III KK 634/25

III KK 634/25 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 22 kwietnia 2026 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Andrzej Stępka (przewodniczący) SSN Jarosław Matras SSN Marek Pietruszyński (sprawozdawca) Protokolant Kamila Ożarowska przy udziale prokuratora Prokuratury Krajowej Marka Zajkowskiego, w sprawie J.O. skazanego z art. 56 ust. 3 w zw. z art. 56 ust. 1 i art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r., o przeciwdziałaniu narkomanii w zw. z art. 12 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie w dniu 22 kwietnia 2026 r., kasacji wniesionej przez obrońcę od wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 13 czerwca 2025 r., sygn. akt IV Ka 1180/24 zmieniającego wyrok Sądu Rejonowego dla Krakowa-Nowej Huty w Krakowie z dnia 6 czerwca 2022 r., sygn. akt II K 893/20/N, 1. na podstawie art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k. w zw z art. 79 § 3 i 4 k.p.k uchyla zaskarżony wyrok Sądu Okręgowego w Krakowie i zmieniony nim wyrok Sądu Rejonowego dla Krakowa - Nowej Huty w Krakowie i sprawę przekazuje temu Sądowi do ponownego rozpoznania; III KK 634/25 2 2. zarządza na rzecz oskarżonego J.O. zwrot opłaty od kasacji w kwocie 450zł. Jarosław Matras Andrzej Stępka Marek Pietruszyński UZASADNIENIE J.O. został oskarżony o popełnienie przestępstwa z art. 56 ust. 3 w zw. z art. 56 ust. 1 i art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii. W toku postępowania jurysdykcyjnego, sąd pierwszej instancji na pierwszym terminie rozprawy w dniu 24 maja 2021 r., dopuścił dowód z opinii biegłych lekarzy psychiatrów w celu ustalenia poczytalności oskarżonego w czasie popełnienia zarzuconego mu przestępstwa. Oskarżony w chwili podjęcia tej decyzji procesowej posiadał obrońcę ustanowionego z wyboru. Na rozprawie w dniu 13 września 2021 r. sąd ujawnił opinię sądowo – psychiatryczną, z której wynikało, że oskarżony miał zachowaną poczytalność tempore criminis i mógł prowadzić obroną w sposób samodzielny i rozsądny, nie podejmując decyzji w trybie art. 79 § 4 k.p.k. Na terminie rozprawy w dniu 14 marca 2022 r., sąd po odebraniu głosów stron, w tym również obrońcy oskarżonego i oskarżonego, zamknął przewód sądowy i odroczył ogłoszenie wyroku do dnia 28 marca 2022 r. W tym dniu sąd postanowił wznowić przewód sądowy w celu uzupełnienia postępowania dowodowego i odroczył rozprawę do dnia 6 czerwca 2022 r. Na rozprawie w dniu 6 czerwca 2022 r., w nieobecności obrońcy oskarżonego i oskarżonego sąd zaliczył do materiału dowodowego kartę karalności oskarżonego oraz dokumenty z innej sprawy karnej powiązanej z świadkiem, który pomówił oskarżonego o dokonanie zarzuconych mu w akcie oskarżenia czynów, po czym zamknął przewód sądowy, odebrał głosy stron, w tej sytuacji tylko prokuratora i ogłosił wyrok, mocą którego uznał oskarżonego za winnego zarzuconego mu przestępstwa i skazał go na karę 2 lat i 10 miesięcy pozbawienia wolności oraz grzywnę w wysokości 300 stawek dziennych po 20 zł każda stawka (sygn. II K 893/20/N). III KK 634/25 3 Wyrok ten został zaskarżony apelacjami obrońców oskarżonego, po których rozpoznaniu został utrzymany w mocy orzeczeniem sądu odwoławczego. Od tego orzeczenia została wniesiona kasacja, która w związku z zaistnieniem na etapie postępowania odwoławczego nienależytej obsady składu sądu odwoławczego, została uwzględniona, a wyrok tego sądu został uchylony i sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym. Sąd Okręgowy w Krakowie, po ponownym rozpoznaniu apelacji obrońców oskarżonego, wydał w dniu 13 czerwca 2025 r. wyrok (sygn. IV Ka 1180/24) mocą, którego zmienił rozstrzygnięcie sądu pierwszej instancji w zakresie opisu czynu i podstawy wymiaru kary, utrzymując je w pozostałym zakresie w mocy. Od tego wyroku kasację wniósł obrońca skazanego. W kasacji podniósł zarzut nienależytej obsady składu sądu odwoławczego oraz zarzuty dotyczące nierzetelnej kontroli odwoławczej przez dokonanie pobieżnej kontroli orzeczenia pierwszoinstancyjnego, bez odwołania się do istotnych dowodów istniejących w sprawie, których uwzględnienie powinno prowadzić do odmiennych wniosków w zakresie popełnienia przez skazanego przypisanego mu przestępstwa. W konkluzji wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy sądowi odwoławczemu do ponownego rozpoznania. Prokurator w odpowiedzi na kasację wniósł o jej oddalenie jako oczywiście bezzasadnej. W toku przewodu kasacyjnego, po poinformowaniu stron o możliwości zaistnienia na etapie postępowania przez sądem pierwszej instancji bezwzględnego powodu odwoławczego z art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k. w zw. z art. 79 § 3 i 4 k.p.k., obrońca oskarżonego, jak też prokurator wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku i zmienionego nim wyroku sądu pierwszej instancji. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Analiza akt postępowania sądowego doprowadziła Sąd Najwyższy do stwierdzenia zaistnienia - na etapie postępowania przed Sądem pierwszej instancji - bezwzględnej przyczyny odwoławczej wskazanej w art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k. Z przedstawionego rysu historycznego przebiegu rozprawy głównej wynika, że na pierwszym terminie rozprawy sąd powziął uzasadnione wątpliwości co do poczytalności oskarżonego tempore crminis i dopuścił dowód z opinii biegłych III KK 634/25 4 lekarzy psychiatrów. Dopuszczenie dowodu z opinii wskazanych biegłych o stanie zdrowia psychicznego oskarżonego jest równoznaczne z istnieniem „uzasadnionej wątpliwości” co do jego poczytalności i powoduje z mocy art. 79 § 1 pkt 3 k.p.k. w zw. z art. 79 § 1 pkt 3 k.p.k. obligatoryjną obronę. Jednakże w orzecznictwie Sądu Najwyższego wskazuje się, że z uwagi na wyraźną stylistykę art. 79 § 4 k.p.k. w brzmieniu obowiązującym od 1.07.2015 r. obrona obligatoryjna ustaje dopiero z chwilą wydania przez sąd postanowienia, że udział obrońcy nie jest obowiązkowy (por. wyroki SN : z 16.01.2018 r., V KK 450/17, z 19.07.2023 r., III KK 628/22, z 20.07.2023 r., I KK 390/22, z 11.09.2025 r., III KK 291/25). Jeżeli sąd nie wydał wskazanego postanowienia, to mimo, że biegli lekarze psychiatrzy nie stwierdzili okoliczności o której mowa w art. 79 § 3 k.p.k. obrona ma nadal charakter obligatoryjny, Nieobecność w takiej sytuacji obrońcy na rozprawie przed sądem pierwszej instancji stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą, o której mowa w art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k., przy czym nie ma znaczenia, czy obrońca był wyznaczony z urzędu, czy też ustanowiony z wyboru. W analizowanym kontekście podnieść również należało, że dokonanie przez sąd pierwszej instancji w dniu 6 czerwca 2022 r. - w toku postępowania jurysdykcyjnego - określonej czynności procesowej odnośnie do nowych dowodów, które ujawniono w sprawie, wskazuje jednoznacznie, iż były to czynności dowodowe w fazie rozprawy głównej. Nie był to zatem etap ogłoszenia wyroku, mimo tego, że we wskazanym dniu został on ogłoszony (fakt ten został odnotowany w protokole rozprawy z dnia wydania wyroku, a nadto w tym dokumencie procesowym pod tytułem protokół rozprawy umieszczono w nawiasie zapis „ ogłoszenie wyroku”). Zatem w tej sprawie, jak to stwierdzono na wstępie rozważań zaistniała bezwzględna przyczyna odwoławcza wskazana w art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k. W tej sytuacji - na podstawie art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k. pozostającego w związku z treścią art. 79 § 3 i 4 k.p.k. - należało uchylić zaskarżony wyrok i zmieniony nim wyrok sądu pierwszej instancji i sprawę przekazać temu sądowi do ponownego rozpoznania. Mając na uwadze treść art. 436 k.p.k. rozpoznanie pozostałych zarzutów kasacji należało uznać za bezprzedmiotowe. Z tych względów orzeczono jak w wyroku. III KK 634/25 5 Jarosław Matras Andrzej Stępka Marek Pietruszyński [WB] [r.g.]