III KK 460/18

Sygn. akt III KK 460/18 POSTANOWIENIE Dnia 3 października 2018 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Włodzimierz Wróbel w sprawie T.M. skazanego z art. 56 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii, po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 3 października 2018 r., kasacji obrońcy skazanego od wyroku Sądu Apelacyjnego w […] z dnia 23 października 2017 r., sygn. akt II AKa […]/16 zmieniającego wyrok Sądu Okręgowego w G. z dnia 8 grudnia 2015 r., sygn. akt IV K […]/14, p o s t a n o w i ł: 1) oddalić kasację jako oczywiście bezzasadną; 2) obciążyć skazanego kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE Wyrokiem Sądu Okręgowego w G. z dnia 8 grudnia 2015 r. (sygn. akt IV K […]/14): 1) T.M. został uznany winnym czynów zakwalifikowanych z art. 56 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (dalej: u.p.n.) w zw. art. 12 k.k. popełnionych w warunkach ciągu przestępstw z art. 91 § 1 k.k., za który wymierzono mu karę 3 lat pozbawienia wolności oraz karę grzywny w wymiarze 300 stawek dziennych po 50 zł każda, a także orzeczono przepadek uzyskanych z tych przestępstw korzyści, 2 2) M.W. został uznany winnym czynów z art. 56 ust. 1 i 3 u.p.n. oraz z art. 55 ust. 1 i 3 u.p.n., za które wymierzono mu karę łączną 3 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności i karę grzywny w wymiarze 200 stawek dziennych po 50 zł każda. Wyrokiem Sądu Apelacyjnego w […] z dnia 23 października 2017 r. (sygn. akt II AKa […]/16) wyrok w odniesieniu do obu oskarżonych zmieniono w ten sposób, że dokonano zmian w kwalifikacji prawnej przypisanych im czynów w perspektywie art. 4 § 1 k.k. oraz korekty dat popełnienia niektórych czynów składających się na ciągi przestępstw, a w przypadku M.W. wyeliminowano także działanie w ramach czynu ciągłego. Sąd odwoławczy obniżył ponadto karę T.M. do 2 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności. W pozostałym zakresie wyrok Sądu Okręgowego w stosunku do tych oskarżonych został utrzymany w mocy. Od powyższego prawomocnego orzeczenia kasacje wnieśli obrońcy obu skazanych. Obrońca T.M. przedmiotowemu orzeczeniu zarzucił „1. rażące naruszenie przepisów postępowania - art. 410 k.p.k. i art. 7 k.p.k. - poprzez pozostawienie przez Sąd II instancji poza zasięgiem swoich rozważań istotnego dowodu w postaci pisma P.B. z dnia 02.01.2012 r. (k. 799), gdzie wskutek postępowania dowodowego przed Sądem II instancji (opinie biegłej psycholog i opinie biegłych psychiatrów) zachodziła konieczność dokonania przez Sąd kompleksowej oceny depozycji B., gdzie bardzo istotnym dowodem, który nie mógł zostać pominięty przy ocenie „pomówienia" B. było jego pismo z dnia 02.01.2012 r., którego treść przeczy tezie Sądu Apelacyjnego, że „Podjęcie decyzji o współpracy z organami ścigania po dłuższym czasie jawi się jako decyzja przemyślana, wymagająca czasami dłuższego namyślenia czy refleksji nad dotychczasowym postępowaniem i ostatecznie rozważenia konsekwencji odmiennych decyzji" (str. 51 uzasadnienia) i że była to tylko chęć „rozliczenia się z wymiarem sprawiedliwości" (str. 60), 2. rażące naruszenie przepisów postępowania - art. 7 k.p.k. - poprzez dowolną ocenę uzupełniającej opinii biegłych psychiatrów, gdzie formalnie Sąd przyznał jej wszelkie atrybuty pełnowartościowego dowodu, ale jednocześnie praktycznie jej nie uwzględnił przy ocenie pomówienia B., to jest nie nadał 3 należytego znaczenia wypływającym z niej wnioskom co do cech jego osobowości - obniżenie uczuciowości wyższej i tendencja do kłamstwa intencyjnego - i ich wpływowi na jego zdolność do fałszywego pomówienia M., 3. rażące naruszenie przepisów postępowania - art. 457 § 3 k.p.k. w związku z art. 7 k.p.k. i art. 410 k.p.k. - poprzez odbiegające od rzetelnej oceny ustosunkowanie się do zarzutu nr 1 apelacji i wskazanie, że „...osobowość pomawiającego nie mogła przemawiać przeciwko wiarygodności pomówienia (czego uzasadnieniem była treść opinii psychologicznej i sądowo-psychiatrycznej), gdyż istniały liczne argumenty świadczące o prawdziwości wyjaśnień pomawiającego, takie jak dokonanie samooskarżenia, pomówienie wielu osób, brak motywu do fałszywego pomówienia T. M. nade wszystko - konsekwentny i logiczny charakter relacji P. B. w tym zakresie/', podczas gdy treść opinii psychiatrów przeczy prawdziwości pomówienia, samooskarżenie zostało dokonane celem polepszenia swojej sytuacji w innym postępowaniu (co wynika wprost z pisma B. z dnia 02.01.2014 r. oraz z jego wyjaśnień z dnia 29.01.2014 r.), pomówienie wielu osób nie może przesądzać o jego prawdziwości, motyw polegający na fałszywym pomówieniu M. w miejsce właściwej osoby, której B. mógł się obawiać i wreszcie fakt, że wyjaśnienia B. w zakresie dotyczącym M. nie znajdują jakiegokolwiek potwierdzenia w innych dowodach.” Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu Apelacyjnego w […] w części dotyczącej T.M. w całości i przekazanie sprawy w tym zakresie do ponownego rozpoznania przez Sąd Apelacyjny w […] Obrońca M.W. przedmiotowemu orzeczeniu zarzucił: „1. wydanie przez Sąd II instancji zaskarżonego wyroku, pomimo tego, że postępowanie karne co do tego samego czynu i tej samej osoby zostało już prawomocnie zakończone, co powoduje, iż w obrocie prawnym istnieją dwa prawomocne wyroki, w których zachodzi tożsamość podmiotowo - przedmiotowa, co stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą; 2. na podstawie art. 523 § 1 k.p.k. rażące naruszenie prawa, które miało istotny wpływ na treść orzeczenia, tj. art. 410 k.p.k. w zw. z art. 7 k.p.k. w zw. z art. 518 k.p.k polegające na dowolnej, a nie swobodnej ocenie dopuszczonych i przeprowadzonych przez Sąd II instancji środków dowodowych w postaci opinii 4 biegłej psycholog oraz uzupełniającej opinii biegłych lekarzy psychiatrów, dotyczących stanu zdrowia oskarżonego P. B. i zdolności odtworzenia przez niego faktów, i uznanie przez Sąd II instancji, iż zeznania obciążające współskazanych są wiarygodne, podczas gdy z treści opinii wynika, iż jego cechy osobowości oraz fakt przyjmowania przez niego substancji psychotropowych mogły mieć wpływ na treść wyjaśnień, w których obciążył innych skazanych m.in. M.W.” Podnosząc powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu Apelacyjnego w […] z dnia 23 października 2017 r. oraz wyroku Sądu Okręgowego w G. z dnia 8 grudnia 2015 r. i umorzenie postępowania; ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu Apelacyjnego w […] z dnia 23 października 2017 r. oraz wyroku Sądu Okręgowego w G. z dnia 8 grudnia 2015 r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji tj. Sądowi Okręgowemu w G. W odpowiedzi na obie kasacje Prokurator wniósł o ich oddalenie jako oczywiście bezzasadnych. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Obie kasacje okazały się bezzasadne w stopniu oczywistym. W pierwszej kolejności odnieść należy się do kasacji obrońcy T.M. Jej istota sprowadza się do czynienia Sądowi II instancji zarzutu, iż nie podzielił zastrzeżeń dotyczących rzekomej niejasnej motywacji P. B. w zakresie skorzystania przezeń z dobrodziejstwa art 60 § 3 k.k. Przypomnieć należy, że gdy chodzi o zarzut naruszenia art. 7 k.p.k. zarzut ten podnoszony może być w postępowaniu kasacyjnym tylko wówczas, gdy Sąd odwoławczy czynił samodzielne ustalenia faktyczne (por. m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 18 czerwca 2013 r., V KK 34/13 LEX nr 1331396). Tak jednak w niniejszej sprawie nie było. Sąd odwoławczy precyzyjnie wskazał dlaczego ustalenia i oceny poczynione przez Sąd I instancji są zgodne z zasadami wyrażonymi w art. 7 k.p.k. Podzielić ponadto należy w tym miejscu pogląd wyrażony przez Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 25 kwietnia 2017 r. (sygn. akt IV k.k. 418/16), iż: „Nie może być mowy o naruszeniu zasady swobody oceny dowodów, a więc art. 7 k.p.k., w sytuacji, w której strona ogranicza się do wskazania, że dany dowód uznany przez sąd za zasługujący na wiarę i wykorzystany przy ustalaniu podstawy faktycznej orzeczenia, nie znajduje potwierdzenia w innym dowodzie, który z kolei, zdaniem 5 strony, powinien służyć za podstawę ustaleń faktycznych, jako bardziej, zdaniem tej strony, wiarygodny. Skuteczne podniesienie zarzutu naruszenia art. 7 k.p.k. wymaga bowiem wykazania, że ocena dokonana przez sąd jest sprzeczna z zasadami wiedzy i doświadczenia życiowego, że nie została poprzedzona ujawnieniem w toku rozprawy głównej całokształtu okoliczności sprawy, bądź, że argumentacja zaprezentowana przez sąd za tak dokonanym wyborem pozostaje w sprzeczności z zasadami logiki.” Takiego rażącego odstępstwa od owych zasad logiki i sprzeniewierzenia się elementarnym wskazaniom wiedzy i doświadczenia życiowego w kasacji skarżący nie wykazał. Skarżący na kolejnych stronach uzasadnienia zarzutów kontestuje jedynie poczynione ustalenia faktyczne i złożone w sprawie opinie biegłych, prezentując ich alternatywne rozumienie. Z uwagi na oczywisty brak zarzutów mających charakter kasacyjny, kasacje tę należało oddalić. Odnosząc się do kasacji obrońcy M.W. należy przede wszystkim ocenić najpoważniejszy zarzut, a to rzekomego zaistnienia bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 8) k.p.k. W orzecznictwie wskazuje się, że warunkiem przyjęcia stanu prawomocności materialnej jest tożsamość czynu, a nie tylko wzajemne podobieństwo, identyczna kwalifikacja prawna, czy pomieszczenie zachowań w tożsamym przedziale czasowym (tak m.in. Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 4 kwietnia 2018 r., V KS 5/18). W niniejszej sprawie zagadnienie rei iudicatae było przedmiotem rozważań Sądu odwoławczego (s. 44-48 uzasadnienia). Sąd Najwyższy nie dostrzega powodu by powtarzać in extenso argumenty dokładnie już zaprezentowane przez Sąd Odwoławczy, a bardzo rzeczowo podsumowane przez Prokuratora w jego odpowiedzi na przedmiotową kasację. Wystarczy poprzestać na wskazaniu, że z materiału dowodowego wynika niezbicie, że w styczniu 2012 r. doszło do dwóch transakcji (wewnątrzwspólnotowego nabycia) marihuany przez M.W. działającego wraz z innymi osobami. Niezależnie od zbieżnego czasokresu, rodzaju i ilości narkotyków, a także częściowo powtarzających się uczestników transakcji chodziło o zupełnie odrębne zachowania, co zdaniem Sądu Najwyższego zostało w wystarczającym stopniu uzasadnione. 6 Co do pozostałych zarzutów stawianych orzeczeniu Sądu Apelacyjnego w […] w zakresie kontestowania rzetelności opinii biegłych co do P. B. i jego możliwości postrzegania i rekapitulacji zdarzeń z przeszłości, skarżący w żadnym elemencie swojej kasacji nie przedstawia niczego poza własnymi ocenami polemicznymi do wnioskowania Sądu Okręgowego (i pośrednio Apelacyjnego). Wnioski płynące z tez kasacji w tym zakresie są niezwykle ogólne i wariantowe. Przypomnieć należy, że opinie biegłych nie były kategoryczne i pozostawiały pewien margines oceny. Sąd wywiązał się z tego w sposób spełniający standard art. 7 k.p.k. w zw. z art. 410 k.p.k. (s. 55-60 uzasadnienia Sądu odwoławczego). Wobec powyższego należało orzec jak w sentencji.