III KK 319/21

Sygn. akt III KK 319/21 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 22 grudnia 2021 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Zbigniew Puszkarski (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Małgorzata Wąsek-Wiaderek SSN Paweł Wiliński Protokolant Katarzyna Gajewska w sprawie T. B. oskarżonego o czyn z art. 207 § 1 k.k. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k. w dniu 22 grudnia 2021 r., kasacji wniesionej przez Prokuratora Generalnego na niekorzyść oskarżonego od wyroku Sądu Rejonowego w P. z dnia 23 marca 2021 r., sygn. akt II K (…), na podstawie art. 537 § 1 i 2 k.p.k. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w P.. UZASADNIENIE T. B. został oskarżony o to, że w okresie od 1 stycznia 2018 r. do 22 sierpnia 2020 r. w D., gm. B., okręgu [...], znęcał się psychicznie nad żoną A. B. w ten sposób, że w trakcie wszczynania awantur będąc pod działaniem alkoholu wyzywał 2 ja słowami uznanymi powszechnie za obelżywe, wyganiał z mieszkania oraz groził pozbawieniem życia, tj. o czyn z art. 207 § 1 k.k. Sąd Rejonowy w P. wyrokiem z dnia 23 marca 2021 r., sygn. akt II K (…), na podstawie art. 66 § 1 i 2 k.k. i art. 67 § 1 k.k. postępowanie karne przeciwko T. B. warunkowo umorzył na okres próby 2 lat. Nadto na podstawie art. 67 § 2 k.k. i art. 67 § 3 k.k. w zw. z art. 72 § 1 pkt 5 i 7a k.k. oddał oskarżonego w okresie próby pod dozór kuratora sądowego, zobowiązał go do powstrzymania się w tym okresie od nadużywania alkoholu oraz od kontaktowania z pokrzywdzoną A. B. w sposób wyrażający agresję fizyczną i słowną. Zwolnił oskarżonego od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, obciążając nimi Skarb Państwa. Wyrok nie został zaskarżony przez żadną ze stron i uprawomocnił się w dniu 31 marca 2021 r. (k. 85 akt sprawy). Kasację od tego wyroku wniósł Prokurator Generalny. Na podstawie art. 521 § 1 k.p.k. zaskarżył wyrok w całości, na niekorzyść T. B., zarzucając „rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie przepisu prawa karnego materialnego, tj. art. 66 § 1 k.k., polegające na warunkowym umorzeniu postępowania karnego przeciwko oskarżonemu T. B., pomimo braku spełnienia określonej w tym przepisie przesłanki uprzedniej niekaralności sprawcy za przestępstwo umyślne, gdyż w dacie orzekania oskarżony był już karany na mocy prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w E. z dnia 25 sierpnia 2020 r., sygn. akt II K (…) za przestępstwo z art. 178a § 1 k.k.” Podnosząc tak sformułowany zarzut, Prokurator Generalny wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w P.. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Kasacja, wniesiona przed upływem roku od daty uprawomocnienia się orzeczenia (art. 524 § 3 k.p.k.), jest zasadna w stopniu oczywistym, co przy zastosowaniu w art. 535 § 5 k.p.k. pozwoliło uwzględnić ją w całości na posiedzeniu bez udziału stron. Zgodzić się należy z Prokuratorem Generalnym, że zaskarżony wyrok jest wadliwy, gdyż zapadł z rażącym naruszeniem przepisu prawa karnego materialnego określonego w art. 66 § 1 k.k. Przepis ten stanowi, że sąd może 3 warunkowo umorzyć postępowanie karne, jeżeli wina i społeczna szkodliwość czynu nie są znaczne, okoliczności jego popełnienia nie budzą wątpliwości, a postawa sprawcy niekaranego za przestępstwo umyślne, jego właściwości i warunki osobiste oraz dotychczasowy sposób życia uzasadniają przypuszczenie, że pomimo umorzenia postępowania będzie przestrzegał porządku prawnego, w szczególności nie popełni przestępstwa. W przypadku T. B. przynajmniej jedna z koniecznych przesłanek warunkowego umorzenia postępowania – brak uprzedniej karalności za przestępstwo umyślne – nie była spełniona. Został on bowiem skazany za popełnienie czynu z art. 178a § 1 k.k. (występek umyślny) przez Sąd Rejonowy w E. wyrokiem z dnia 25 sierpnia 2020 r., sygn. akt II K (…), na karę grzywny w wysokości 200 stawek dziennych po 15 zł każda, nadto orzeczono wobec niego środki karne w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 4 lat oraz świadczenia pieniężnego w wysokości 5000 zł na rzecz Funduszu P. z przeznaczeniem na cele bezpośrednio związane z udzielaniem pomocy osobom poszkodowanym w wypadkach komunikacyjnych. Wyrok ten uprawomocnił się z dniem 2 września 2020 r. (k. 43 odw. akt sprawy II K (...)), tj. przed wydaniem w dniu 23 marca 2021 r. wyroku w niniejszej sprawie przez Sąd Rejonowy w P.. Zatem w dacie wyrokowania T. B. nie był sprawcą niekaranym za przestępstwo umyślne. W kasacji podkreślono, że w dacie tej skazanie w sprawie II K (...) nie było zatarte, bowiem chociaż T. B. uiścił orzeczone w tej sprawie grzywnę i świadczenie pieniężne, nie nastąpiło to z uwagi na orzeczony zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych na okres 4 lat i treść art. 107 § 6 k.k., który stanowi, że jeżeli orzeczono środek karny, przepadek lub środek kompensacyjny, zatarcie skazania nie może nastąpić przed jego wykonaniem, darowaniem albo przedawnieniem jego wykonania. Odwołanie się do tego przepisu było o tyle zbędne, że choćby wobec T.B. nie orzeczono środków karnych, nawet natychmiastowe, po uprawomocnieniu się wyroku Sądu Rejonowego w E. w sprawie II K (…) z dniem 2 września 2020 r., uiszczenie przez niego grzywny, nie prowadziłoby do zatarcia skazania przed datą wyrokowania w sprawie II K (…), tj. przed 23 marca 2021 r., skoro art. 107 § 4a k.k. stanowi, że w razie skazania na grzywnę zatarcie skazania następuje z mocy 4 prawa z upływem roku od wykonania lub darowania kary albo od przedawnienia jej wykonania. Faktem jest, że orzekający w sprawie Sąd Rejonowy w P. dysponował datowaną 20 listopada 2020 r. informacją Krajowego Rejestru Karnego, z której wynikało, że T. B. nie figuruje w Krajowym Rejestrze Karnym (k. 71 akt sprawy II K (…)). Trzeba jednak zaznaczyć, że warunek uprzedniej niekaralności sprawcy za przestępstwo umyślne ma charakter obiektywny oraz bezwzględny i nie zależy od stanu wiedzy sądu rozpoznającego sprawę (zob. np. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 8 kwietnia 2009 r., IV KK 408/08; z dnia 1 lutego 2011 r., IV KK 406/10; z dnia 1 czerwca 2016 r., V KK 61/16; z dnia 27 czerwca 2018 r., III KK 432/17) oraz że wydając wyrok sąd powinien dołożyć należytej staranności, aby poczynić prawidłowe ustalenia w zakresie uprzedniej karalności oskarżonego (zob. wymieniony wyrok Sądu Najwyższego z dnia 1 czerwca 2016 r., V KK 61/16). Przyjmuje się również, że zastosowanie instytucji, o której mowa w art. 66 § 1 k.k. wchodzi w rachubę, gdy sprawca jest niekarany za przestępstwo umyślne w dacie orzekania o warunkowym umorzeniu postępowania, a nie w dacie popełnienia zarzuconego mu przestępstwa (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 1 października 2010 r., II KK 141/10, OSNKW 2010, z. 11, poz. 102). Stwierdzone w niniejszej sprawie naruszenie prawa jest rażące i miało istotny wpływ na treść wyroku, albowiem jego skutkiem było niedopuszczalne warunkowe umorzenie postępowania karnego wobec T.B.. W tym stanie rzeczy należało uchylić zaskarżony kasacją wyrok i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w P., który wyda orzeczenie zgodne z prawem.