III KK 479/24

III KK 479/24 POSTANOWIENIE Dnia 11 grudnia 2024 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Paweł Wiliński na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k. po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 11 grudnia 2024 r. sprawy D. P. skazanego za czyny z art. 270 § 1 k.k. i inne z powodu kasacji wniesionej przez obrońcę skazanego, od wyroku Sądu Okręgowego w Rzeszowie z dnia 3 czerwca 2024 r., sygn. akt III Ka 733/23 zmieniającego wyrok Sądu Rejonowego w Rzeszowie z dnia 13 czerwca 2023 r., sygn. akt II K 1029/19 p o s t a n o w i ł: 1. oddalić kasację jako oczywiście bezzasadną; 2. obciążyć skazanego D.P. kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego. [J.J.] UZASADNIENIE Wyrokiem Sądu Rejonowego w Rzeszowie z dnia 13 czerwca 2023 r., sygn. akt II K 1029/19, uznano D. P. za winnego czynów: 1) z art. 270 § 1 k.k. w zw. z art. 4 § 1 k.k., za który wymierzono karę 3 miesięcy pozbawienia wolności, 2) III KK 479/24 2 z art. 270 § 1 k.k. w zw. z art. 91 § 1 k.k. w zw. z art. 4 § 1 k.k., za który wymierzono karę 5 miesięcy pozbawienia wolności, 3) z art. 270 § 1 k.k. w zw. z art. 4 § 1 k.k., za który wymierzono karę 3 miesięcy pozbawienia wolności, 4) z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 286 § 1 k.k. i art. 270 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. i art. 91 § 1 k.k., za który wymierzono karę roku pozbawienia wolności i grzywny w wymiarze 200 stawek dziennych w wysokości po 20 zł każda, 5) z art. 270 § 3 k.k. w zw. z art. 91 § 1 k.k., za który wymierzono karę 3 miesięcy pozbawienia wolności. Wymierzone kary jednostkowe objęto węzłem kary łącznej roku i 2 miesięcy pozbawienia wolności. Po rozpoznaniu apelacji obrońcy oskarżonego i oskarżyciela posiłkowego, wyrokiem Sądu Okręgowego w Rzeszowie z dnia 3 czerwca 2024 r., sygn. akt III Ka 733/23, zmieniono zaskarżony wyrok w ten sposób, że zasądzono od oskarżonego nawiązkę w kwocie 2.000 zł na rzecz K. M. ; w pozostałym zakresie utrzymano wyrok w mocy. Kasację od wyroku Sądu odwoławczego wniósł obrońca skazanego, zaskarżając go w całości na korzyść skazanego i zarzucając: ” I. rażące naruszenie prawa, mające istotny wpływ na treść zaskarżonego wyroku, a mianowicie: - obrazę przepisów postępowania, która miała wpływ na treść orzeczenia tj. art. 2 § 2 k.p.k., art. 4 k.p.k., art. 7 k.p.k., art. 92 k.p.k. poprzez dowolną a nie swobodną ocenę materiału dowodowego poprzez błędne przyjęcie zeznań oskarżycieli posiłkowych za wiarygodne, przy jednoczesnym uznaniu wyjaśnień oskarżonego jako częściowo niewiarygodnych, podczas gdy wyjaśnienia Skazanego są jasne, szczegółowe i spójne w zakresie jego motywacji bez woli pokrzywdzenia oskarżycieli posiłkowych w prowadzonych przez niego na ich rzecz czynnościach w ramach zleconych mu przez nich zadań ogólnie związanych z rozpoczęciem przez nich budowy domostw, co spowodowało poczynienie błędnych ustaleń faktycznych w tym zakresie i w konsekwencji tego przyjęcie jego winy w usiłowaniu popełnienia czynu zabronionego oszustwa stypizowanego w art. 286 § 1 k.k. - art. 2 § 2 k.p.k., art. 4 k.p.k., art. 5 § 2 k.p.k. wobec błędnie poczynionych ustaleń faktycznych przy nieuwzględnieniu okoliczności jakie należało uznać na III KK 479/24 3 korzyść Oskarżonego z uwagi na niedające się usunąć wątpliwości, na mocy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w tym m. in. opinii biegłego z zakresu kryminalistycznych badań dokumentów, wyjaśnień Skazanego w ustaleniu w sposób sprzeczny z przeprowadzonymi dowodami w sprawie, że Skazany dopuścił się czynów zabronionych podrobienia dokumentów opisanych w art. 270 § 1 k.k. oraz czynił przygotowania do podrobienia dokumentów, tj. o czyn z art. 270 § 3 k.k. w zw. z art. 91 § 1 k.k., a następnie posłużył się tymi podrobionymi dokumentami jako autentycznymi, pomimo braku wiedzy Skazanego w tym przedmiocie, w sytuacji gdy materiał dowodowy zgromadzony w sprawie w sposób wystarczający i jednoznaczny tych okoliczności nie potwierdza; - art. 4 k.p.k. w zw. z art. 167 k.p.k. w zw. z art. 193 § 1 k.p.k. w zw. z art. 5 § 2 k.p.k. poprzez brak dopuszczenia dowodu z urzędu z opinii biegłego sądowego z zakresu budownictwa celem ustalenia okoliczności czy uzyskane przez Skazanego uprawnienia budowlane umożliwiały mu wykonywanie czynności z tytułu umów zleceń łączących Skazanego z Oskarżycielami posiłkowymi, w sytuacji, gdy okoliczności te są niezbędne do ustalenia, iż brak było powodów ku temu, aby Skazany dopuścił się podrobienia dokumentów o jakich mowa w zarzucanych mu czynach, bowiem posiadane przez niego uprawnienia umocowywały go do tychże czynności i na nich Skazany opierał się przed właściwymi urzędami i innymi podmiotami wynikającymi z przedsiębranych przez Skazanego czynności; - art. 4 k.p.k. w zw. z art. 167 k.p.k. w zw. z art. 193 § 1 k.p.k. w zw. z art. 5 § 2 k.p.k. poprzez brak zgromadzenia, a następnie dopuszczenia dowodu z urzędu z dokumentów podpisanych przez J. M. i J. W. , a następnie poprzez brak dopuszczenia i przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego sądowego z zakresu grafologii celem zweryfikowania czy podrobienia dokumentów w postaci decyzji nr PDK nr […] z dnia 30 grudnia 2004 r. oraz decyzji PDK […]1 z dnia 28 czerwca 2011 r. mogli dopuścić się J. M. i J. W. , a co za tym idzie nieuwzględnienie okoliczności jakie należało uznać na korzyść Skazanego z uwagi na niedające się usunąć wątpliwości, a przez to dokonanie dowolnej a III KK 479/24 4 nie swobodnej oceny dowodów pod kątem ich wiarygodności i mocy dowodowej zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, - art. 433 § 2 k.p.k. i art. 457 § 3 k.p.k. poprzez brak dostatecznego wyjaśnienia w treści sporządzanego wyroku Sądu II instancji powodów, dla których Sąd Okręgowy w Rzeszowie uznał za niezasadne zarzuty obrońcy ujęte w sporządzonej apelacji od wyroku Sądu I instancji skierowanego przeciwko wydanemu rozstrzygnięciu; - art. 4 k.p.k. w zw. z art. 167 k.p.k., art. 410 k.p.k., art. 433 § 2 k.p.k. i art. 457 § 3 k.p.k. poprzez zaakceptowanie przez Sąd II instancji jako prawidłowe poczynienie ustaleń faktycznych przez Sąd I instancji na podstawie zgromadzonych w sprawie dowodów jako prawidłowe, a tym samym brak należytego rozważenia wniosków i zarzutów stawianych przez obrońcę Skazanego w treści wywiedzionej apelacji od wyroku Sądu I instancji, a co za tym idzie brak należytego rozważenia powodów, dla których Sąd II instancji uznał zarzuty apelacji za niezasadne; II. Jednocześnie, z najdalej posuniętej ostrożności procesowej, w przypadku nieuwzględnienia przez Sąd Najwyższy ww. zarzutów, zarzucam na podstawie art. 523 § 1 k.p.k., rażące naruszenie prawa, mające istotny wpływ na treść zaskarżonego wyroku, a mianowicie obrazę przepisów prawa materialnego w postaci art. 270 § 1 k.k. polegające na niewłaściwej wykładni i skutkującej uznaniem, iż parafę należy traktować jako podpis, w sytuacji gdy parafowanie dokumentu jest jedynie potwierdzeniem akceptacji projektu pisma, nie stanowi zaś jego podpisania przez właściwy podmiot ku temu uprawniony”. W oparciu o wyżej wskazane zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz wyroku Sądu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W odpowiedzi na kasację Prokurator Prokuratury Rejonowej w Rzeszowie wniósł o jej oddalenie jako oczywiście bezzasadnej. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Kasacja okazała się oczywiście bezzasadna. III KK 479/24 5 Przypomnieć należy, że kasacja nie stanowi trzeciej instancji rozpoznawania spraw karnych, lecz jest nadzwyczajnym środkiem odwoławczym, a zarazem i środkiem kontroli prawomocnych orzeczeń sądowych. To sprawia, że postępowanie kasacyjne prowadzi tylko do oceny kasacji w aspekcie rażącego naruszenia przepisów prawa przez sąd odwoławczy, które mogło mieć istotny wpływ na treść orzeczenia, a nie zaś do merytorycznego rozpoznania sprawy, w której kasacja została wniesiona (por. postanowienie SN z 25 lutego 2014 r., IV KK 6/14). W pierwszej kolejności zauważenia wymaga, że zdecydowana większość zarzutów kasacji nie mogła być skierowana pod adresem Sądu II instancji, ponieważ Sąd ten w zasadzie nie prowadził własnego postępowania dowodowego (za wyjątkiem dopuszczenia dowodu z przesłuchania K.K. i pozyskania informacji z KRK) i co do istoty utrzymał wyrok w mocy (za wyjątkiem dodatkowego zasądzenia nawiązki). Tego rodzaju redakcja zarzutów, skoncentrowana wokół przebiegu postępowania dowodowego, oceny dowodów i poczynienia ustaleń faktycznych, jest niedopuszczalna na etapie postępowania kasacyjnego. W pierwszym zarzucie kasacji sformułowanym jako naruszenie art. 2 § 2 k.p.k., art. 4 k.p.k., art. 7 k.p.k., art. 92 k.p.k. poprzez „dowolną a nie swobodną ocenę materiału dowodowego”, skarżący przedstawił własną, subiektywną i niedopuszczalną na tym etapie postępowania, ocenę dowodów. Tymczasem do zarzutów apelacyjnych ze sfery oceny dowodów Sąd odwoławczy odniósł się rzetelnie w uzasadnieniu swojego wyroku. Również zarzut opisany kolejno, który dotyczy naruszenia przez Sąd odwoławczy art. 2 § 2 k.p.k., art. 4 k.p.k., art. 5 § 2 k.p.k. wobec błędnie poczynionych ustaleń faktycznych, nie ma charakteru kasacyjnego. Na tym etapie nie jest bowiem dopuszczalne kwestionowanie ustaleń faktycznych Sądu meriti, prowadzących do uznania sprawstwa. Zarzut obrońcy stanowi czystą polemikę z ustalonym w sprawie stanem faktycznym, sugerując istnienie wątpliwości z art. 5 § 2 k.p.k., których nie powziął żaden z Sądów rozpoznających tę sprawę. Odnosząc się do kolejnego zarzutu z art. 4 k.p.k. w zw. z art. 167 k.p.k. w zw. z art. 193 § 1 k.p.k. w zw. z art. 5 § 2 k.p.k. polegającego na braku dopuszczenia dowodu z urzędu, również należało uznać jego oczywistą III KK 479/24 6 bezzasadność. Obrońca nie wykazał istnienia przeszkody w toku postępowania rozpoznawczego do zgłoszenia takiego wniosku dowodowego ani konieczności dopuszczenia dowodu z opinii biegłego sądowego z zakresu budownictwa na tym etapie postępowania. Sądy rozpoznające tę sprawę, w tym również Sąd II instancji, miały przy tym na uwadze fakt posiadania przez oskarżonego uprawnień budowlanych w określonym zakresie. Ich posiadanie nie zaprzeczało możliwości ustalenia podrobienia dokumentów opisanych w akcie oskarżenia. Również zarzut z art. 4 k.p.k. w zw. z art. 167 k.p.k. w zw. z art. 193 § 1 k.p.k. w zw. z art. 5 § 2 k.p.k. związany z brakiem zgromadzenia, a następnie dopuszczenia z urzędu dowodu z dokumentów podpisanych przez J. M. i J. W. oraz dowodu z opinii biegłego sądowego z zakresu grafologii, nie zasługiwał na uwzględnienie. Sąd II instancji rozważył bowiem linię obrony skarżącego sugerującą podrobienie dokumentów przez inne osoby, a odmienna, subiektywna, ocena skarżącego nie jest wystarczająca do podważenia wniosków tej analizy. W kasacji wskazano także na naruszenie art. 433 § 2 k.p.k. i art. 457 § 3 k.p.k. poprzez brak dostatecznego wyjaśnienia w treści sporządzanego wyroku Sądu II instancji powodów, dla których Sąd Okręgowy w Rzeszowie uznał za niezasadne zarzuty obrońcy ujęte w sporządzonej apelacji od wyroku Sądu I instancji skierowanego przeciwko wydanemu rozstrzygnięciu. Lektura uzasadnienia Sądu Okręgowego prowadzi jednak do odmiennych wniosków. Sąd odwoławczy rzetelnie odniósł się do złożonych w sprawie apelacji, w tym do apelacji obrońcy oskarżonego, analizując wszystkie postawione w niej zarzuty (rubryka 3). Z faktu, że nie podzielił stanowiska skarżącego nie można samoistnie wyprowadzać wniosku o naruszeniu obowiązku rzetelnej kontroli instancyjnej. Tak samo ocenić należało kolejny zarzut kasacji tj. naruszenia art. 4 k.p.k. w zw. z art. 167 k.p.k., art. 410 k.p.k., art. 433 § 2 k.p.k. i art. 457 § 3 k.p.k., zbieżny w swojej treści z poprzednim zarzutem kwestionującym rzetelność kontroli odwoławczej. Ostatni zarzut kasacji, sformułowany w punkcie II. wniesionej kasacji alternatywnie względem uprzednich, jako rażąca obraza przepisów prawa materialnego w postaci art. 270 § 1 k.k. polegająca na niewłaściwej wykładni, również należało uznać za oczywiście bezzasadny. W pierwszej kolejności III KK 479/24 7 podkreślenia wymaga, że Sąd odwoławczy nie wykładał ani nawet nie stosował przepisu art. 270 § 1 k.k., stąd zarzut w tym zakresie nie jest uprawniony. Nadto, jak słusznie wskazał prokurator w odpowiedzi na kasację, przedmiotem sprawy było podrobienie dokumentów w całości i posłużenie się nimi, co zostało wykazane szeregiem dowodów (głównie depozycji pokrzywdzonych), do czego badanie prawidłowości złożenia pod nimi parafy/podpisu nie ma relewantnego znaczenia. Z powyższych względów, nie dopatrując się w przedmiotowej sprawie zaistnienia którejkolwiek z wymienionych w treści art. 439 § 1 k.p.k. bezwzględnych przyczyn odwoławczych, ani innej rażącej obrazy prawa mogącej mieć istotny wpływ na treść orzeczenia Sądu II instancji, Sąd Najwyższy, na podstawie art. 535 § 3 k.p.k., zdecydował o oddaleniu kasacji obrońcy skazanego, jako oczywiście bezzasadnej. Orzeczenie o kosztach znajduje uzasadnienie w treści ogólnej reguły z art. 636 § 1 k.p.k. w zw. z art. 637a k.p.k. Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy orzekł jak w postanowieniu. [J.J.] [a.ł]