III KK 63/24

III KK 63/24 POSTANOWIENIE Dnia 16 kwietnia 2024 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Zbigniew Puszkarski w sprawie M. K. skazanego za czyn z art. 177 § 2 k.k. w zw. z art. 178 § 1 k.k. i in. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k. w dniu 16 kwietnia 2024 r. kasacji wniesionej przez obrońcę skazanego od wyroku Sądu Okręgowego w Nowym Sączu z dnia 12 września 2023 r., sygn. akt II Ka 124/23, utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego w Gorlicach z dnia 12 października 2022 r., sygn. akt II K 260/21, postanowił: 1. oddalić kasację jako oczywiście bezzasadną; 2. zasądzić od skazanego M. K. na rzecz Skarbu Państwa koszty sądowe postępowania kasacyjnego. [J.J.] UZASADNIENIE M. K. został oskarżony o to, że: I. w dniu 7 września 2020 r. w S., powiatu […], umyślnie naruszył zasady bezpieczeństwa w ruchu drogowym określone w treści art. 45 ust. 1 pkt 1 oraz art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym w ten sposób, że prowadził pojazd marki M. o numerze rejestracyjnym […], znajdując się pod III KK 63/24 2 wpływem środka odurzającego w postaci amfetaminy w stężeniu 152 ng/ml w organizmie i nienależycie obserwował przedpole jazdy, na skutek czego nie dostrzegł w odpowiednim momencie jadącego przed sobą i rozpoczynającego manewr skrętu w lewo rowerzystę Z. T., opóźniając w ten sposób hamowanie kierowanego przez siebie pojazdu w miejscu, w którym zgodnie z treścią art. 26 ust. 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym nie mógł on tego rowerzysty wyprzedzić i doprowadził w ten sposób do uderzenia prawego narożnika swojego pojazdu w lewy bok roweru, na skutek którego to uderzenia Z. T. został zrzucony z roweru i uderzył w samochód marki M., a na skutek tego zdarzenia doznał on obrażeń ciała w postaci: ran tłuczonych, zasinień i otarć naskórka rozsianych po prawie całym ciele, złamania kości podstawy czaszki z krwotokiem śródczaszkowym w szczególności do komór mózgu, stłuczenia mózgu, złamania kręgosłupa szyjnego, złamania żeber głównie po stronie prawej, złamania mostka i kości lewego podudzia, skutkujących jego zgonem na miejscu zdarzenia, tj. o czyn z art. 177 § 2 k.k. w zw. z art. 178 § 1 k.k. II. w dniu 7 września 2020 r. w S., powiatu […], prowadził w ruchu lądowym samochód osobowy marki M. o numerze rejestracyjnym […], znajdując się pod wpływem środka odurzającego w postaci amfetaminy w stężeniu 152 ng/ml w organizmie, tj. o czyn z art. 178a § 1 k.k. Sąd Rejonowy w Gorlicach wyrokiem z dnia 12 października 2022 r., sygn. akt II K 260/21, uznał M. K. za winnego: - popełnienia czynu zarzucanego mu w pkt I aktu oskarżenia, stanowiącego przestępstwo z art. 177 § 2 k.k. w zw. z art. 178 § 1 k.k., z tym że z opisu czynu wyeliminował słowa „opóźniając w ten sposób hamowanie kierowanego przez siebie pojazdu w miejscu, w którym zgodnie z treścią art. 26 ust. 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym nie mógł on tego rowerzysty wyprzedzić”, przyjął, że oskarżony zaniechał hamowania kierowanego przez siebie pojazdu i za to wymierzył mu karę 2 lat pozbawienia wolności; na podstawie art. 42 § 3 k.k. orzekł wobec oskarżonego środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 4 lat, - popełnienia czynu zarzucanego mu w pkt II aktu oskarżenia, stanowiącego przestępstwo z art. 178a § 1 k.k. i za to wymierzył mu na karę 6 miesięcy III KK 63/24 3 pozbawienia wolności; na podstawie art. 42 § 2 k.k. orzekł wobec oskarżonego środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 3 lat, a na podstawie art. 43a § 2 k.k. świadczenie pieniężne w kwocie 5000 zł na rzecz Funduszu P.. Na podstawie art. 85 § 1 k.k. i art. 86 § 1 k.k. Sąd wymierzył M. K. karę łączną 2 lat i 2 miesięcy pozbawienia wolności, a na podstawie art. 90 § 2 k.k. orzekł łączny zakaz prowadzenia przez oskarżonego wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 5 lat. Na poczet tego środka karnego zaliczył oskarżonemu okres zatrzymania prawa jazdy od dnia 7 września do dnia 9 października 2020 r. i od dnia 7 stycznia 2021 r. do dnia 12 października 2022 r. Orzekł o kosztach procesu, zwalniając oskarżonego od ponoszenia części kosztów sądowych. Apelację od tego wyroku wniósł obrońca oskarżonego. Zaskarżył wyrok w części, mianowicie w zakresie uznania oskarżonego za winnego popełnienia czynu z pkt I aktu oskarżenia oraz odnośnie orzeczenia o karze wymierzonej oskarżonemu za czyn z pkt II aktu oskarżenia. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił: I. W zakresie czynu z pkt I aktu oskarżenia: 1. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wyroku polegający na przyjęciu, że: - oskarżony naruszył umyślnie zasady bezpieczeństwa w ruchu drogowym w ten sposób, że prowadził pojazd marki M. znajdując się pod wpływem środka odurzającego w postaci amfetaminy o stężeniu 152 ng/ml w organizmie i nienależycie obserwował przedpole jazdy, na skutek czego nie dostrzegł w odpowiednim momencie jadącego przed sobą i rozpoczynającego manewr skrętu w lewo rowerzystę Z. T. i zaniechał hamowania kierowanego przez siebie pojazdu, wskutek czego doprowadził do uderzenia w lewy bok roweru, na skutek czego pokrzywdzony został zrzucony z roweru i uderzył w samochód M., na skutek czego doznał obrażeń ciała skutkujących jego zgonem, - nie można przyjąć, iż wyłączną przyczyną wypadku było nieprawidłowe zachowanie rowerzysty, - oskarżony co najmniej przyczynił się do wypadku poprzez zaniechanie manewru hamowania w sytuacji zagrożenia, III KK 63/24 4 - jeżeli oskarżony prowadziłby samochód z prędkością nieprzekraczającą 50 km/h i podjął decyzję o hamowaniu w chwili zaistnienia sytuacji kolizyjnej, wówczas uniknąłby wypadku, - zagrożenie spowodował również kierowca samochodu M. poprzez odwrócenie uwagi od sytuacji na drodze, - oskarżony nie zachował wymaganej ostrożności zanim zauważył rowerzystę; 2. obrazę przepisu postępowania, a to art. 7 k.p.k. polegającą na dokonaniu błędnej oceny opinii biegłego A. R., skutkującej przyjęciem błędnych wniosków dotyczących sprawstwa oskarżonego i jego odpowiedzialności karnej za wypadek z dnia 7 września 2020 r., tj. uznanie, że oskarżony umyślnie naruszył zasady bezpieczeństwa w ruchu drogowym w ten sposób, że nienależycie obserwował przedpole jazdy, na skutek czego nie dostrzegł w odpowiednim momencie jadącego przed sobą i rozpoczynającego manewr skrętu w lewo rowerzysty Z. T., zaniechał hamowania kierowanego przez siebie pojazdu i doprowadził w ten sposób do uderzenia prawego narożnika swojego pojazdu w lewy bok roweru, na skutek czego pokrzywdzony został zrzucony z roweru i uderzył w samochód M., na skutek czego doznał obrażeń ciała skutkujących jego zgonem; 3. z ostrożności - rażącą niewspółmierność kary 2 lat pozbawienia wolności wymierzonej oskarżonemu. II. W zakresie czynu z pkt II aktu oskarżenia rażącą niewspółmierność kary wymierzonej oskarżonemu. W konkluzji obrońca wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uniewinnienie M. K. od popełnienia czynu zarzucanego mu w pkt I aktu oskarżenia oraz wymierzenie oskarżonemu za czyn z pkt II aktu oskarżenia kary grzywny w wymiarze 200 stawek dziennych po 20 zł każda. Sąd Okręgowy w Nowym Sączu wyrokiem z dnia 12 września 2023 r., sygn. akt II Ka 124/23, zaskarżony wyrok utrzymał w mocy i rozstrzygnął o kosztach procesu za postępowanie odwoławcze. Kasację od wyroku Sądu odwoławczego wniósł obrońca aktualnie skazanego M. K.. Zaskarżył wyrok w części dotyczącej czynu z pkt I aktu oskarżenia, zarzucając: 1. rażące naruszenie prawa, mające istotny wpływ na treść wyroku, mianowicie obrazę przepisu postępowania, a to art. 7 k.p.k., polegającą na dokonaniu błędnej III KK 63/24 5 oceny opinii biegłego A. R., skutkującej przyjęciem błędnych wniosków dotyczących sprawstwa oskarżonego i jego odpowiedzialności karnej za wypadek z dnia 7 września 2020 r., tj. uznanie, że oskarżony zaniechał powinności bacznej obserwacji sytuacji drogowej i w rezultacie tego naruszenia zasady bezpieczeństwa w ruchu drogowym późno zauważył jadącego pokrzywdzonego, a z naruszeniem obowiązku ostrożności w prowadzeniu pojazdu oraz należytej obserwacji sytuacji na drodze wiąże się w sposób ścisły okoliczność, że oskarżony prowadził pojazd pod wpływem środka odurzającego w postaci amfetaminy oraz że uchybienia oskarżonego pozostają w ewidentnym związku przyczynowym z nastąpieniem wypadku i jego skutkiem w postaci śmierci pokrzywdzonego; 2. rażące naruszenie prawa, mające istotny wpływ na treść wyroku, mianowicie obrazę prawa materialnego, a to art. 177 § 2 k.k. w zw. z art. 178 § 1 k.k., polegającą na uznaniu oskarżonego za winnego popełnienia przestępstwa (w oryginale: „za winnego popełnionych przestępstw”), pomimo tego, że oskarżony nie uchybił zasadom bezpieczeństwa w ruchu drogowym, które pozostawałyby w związku przyczynowym z nastąpieniem wypadku i jego skutkiem w postaci śmierci pokrzywdzonego Z. T.. Podnosząc powyższe zarzuty, obrońca wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w zakresie dotyczącym czynu z pkt I aktu oskarżenia i przekazanie w tym zakresie sprawy Sądowi Okręgowemu w Nowym Sączu do ponownego rozpoznania. W pisemnej odpowiedzi na kasację Prokurator Rejonowy w Gorlicach wniósł o jej oddalenie jako oczywiście bezzasadnej. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Należało podzielić pogląd prokuratora o oczywistej bezzasadności przedmiotowej kasacji, co skutkowało jej oddaleniem w trybie art. 535 § 3 k.p.k., tj. na posiedzeniu bez udziału stron. Skarga sytuowała się na granicy dopuszczalności i przy bardziej restryktywnym podejściu wypadałoby pozostawić ją bez rozpoznania, bowiem obrońca nie respektował wynikającej z art. 519 k.p.k. reguły, że zarzut (zarzuty) podniesiony w kasacji powinien wskazywać na naruszenie prawa przez sąd odwoławczy, inaczej mówiąc, wskazywać na naruszenie przez ten sąd określonego przepisu przez jego błędne zastosowanie lub pominięcie w trakcie III KK 63/24 6 procedowania przepisu, pomimo obowiązku jego zastosowania. Tymczasem oba zarzuty kasacji wniesionej na rzecz skazanego M. K. podnoszą naruszenie przepisów, których Sąd drugiej instancji nie stosował. W odpowiedzi na kasację prokurator zasadnie wskazał, że „za chybiony należy uznać zarzut naruszenia przepisów art. 7 k.p.k. poprzez błędną ocenę opinii biegłego, skutkującą błędnymi ustaleniami faktycznymi. Przypomnieć należy, że sąd ad quem utrzymał zaskarżony wyrok w mocy, nie uzupełniał postępowania dowodowego i w związku z tym nie czynił swoich ustaleń faktycznych. Dlatego też nie mógł dopuścić się naruszenia tego przepisu”. Istotnie, podniesienie w kasacji zarzutu naruszenia art. 7 k.p.k. ma rację bytu, gdy sąd odwoławczy przeprowadzi i oceni dowód (dowody), względnie zmieni zaskarżony wyrok po dokonaniu oceny dowodów przeprowadzonych w postępowaniu pierwszoinstancyjnym, odmiennej od tej, którą przedstawił sąd meriti. W niniejszej sprawie żaden z tych przypadków nie miał miejsca, natomiast jest widoczne, że obrońca skonstruował kasację z wykorzystaniem treści sporządzonej przez siebie apelacji, ignorując okoliczność, iż Sąd kasacyjny nie jest sądem trzeciej instancji, kolejny raz rozpoznającym apelację. Wszak zarzut z pkt 1. kasacji jest ponowionym zarzutem z pkt 2. apelacji - w obu jest mowa o obrazie (naruszeniu) przepisu postępowania, a to „art. 7 k.p.k. polegającej na dokonaniu błędnej oceny opinii biegłego A. R., skutkującej przyjęciem błędnych wniosków dotyczących sprawstwa oskarżonego i jego odpowiedzialności karnej za wypadek z dnia 7 września 2020 r.”. Nie zmienia poglądu o ponowieniu przez skarżącego tego zarzutu pewna zmiana jego treści po cytowanym fragmencie, polegająca na włączeniu do zarzutu kasacyjnego wątku prowadzenia przez oskarżonego pojazdu pod wpływem środka odurzającego, obecnego w zarzucie z pkt 1. apelacji. Tak samo jak zarzut, w kasacji została powielona, w tym wypadku już zupełnie bez zmian (na zasadzie „kopiuj - wklej”), względnie ze zmianami li tylko kosmetycznymi, część motywacyjna apelacji i to tak znaczna, że stanowi nie mniej niż 80% części motywacyjnej kasacji - z konkluzją, że „Sąd II instancji błędnie uznał, iż oskarżony popełnił czyn zarzucany w pkt I aktu oskarżenia, albowiem pomiędzy zachowaniem oskarżonego a wypadkiem brak jest adekwatnego związku przyczynowego”. Obrońca najwyraźniej nie dostrzega, że to, III KK 63/24 7 iż oskarżony popełnił wspomniany czyn, uznał Sąd pierwszej instancji, przy czym jest znamienne, że nie twierdzi, iż z rażącym naruszeniem art. 433 § 2 k.p.k. Sąd odwoławczy nie rozważył, względnie rozważył nienależycie zarzuty podniesione w apelacji. Istotą kasacji jest za to powtórzenie zarzutu apelacji błędnej oceny opinii biegłego z zakresu techniki samochodowej i kryminalistycznej rekonstrukcji wypadków drogowych. Nie jest przy tym jasne, na czym błędność tej oceny miałaby polegać, skoro Sąd ad quem wskazał, że opinia jest wiarygodna oraz że „obrońca nie kwestionuje opinii biegłego A. R.”. Wskazał natomiast, że skarżący „dokonuje jej dowolnej oceny i wyprowadza nieuprawnione wnioski, które nie mają oparcia w analizie biegłego i wnioskach wynikających z tej oceny. (…). Z opinii biegłego A. R. wynika w sposób pewny, iż gdyby oskarżony obserwował należycie sytuację na jezdni, to zauważyłby początek zjazdu roweru od prawej krawędzi jezdni do jej osi i miał możliwość skutecznej reakcji obronnej”. Nie bez racji Sąd stwierdził również, że „obrońca dokonuje oceny tego dowodu w sposób wybiórczy, przeinaczając intencjonalnie konkluzje i argumentację biegłego. Nie wynika z opinii biegłego - co sugeruje obrońca - iż oskarżony podjął prawidłową reakcję obronną, reagując bez zwłoki i w sposób właściwy na manewr wykonywany przez pokrzywdzonego”. Drugi zarzut kasacji podnosi rażące naruszenie przez Sąd odwoławczy prawa materialnego - art. 177 § 2 k.k. w zw. z art. 178 § 1 k.k., jednak niezasadnie. Autor kasacji powinien mieć w polu widzenia, że utrzymując w mocy wyrok Sądu meriti, Sąd Okręgowy nie stosował prawa materialnego. Prawo to stosował - i jest to uwidocznione w treści wyroku, w którym powołano wymienione przepisy - Sąd pierwszej instancji, zaś w apelacji nie podniesiono, że zaistniała obraza prawa materialnego. Podniesiono natomiast zarzut błędu w ustaleniach faktycznych i jest widoczne, że w kasacji tylko pozornie obrońca podnosi naruszenie prawa materialnego, bowiem w istocie ponawia zarzut błędu w ustaleniach faktycznych, niedopuszczalny w tym nadzwyczajnym środku zaskarżenia (zob. art. 523 § 1 k.p.k.). Kwestionuje bowiem ustalenie, że oskarżony popełnił występek z art. 177 § 2 k.k. w zw. z art. 178 § 1 k.k., w szczególności ustalenie, że uchybił zasadom bezpieczeństwa w ruchu drogowym oraz że naruszenie tych zasad pozostawało w związku przyczynowym z zaistnieniem wypadku i jego skutkiem w postaci śmierci pokrzywdzonego. Całkiem jasno świadczy o tym treść apelacji, w którym III KK 63/24 8 prawidłowo w kategorii błędu w ustaleniach faktycznych potraktowano uznanie przez Sąd Rejonowy, że oskarżony naruszył umyślnie zasady bezpieczeństwa w ruchu drogowym oraz że co najmniej przyczynił się do wypadku poprzez zaniechanie manewru hamowania w sytuacji zagrożenia, poprzedzone odwróceniem uwagi od sytuacji na drodze. Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy orzekł jak w pkt 1. postanowienia, co skutkowało obciążeniem skazanego kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego (pkt 2. postanowienia). [SOP] [ms]