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych oraz łagodniejszej niż przewidziana przez prawo, w sytuacji przestrzegania norm procedury karnej, określających instytucję skazania bez rozprawy – w zakresie czasu trwania okresu próby przy warunkowym zawieszeniu wykonania kary pozbawienia wolności. Dlatego zaskarżony wyrok należało uchylić i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym. Zadaniem Sądu Okręgowego w Gdańsku w tym postępowaniu, będzie rozpoznanie apelacji prokuratora zgodnie z przepisami prawa, co umożliwi dokonanie postulowanej zmiany wyroku Sądu pierwszej instancji i dostosowanie go do uzgodnień zawartych we wniosku z art. 335 § 1 k.p.k. l.n