III KK 312/24

WyrokIzba Karna2024-11-21

Skład orzekający: Andrzej Stępka, Anny Dziergawki, Anna Dziergawka, Marek Motuk

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy sędzia Sądu Najwyższego powinien zostać wyłączony od rozpoznania wniosku o wyłączenie innego sędziego, jeśli rozstrzyganie tej kwestii opiera się na tych samych przesłankach, które mogłyby dotyczyć jego własnej bezstronności lub procedury nominacyjnej?
Ratio decidendi
Sędzia Sądu Najwyższego ulega wyłączeniu od rozpoznania wniosku o wyłączenie innego sędziego, jeżeli rozstrzyganie tej kwestii opiera się na tych samych przesłankach, które mogłyby dotyczyć jego własnej bezstronności lub procedury nominacyjnej. Instytucja wyłączenia sędziego ma na celu zapobieganie powstawaniu wątpliwości co do jego bezstronności, zarówno rzeczywistych, jak i postrzeganych społecznie. Rozstrzyganie przez sędziego kwestii wyłączenia innego sędziego na podstawie tych samych przesłanek, które mogłyby dotyczyć jego samego, prowadzi do naruszenia standardu rzetelnego procesu sądowego i zasady, że nikt nie powinien być sędzią we własnej sprawie.
Stan faktyczny
Obrońca skazanego M.C. złożył kasację od wyroku. Do rozpoznania kasacji została wyznaczona sędzia Anna Dziergawka. Obrońca złożył wniosek o wyłączenie sędzi Anny Dziergawki. Wniosek ten został przydzielony sędziemu Markowi Motukowi. Następnie obrońca wniósł o wyłączenie sędziego Marka Motuka od rozpoznania wniosku o wyłączenie sędzi Anny Dziergawki, argumentując, że rozstrzyganie tej kwestii przez sędziego Motuka mogłoby rzutować na jego obiektywizm.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy wyłączył sędziego Marka Motuka od rozpoznania wniosku obrońcy o wyłączenie sędzi Anny Dziergawki.

Pełny tekst orzeczenia

III KK 312/24 POSTANOWIENIE Dnia 21 listopada 2024 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Andrzej Stępka po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2024 r. na posiedzeniu bez udziału stron w sprawie M.C. skazanego z art. 62 ust. 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii, wniosku obrońcy skazanego M.C. – adwokata S.P. o - o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego Marka Motuka od rozpoznania wniosku obrońcy o wyłączenie SSN Anny Dziergawki od rozpoznania w sprawie akt III KK 312/24 kasacji obrońcy, na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. w zw. z art. 42 § 1 i 4 k.p.k., p o s t a n o w i ł wyłączyć sędziego Sądu Najwyższego Marka Motuka od rozpoznania wniosku obrońcy o wyłączenie od udziału w sprawie SSN Anny Dziergawki. UZASADNIENIE W dniu 18 czerwca 2024 r. do Sądu Najwyższego wpłynęła kasacja obrońcy skazanego M.C.. Zarządzeniem z dnia 25 czerwca 2024 r. do rozpoznania tej sprawy została wyznaczona SSN Anna Dziergawka. W dniu 18 września 2024 r. obrońca złożył wniosek o wyłączenie od rozpoznania niniejszej sprawy sędziego Anny Dziergawki. Wniosek ten w wyniku losowania został przydzielony sędziemu Sądu Najwyższego Markowi Motukowi (KRI 594). W dniu 5 listopada 2024 r. obrońca wniósł o wyłączenia sędziego Marka Motuka od rozpoznania tego wniosku stwierdzając, że rozstrzyganie przez wyznaczonego sędziego co do wyłączenia III KK 312/24 2 SSN Anny Dziergawki, w oparciu o te same przesłanki, mogłoby rzutować zarówno u stron, jak i w odbiorze społecznym na wątpliwości co do jego obiektywizmu. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Wniosek zasługiwał na uwzględnienie. Zgodnie z art. 41 § 1 k.p.k. sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. O potrzebie zastosowania instytucji wyłączenia sędziego decyduje między innymi ocena, czy dla postronnego obserwatora zachodzą w realiach sprawy takie okoliczności, które w odbiorze społecznym mogą budzić wątpliwości co do bezstronności sędziego. Orzeczenie wydane przez sąd z udziałem osób powołanych na stanowisko sędziego w procedurze nominacyjnej prowadzonej przed Krajową Radą Sądownictwa wadliwie ukształtowanej na podstawie w/w ustawy, jest obciążone wadą traktowaną przez ETPC jako naruszenie art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Takie samo stanowisko należy przyjąć przy rozpoznaniu przedmiotowego wniosku obrońcy. Rozstrzyganie kwestii ewentualnego wyłączenia od rozpoznania kasacji sędzi Anny Dziergawki przez sędziego Marka Motuka, w konsekwencji prowadziłoby wprost do naruszenia standardu z art. 6 ust. 1 EKPC. W rzeczy samej SSN Marek Motuk stałby się niejako sędzią „we własnej sprawie”, skoro rozstrzygałby na przesłankach w równym stopniu mogących odnosić się także do niego. W interesie systemu wymiaru sprawiedliwości jest nie tylko troska o rzeczywistą bezstronność sędziego, ale także zapobieganie powstaniu negatywnego odbioru społecznego w tym przedmiocie. Niewątpliwie problematyka związana z procedurą powołania sędziów ściśle powiązana jest z prawem do rzetelnego procesu sądowego, co tym bardziej uzasadnia wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego Marka Motuka od udziału w przedmiotowej sprawie. Jest to tym bardziej uzasadnione, jeśli zważy się dodatkowo na fakt, że w kasacji podniesiono zarzut dotyczący takiej samej wadliwości powołania jednego z sędziów zasiadających w składzie Sądu odwoławczego, co sędziego Marka Motuka, który - w konsekwencji przydzielenia mu niniejszej sprawy - orzekałby z naruszeniem zasady nemo iudex idoneus in propria causa. III KK 312/24 3 Z tych przyczyn orzeczono jak w sentencji postanowienia. [WB] [ał]

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 62 ust. 2art. 41 § 1 KPKart. 42 § 1art. 6 ust. 1§ 1

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 17.07.2026. · PDF źródłowy