III KK 482/16
WyrokIzba Karna2017-05-18
Skład orzekający: Krzysztof Cesarz, Henryk Gradzik, Marek Pietruszyński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Sąd odwoławczy, orzekając po wejściu w życie nowelizacji art. 168a k.p.k., był zobowiązany do rozważenia zastosowania tego przepisu z urzędu, mimo braku takiego zarzutu w apelacji prokuratora?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że Sąd odwoławczy nie był zobowiązany do rozważenia zastosowania zmienionego art. 168a k.p.k. z urzędu, jeśli w apelacji prokuratora nie podniesiono zarzutu jego naruszenia. Sąd odwoławczy, ze względu na zakaz reformationis in peius, nie mógł brać pod uwagę ewentualnego uchybienia temu przepisowi, jeśli nie było ono przedmiotem zaskarżenia. Sąd odwoławczy prawidłowo ograniczył się do stwierdzenia, że przepis ten nie obowiązywał w czasie wydawania wyroku przez sąd pierwszej instancji.Stan faktyczny
Prokurator złożył apelację od wyroku uniewinniającego oskarżonego od zarzutu popełnienia przestępstwa z art. 230 § 1 k.k. Apelacja zarzucała obrazę przepisów postępowania i błąd w ustaleniach faktycznych. Sąd Okręgowy utrzymał wyrok uniewinniający w mocy. Prokurator wniósł kasację, zarzucając Sądowi Okręgowemu rażącą obrazę przepisów postępowania, w tym art. 433 § 2 k.p.k. i art. 457 § 3 k.p.k., poprzez nierozważenie zarzutów apelacyjnych dotyczących niezastosowania zmienionego art. 168a k.p.k.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy oddalił kasację jako oczywiście bezzasadną i obciążył Skarb Państwa kosztami postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt III KK 482/16 POSTANOWIENIE Dnia 18 maja 2017 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Krzysztof Cesarz (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Henryk Gradzik SSN Marek Pietruszyński Protokolant Łukasz Biernacki przy udziale prokuratora Prokuratury Krajowej Barbary Nowińskiej w sprawie Z. T. S. oskarżonego z art. 230 § 1 k.k. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie w dniu 18 maja 2017 r., kasacji wniesionej przez Prokuratora Okręgowego w L.- na niekorzyść od wyroku Sądu Okręgowego w L. z dnia 4 października 2016 r., sygn. akt XI Ka (…), utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego w P. z dnia 7 kwietnia 2016 r., sygn. akt II K (…), 1) oddala kasację jako oczywiście bezzasadną, 2) obciąża Skarb Państwa kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE Sąd Rejonowy w P. wyrokiem z dnia 7 kwietnia 2016 r., sygn. akt II K (…), uniewinnił Z. T. S. od zarzucanego czynu wypełniającego dyspozycję art. 230 § 1 k.k., polegającego na tym, ze oskarżony w dniu 14 grudnia 2011 r. w P., woj. (…) powołując się na wpływ w instytucji samorządowej – Radzie Miasta K., podjął się pośrednictwa w załatwianiu sprawy zmiany w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego gminy K., polegającej na przekształceniu
2 przeznaczenia działki w miejscowości W. z nieruchomości rolnej na inwestycyjną, w zamian za co przyjął korzyść majątkową w kwocie 10.000,00 zł. Apelację od tego wyroku złożył prokurator, który zarzucił: „ 1. obrazę przepisów prawa karnego procesowego, mającą wpływ na treść wyroku, mianowicie art. 7 kpk i art. 92 kpk, polegającą na ukształtowaniu przekonania o niewinności oskarżonego na podstawie niepełnego materiału dowodowego i odrzuceniu jako dowodów winy materiałów uzyskanych w trybie art. 19 ustawy o Centralnym Biurze Antykorupcyjnym; 2. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, mający wpływ na jego treść, co w konsekwencji skutkowało uniewinnieniem oskarżonego (…), wyrażający się w błędnym i bezzasadnym przekonaniu o braku podstaw do uznania, iż ujawnione na podstawie czynności operacyjnych prowadzonych wobec oskarżonego, przestępstwo było potwierdzone wiarygodnymi informacjami, iż oskarżony miał dokonywać podobnych przestępstw wcześniej, a wszczęte wobec oskarżonego czynności operacyjne dotyczyły innych czynów, niż ten, który stał się ostatecznie przedmiotem aktu oskarżenia, co zdaniem Sądu implikowało stwierdzenie, że czyn zarzucony oskarżonemu Z. T. S. to efekt prowadzonych wobec niego czynności, a w szczególności prowokacji połączonej z wręczeniem korzyści majątkowej, zaś przeprowadzone czynności operacyjne i kontrola operacyjna nie doprowadziły do wykazania popełnienia przez oskarżonego innych przestępstw, które miałyby stać się podstawą do zainteresowania osobą oskarżonego przez służby specjalne.” Skarżący się wniósł o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Wyrokiem z dnia 4 października 2016 r., sygn. akt XI Ka (…), Sąd Okręgowy w L. utrzymał w mocy zaskarżony wyrok. W kasacji od wyroku Sądu odwoławczego Prokurator Okręgowy w L. zarzucił „rażącą obrazę przepisów art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 457 § 3 k.p.k. w zw. z art. 168 a k.p.k. w brzmieniu nadanym ustawą o zmianie ustawy - Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw z dnia 11 marca 2016 r. (Dz.U. z 2016 r. poz. 437) w zw. z art. 92 k.p.k. wskutek nienależytego i niepełnego rozważenia wszystkich zarzutów apelacyjnych podniesionych w środku
3 odwoławczym wywiedzionym przez oskarżyciela publicznego oraz niepełnego odniesienia się do nich w uzasadnieniu zapadłego wyroku, a w konsekwencji wyrażenia rażąco niesłusznego poglądu, że skoro w dacie wyrokowania przez Sąd Rejonowy w P. w dniu 7 kwietnia 2016 roku nie obowiązywała zmiana w zakresie treści art. 168 a k.p.k. wprowadzona ustawą j. w., to nie wiąże ona także sądu odwoławczego orzekającego po dacie wejścia jej w życie, w rezultacie czego sąd odwoławczy rażąco naruszył treść przepisu art. 168 a k.p.k. w zw. z art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2016 r. w zw. z art. 92 k.p.k., co w konsekwencji miało istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, powodując niesłuszne utrzymanie w mocy zaskarżonego wyroku opartego na niepełnym materiale dowodowym zgromadzonym w niniejszej sprawie”, po czym wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi odwoławczemu do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Oddalenie kasacji jako oczywiście bezzasadnej upoważnia do skrótowego uzasadnienia tej decyzji procesowej (argument z art. 535 § 3 k.p.k.). Uwzględnienie apelacji prokuratora na niekorzyść oskarżonego jest możliwe tylko w razie stwierdzenia uchybień podniesionych w tym środku odwoławczym (art. 434 § 1 k.p.k.). Sąd Okręgowy nie stwierdził zarzucanej obrazy przepisów postępowania ani podnoszonego błędu w ustaleniach faktycznych. Mimo złożenia apelacji po wejściu w życie art. 168a k.p.k. w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 11 marca 2016 r. o zmianie ustawy – Kodeksu postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z dnia 1 kwietnia 2016 r., poz. 437), skarga ta nie zawierała procesowego zarzutu uchybienia temu przepisowi przez jego nierozważenie i niezastosowanie. Zatem Sąd odwoławczy, ze względu na obowiązujący go zakaz reformationis in peius, ewentualnego uchybienia art. 168a k.p.k. nie mógł brać pod uwagę. Sąd ten słusznie ograniczył się tylko do konstatacji, że w czasie wyrokowania przez Sąd I instancji przepis ten jeszcze nie obowiązywał, więc nie mógł być w polu widzenia. Wobec tego mija się z prawdą stwierdzenie wyrażone w zarzucie kasacji, jakoby Sąd odwoławczy wyraził pogląd, że nowa treść art. 168a k.p.k. nie wiąże również tego Sądu. Sąd ów, jak wspomniano, byłby obowiązany rozważyć kwestię zastosowania zmienionego art. 168a k.p.k. w razie podniesienia
4 zarzutu jego pominięcia (pomimo, iż nie obowiązał w czasie wydania wyroku przez Sąd Rejonowy). W apelacji nie tylko nie wskazano na obrazę art. 168a k.p.k., ale później, w szczególności na rozprawie apelacyjnej prokurator nie sygnalizował potrzeby rozważenia przez Sąd Okręgowy z urzędu zastosowania art. 440 k.p.k. po stwierdzeniu, że utrzymanie wyroku w mocy byłoby rażąco niesprawiedliwe na skutek pominięcia dyspozycji art. 168a k.p.k. Co więcej, w kasacji, która nie kwestionowała powodu uniewinnienia oskarżonego (zob. s 4 in princ.) ograniczono się do zarzutu rażącego naruszenia art. 433 § 2 k.p.k. z art. 457 § 3 k.p.k. „wskutek nienależytego i niepełnego rozważenia wszystkich zarzutów apelacyjnych”, nie podając, na czym te uchybienia polegały, a jedynie wskazując, że chodzi o niezastosowanie art. 168a k.p.k. W ten sposób kasacja przyznała, iż Sąd odwoławczy nie uchybił dyspozycji art. 433 § 2 k.p.k. i art. 457 § 3 k.p.k., a tylko nie rozważył zastosowania art. 168a k.p.k. w nowym brzmieniu, chociaż takiego zarzutu nie było. Wreszcie, w kasacji nie zarzucono Sądowi odwoławczemu naruszenia art. 440 k.p.k., pomimo że zarzut taki od dnia 15 kwietnia 2016 r., to jest od wejścia w życie wspomnianej noweli znów przysługuje stronie (zob. art. 523 § 1 k.p.k.). Z przytoczonych względów oddalono kasację jako oczywiście bezzasadną. Kwestia wykładni i ewentualnego zastosowania dyspozycji art. 168a k.p.k. po jego nowelizacji z oczywistych powodów w niniejszym postępowaniu kasacyjnym nie aktualizowała się. l.n
Powiązane orzeczenia
- III KS 19/18 2018-08-28Czy sąd odwoławczy, uchylając wyrok sądu pierwszej instancji i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania, prawidłowo zastosował art. 437 § 2 k.p.k., uwzględniając ograniczenia wynikające z nowelizacji Kodeksu postępowa…
- I KK 55/19 2021-04-30Czy sąd odwoławczy, rozpoznając apelację prokuratora wniesioną na niekorzyść oskarżonego jedynie w zakresie kary, może zmienić wyrok sądu pierwszej instancji na niekorzyść oskarżonego w zakresie środka karnego, nawet jeś…
- IV KS 32/18 2019-02-08Czy Sąd Okręgowy, uchylając wyrok Sądu Rejonowego i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania, prawidłowo zastosował przepis art. 437 § 2 k.p.k., czy też powinien był wydać wyrok reformatoryjny?
- V KS 20/21 2021-07-28Czy sąd odwoławczy, rozpoznając apelację prokuratora wniesioną na niekorzyść oskarżonego, może uchylić rozstrzygnięcie sądu pierwszej instancji, które nie zostało zaskarżone w tej apelacji, bez zaistnienia przesłanek wsk…
- V KK 436/15 2016-04-06Czy w sytuacji, gdy wyrok sądu pierwszej instancji został uchylony z powodu bezwzględnej przyczyny odwoławczej (art. 439 § 1 pkt 11 k.p.k.), a apelacja prokuratora wniesiona na niekorzyść oskarżonego nie została rozpozna…
Powołane przepisy
art. 230 § 1 KKart. 7 kpkart. 92 kpkart. 19art. 433 § 2 KPKart. 457 § 3 KPKart. 168art. 25 ust. 1art. 535 § 3 KPKart. 434 § 1 KPKart. 168a KPKart. 440 KPK
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 17.07.2026. · PDF źródłowy