III KK 440/21

Sygn. akt III KK 440/21 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 21 grudnia 2021 r. Sąd Najwyższy w składzie: Prezes SN Michał Laskowski (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Rafał Malarski SSN Jarosław Matras w sprawie P. W. dotyczącej wyroku łącznego po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 21 grudnia 2021 r., kasacji, wniesionej na niekorzyść skazanego przez Prokuratora Generalnego od wyroku Sądu Rejonowego w G. z dnia 7 grudnia 2020 r., sygn. II K (…), uchyla zaskarżony wyrok i umarza postępowanie w przedmiocie wydania wyroku łącznego, a kosztami procesu obciąża Skarb Państwa. UZASADNIENIE Sąd Rejonowy w G. przeprowadził postępowanie w przedmiocie wydania wyroku łącznego skazanego P. W., wobec którego zostały wydane następujące prawomocne wyroki: 1. Sądu Rejonowego w G. z dnia 30 stycznia 2008 roku, sygn. akt X K (…), za czyn z art. 160 § 1 k.k. w zb. z art. 157 § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k., popełniony w dniu 9 września 2007 roku - na karę roku pozbawienia wolności z warunkowym 2 zawieszeniem jej wykonania na okres 3 lat próby oraz karę grzywny 50 stawek dziennych po 10 zł stawka; okres próby upłynął; 2. Sądu Rejonowego w G. z dnia 13 lutego 2014 roku, sygn. akt X K (…), za czyn z art. 270 § 1 k.k., popełniony w dniu 19 lipca 2011 roku - na karę 120 stawek dziennych grzywny po 10 zł stawka; kara została wykonana w dniu 28 października 2016 roku; 3. Sądu Rejonowego w G. z dnia 13 stycznia 2016 roku, sygn. akt X K (…), za czyn z art. 178a § 1 k.k., popełniony w dniu 4 października 2015 roku - na karę roku i 2 miesięcy ograniczenia wolności poprzez wykonywanie nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 20 godzin w stosunku miesięcznym; w dniu 26 września 2017 roku wykonano karę ograniczenia wolności; 4. Sądu Rejonowego w G. z dnia 3 stycznia 2017 roku, sygn. akt X K (…), za czyn z art. 158 § 1 k.k. w zb. z art. 190 § 1 k.k., popełniony w dniu 31 stycznia 2016 roku - na karę roku i 4 miesięcy ograniczenia wolności poprzez wykonywanie nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 20 godzin w stosunku miesięcznym; 5. Sądu Rejonowego w G. z dnia 13 lipca 2017 roku, sygn. akt X K (…), za czyn z art. 207 § 1 k.k., popełniony w okresie od 2005 roku do 23 kwietnia 2016 roku - na karę roku pozbawienia wolności oraz za ciąg przestępstw z art. 190 § 1 k.k., popełnionych w dniu 23 kwietnia 2016 roku - na karę 6 miesięcy pozbawienia wolności; wymierzono karę łączną roku i 4 miesięcy pozbawienia wolności; karę pozbawienia wolności wykonano w dniu 28 września 2019 roku; 6. Sądu Rejonowego w G. z dnia 24 kwietnia 2018 roku, sygn. akt X K (…), za czyn z art. 157 § 2 k.k., popełniony w dniu 28 maja 2018 roku - na karę 3 miesięcy pozbawienia wolności oraz za czyn z art. 190 § 1 k.k., popełniony w dniu 28 maja 2018 roku - na karę 2 miesięcy pozbawienia wolności; wymierzono karę łączną 3 miesięcy pozbawienia wolności; karę pozbawienia wolności wykonano w dniu 27 grudnia 2019 roku; 7. Sądu Rejonowego w G. z dnia 5 listopada 2019 roku, sygn. akt X K (...), za czyn z art. 288 § 1 k.k., popełniony w dniu 4 lutego 2018 roku - na karę roku ograniczenia wolności poprzez wykonywanie nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 20 godzin w stosunku miesięcznym; 3 Sąd ten, wyrokiem z dnia 7 grudnia 2020 r., II KK (…) orzekł: 1. na podstawie art. 85 § 1 i 2 k.k. i art. 86 § 1 k.k., art. 85a k.k. w brzmieniu obowiązującym do dnia 23 czerwca 2020 roku w związku z art. 81 ust. 1 ustawy z dnia 19 czerwca 2020 roku o dopłatach do oprocentowania kredytów bankowych udzielanych przedsiębiorcom dotkniętym skutkami COYID-19 oraz o uproszczonym postępowaniu o zatwierdzenie układu w związku z wystąpieniem COYID-19, połączył jednostkowe kary ograniczenia wolności orzeczone wobec skazanego wyrokami: 1. Sądu Rejonowego w G. z dnia 3 stycznia 2017 roku w sprawie X K (…), 2. Sądu Rejonowego w G. z dnia 5 listopada 2019 roku w sprawie X K (…) I wymierzył skazanemu P. W. karę łączną 2 lat ograniczenia wolności, zobowiązując do wykonywania nieodpłatnej kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 20 (dwudziestu) godzin w stosunku miesięcznym; 3. na podstawie art. 576 k.p.k. pozostałe rozstrzygnięcia zawarte w wyrokach objętym niniejszym wyrokiem łącznym pozostawił do odrębnego wykonania; 4. na podstawie art. 572 k.p.k. w pozostałym zakresie postępowanie umorzył; 5. na mocy art. 624 § 1 k.p.k. zwolnił skazanego P. W. w całości od zapłaty na rzecz Skarbu Państwa kosztów sądowych, w tym od opłaty. Wyrok ten nie został zaskarżony przez żadną ze stron postepowania i uprawomocnił się w dniu 15 grudnia 2020 r. Od powyższego orzeczenia kasację wniósł Prokurator Generalny, zaskarżając je na niekorzyść skazanego, zarzucając rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie przepisu prawa karnego procesowego - art. 366 § 1 k.p.k., polegające na zaniechaniu dokonania ustaleń i sprawdzenia istotnych okoliczności faktycznych, niezbędnych dla prawidłowego orzekania w przedmiocie wyroku łącznego, w następstwie czego doszło do wadliwego, bo z rażącym naruszeniem art. 85 § 3 k.k. (w brzmieniu ustalonym ustawą z dnia 11 marca 2016 roku o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz ustawy - Kodeks karny wykonawczy. Dz. U. z 2016 roku, poz. 428) oraz art. 85 § 2 k.k. (w brzmieniu ustalonym ustawą z dnia 20 lutego 2015 roku o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw. Dz. U. z 2015 roku, poz. 396) połączenia kary roku i 4 miesięcy ograniczenia 4 wolności z karą roku ograniczenia wolności - orzeczonych wobec P. W. wyrokami Sądu Rejonowego w G., wydanymi w sprawach o sygn. X K (…) i X K (…), pomimo iż wobec zaistnienia określonych w tych przepisach negatywnych przesłanek, kary te nie podlegały łączeniu, tj. kara orzeczona w sprawie o sygn. X K (…) została wymierzona za przestępstwo, które skazany popełnił w czasie wykonywania kary ograniczenia wolności orzeczonej w sprawie X K (…), a nadto kara orzeczona w sprawie X K (…) w dacie orzekania Sądu w przedmiocie wydania wyroku łącznego, została już przez skazanego w całości wykonana. Podnosząc powyższy zarzut, Prokurator Generalny wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i umorzenie postępowania w przedmiocie wydania wyroku łącznego. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Wniesiona kasacja jest oczywiście zasadna, co pozwalało na jej rozpoznanie w trybie określonym w art. 535 § 5 k.p.k. Zaskarżony wyrok dotknięty jest bowiem rażącym naruszeniem wskazanych przez Prokuratora Generalnego przepisów, które miało istotny wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia, albowiem doszło do przeprowadzenia postępowania w sposób, który uniemożliwił ustalenie istotnych okoliczności dla ostatecznego rozstrzygnięcia w przedmiocie kary łącznej, a w konsekwencji doprowadził najprawdopodobniej do połączenia węzłem kary łącznej kar, które – z mocy przepisów przywołanych w kasacji – łączeniu nie podlegały. Otóż, słusznie wskazuje w kasacji Prokurator Generalny, że Sąd Rejonowy w G., procedując w przedmiocie wydania wyroku łącznego, nie dołożył należytej staranności w zgromadzeniu materiału dowodowego, umożliwiającego wydanie prawidłowego orzeczenia. Jak wynika bowiem z akt niniejszej sprawy, Sąd ten nie dysponował aktami spraw, w których zostały wydane prawomocne wyroki skazujące wobec P. W., w tym w szczególności aktami wykonawczymi, a podstawę rozstrzygnięcia stanowiły w istocie jedynie informacje z Krajowego Rejestru Karnego, kserokopie wydanych wobec niego wyroków skazujących oraz uzyskane dane odnoszące się do wykonanych przez niego kar pozbawienia wolności. W odniesieniu do kar ograniczenia wolności, objętych następnie karą łączną, Sąd 5 dysponował jedynie uzyskaną w dniu 26 sierpnia 2020 roku w XI Wydziale Wykonawczym informacją, że w sprawach X K (…) oraz X K (…), kary ograniczenia wolności nie zostały wykonane. Takie procedowanie, z rażącym naruszeniem art. 366 § 1 k.p.k. skutkowało tym, że sąd w ogóle nie powziął wiedzy o biegu postępowania wykonawczego prowadzonego w sprawie X K (…), dot. wykonywania przez skazanego orzeczonej w tej sprawie kary roku i 4 miesięcy ograniczenia wolności, a które to okoliczności miały fundamentalne znaczenie dla ustalenia istnienia określonych w art. 85 § 2 k.k. oraz w art. 85 § 3 k.k. (we wskazanych wcześniej brzmieniach) przesłanek umożliwiających połączenie tej kary z karą roku ograniczenia wolności orzeczoną w sprawie X K (…). Z akt spraw przedstawionych wraz z kasacją Prokuratora Generalnego wynika natomiast, że kara roku i 4 miesięcy ograniczenia wolności wymierzona w sprawie X K (…) została orzeczona za przestępstwo, które zostało popełnione w czasie wykonywania kary ograniczenia wolności orzeczonej w sprawie X K (…), co stanowiło – w świetle art. 85 § 3 k.k. (w brzmieniu ustalonym ustawą z dnia 11 marca 2016 roku o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz ustawy - Kodeks karny wykonawczy. Dz. U. z 2016 roku, poz. 428) – przeszkodę do jej połączenia z karą orzeczoną właśnie w sprawie X K (…). Ponadto, z akt tych wynika także, że w dacie wydawania zaskarżonego kasacją nadzwyczajną wyroku kara w sprawie X K (…) była już wykonana, co – stosownie do art. 85 § 2 k.k. (w brzmieniu ustalonym ustawą z dnia 20 lutego 2015 roku o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw, Dz. U. z 2015 roku, poz. 396) – stanowiło przeszkodę do objęcia jej wyrokiem łącznym. W tej sytuacji zaskarżony wyrok należało uchylić i uwzględnić wniosek kasacji dotyczący rozstrzygnięcia następczego – o umorzenie postepowania w przedmiocie wydania wyroku łącznego. Mając na uwadze powyższe, orzeczono jak w wyroku. 6