III KK 445/13

Sygn. akt III KK 445/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 28 marca 2014 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Zbigniew Puszkarski (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Jan Bogdan Rychlicki SSN Andrzej Stępka Protokolant Teresa Jarosławska przy udziale prokuratora Prokuratury Generalnej Zbigniewa Siejbika, w sprawie M. O. skazanej z art. 286 § 3 kk po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie w dniu 28 marca 2014 r., kasacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnego na niekorzyść skazanej od wyroku Sądu Rejonowego w B. z dnia 25 czerwca 2013 r., uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w B. UZASADNIENIE Prokurator Rejonowy w B. oskarżył M. O. o to, że w dniu 17 stycznia 2013 r. w B., działając w celu osiągnięcia korzyści majątkowej ze z góry powziętym zamiarem doprowadziła do niekorzystnego rozporządzenia mieniem G. K. w kwocie 170 zł w ten sposób, że na portalu A. nr […] wystawiła do sprzedaży telefon marki 2 Nokia 500, przy czym otrzymała na swoje konto pieniądze w kwocie 170 zł, a zakupionego telefonu nie wysłała kupującemu ani nie zwróciła pieniędzy, przy czym czyn ten stanowił wypadek mniejszej wagi, tj. o przestępstwo z art. 286 § 3 k.k. Jednocześnie na podstawie art. 335 § 1 k.p.k. prokurator wniósł o wydanie wobec M. O. wyroku skazującego bez przeprowadzenia rozprawy i wymierzenie oskarżonej uzgodnionych z nią kary i środka karnego, mianowicie kary grzywny w wysokości 20 stawek dziennych po 30 zł każda oraz obowiązku naprawienia szkody. Wobec zgłoszenia tego wniosku Sąd Rejonowy w B. na posiedzeniu w dniu 25 czerwca 2013 r., pod nieobecność prawidłowo zawiadomionych stron i pokrzywdzonego, wydał wyrok o sygn. XVI K …/13, na mocy którego uznał oskarżoną M. O. za winną zarzucanego jej czynu, tj. przestępstwa z art. 286 § 3 k.k. i za to na podstawie tego przepisu skazał ją na karę grzywny w wysokości 20 stawek dziennych, ustalając wysokość jednej stawki na kwotę 30 zł. Wymierzył oskarżonej 60 zł opłaty i obciążył ją kosztami procesu. Wyrok ten nie został zaskarżony przez żadną ze stron i uprawomocnił się w dniu 3 lipca 2013 r. Kasację od tego wyroku wniósł przed upływem terminu określonego w art. 524 § 3 k.p.k. Prokurator Generalny. Na podstawie art. 521 § 1 k.p.k. zaskarżył wyrok w całości na niekorzyść M. O., zarzucając „rażące i mające wpływ na treść wyroku naruszenie przepisów prawa procesowego, a mianowicie art. 343 § 7 k.p.k. w zw. z art. 335 § 1 k.p.k. polegające na uwzględnieniu wniosku prokuratora złożonego w trybie art. 335 § 1 k.p.k. i wymierzeniu bez przeprowadzenia rozprawy oskarżonej M. O. kary niezgodnej z uzgodnionymi z oskarżoną warunkami skazania ujętymi w uprzednio zaakceptowanym przez Sąd wniosku prokuratora z pominięciem orzeczenia środka karnego w postaci obowiązku naprawienia szkody”. W konkluzji wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Kasację należało uznać za zasadną, bowiem orzekający w sprawie Sąd rzeczywiście rażąco naruszył przepisy prawa procesowego, a zaistniałe uchybienie 3 miało istotny wpływ na treść orzeczenia. Nie ulega wątpliwości, że wyrokujący na posiedzeniu, w następstwie umieszczenia przez prokuratora w akcie oskarżenia wniosku o wydanie wyroku skazującego bez przeprowadzenia rozprawy i orzeczenie uzgodnionej z oskarżonym kary lub (i) środka karnego, sąd jest związany treścią takiego wniosku (zob. liczne judykaty Sądu Najwyższego, np. wyroki: z dnia 17.10.2012 r., III KK 478/11, Lex nr 1226720; z dnia 23.05.2013 r., IV KK 57/13, Lex nr 1314559; z dnia 16.07.2013 r., III KK 202/13, Lex nr 1335580; z dnia 15.10.2013 r., III KK 265/13, Lex nr 1380961). Oznacza to, że bez uzyskania zgody stron, nie może zastosować wobec oskarżonego represji karnej w innej postaci niż postulowana we wniosku. Z dokumentów zawartych w aktach niniejszej sprawy wynika, że ówcześnie podejrzana M. O. zadeklarowała, w uzgodnieniu z prokuratorem, chęć „dobrowolnego poddania się karze w trybie art. 335 par. 1 k.p.k.”, przy czym zostało sprecyzowane, że będzie to kara grzywny w wymiarze 20 stawek dziennych po 30 zł, wraz z obowiązkiem naprawienia szkody (protokół przesłuchania podejrzanej – k. 32, wniosek podejrzanej – k. 33). To uzgodnienie, niesprzeczne z odpowiednimi przepisami materialnoprawnymi, znalazło wyraz w zawartym w akcie oskarżenia wniosku o wydanie wobec M. O. wyroku skazującego bez przeprowadzenia rozprawy. Tymczasem Sąd Rejonowy w B. skazując oskarżoną, poprzestał na wymierzeniu jej określonej we wniosku kary grzywny, natomiast nie orzekł środka karnego w postaci obowiązku naprawienia szkody. Rozstrzygnął tak mimo braku zgody stron na zaniechanie orzeczenia tego obowiązku. Nie ma przy tym znaczenia okoliczność, że – jak się wydaje – pominięcie środka karnego było raczej wynikiem nie dość uważnego procedowania Sądu (znalazło to również wyraz w pomyleniu imienia oskarżonej oraz użyciu niewłaściwej formy osobowej w pkt II wyroku), a nie intencjonalnego nieorzeczenia tego środka. Finalnie doszło bowiem do sytuacji przez ustawę nieprzewidzianej: wydania wyroku na posiedzeniu w trybie art. 343 § 1-6 k.p.k., jednak o treści odbiegającej od uzgodnionej przez strony i postulowanej we wniosku, o którym mowa w art. 335 § 1 k.p.k., bez poczynienia w tym względzie modyfikacji przez same strony. W związku z tym nasuwa się uwaga, że nie jest precyzyjne zawarte w zarzucie kasacji stwierdzenie, iż sąd orzekający uwzględnił wniosek prokuratora złożony w trybie art. 335 § 1 k.p.k. i bez 4 przeprowadzenia rozprawy wymierzył oskarżonej karę (pojmowaną jako całokształt represji karnej) odbiegającą od uzgodnionych z nią warunków skazania. Trudno bowiem mówić o uwzględnieniu wniosku – w rozumieniu art. 343 § 6 k.p.k. – w sytuacji, gdy wydany wyrok odbiega treścią od postulowanego we wniosku. W grę wchodzi zatem rażące naruszenie przez Sąd meriti przede wszystkim art. 343 § 6 k.p.k., polegające na zaniechaniu przeprowadzenia rozprawy i wydaniu wyroku, o treści nie w pełni odpowiadającej złożonemu przez prokuratora wnioskowi. Wskazanie w kasacji jako naruszonego art. 343 § 7 k.p.k. wydaje się o tyle wątpliwe, że w kontekście treści tego przepisu („Jeżeli sąd uzna, że nie zachodzą podstawy do uwzględnienia wniosku, sprawa podlega rozpoznaniu na zasadach ogólnych”) brak jest podstaw do stanowczego twierdzenia, iż Sąd a quo „uznał”, tj. po przeprowadzeniu procesu myślowego przyjął, że nie zachodzą podstawy do uwzględnienia wniosku. Ta uwaga nie zmienia poglądu, że autor kasacji trafnie wskazał na istotę zaistniałego uchybienia, które wyraża się w wydaniu przez sąd orzekający w trybie art. 343 k.p.k. wyroku niezgodnego z wnioskiem złożonym przez prokuratora na podstawie art. 335 § 1 k.p.k. Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy uwzględnił zawarty w kasacji wniosek i wydał orzeczenie o charakterze kasatoryjnym. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Rejonowy, o ile uzna, że wniosek prokuratora o wydanie wobec oskarżonej wyroku skazującego bez przeprowadzenia rozprawy zasługuje na uwzględnienie, wyda wyrok na posiedzeniu, bacząc by w zakresie wymierzonej kary i środka karnego był on zgodny z wnioskiem. W przeciwnym wypadku Sąd rozważy celowość wezwania stron do zmiany poczynionego uzgodnienia, względnie bez podejmowania starania w tym względzie rozpozna sprawę na zasadach ogólnych.