III KK 682/18

Sygn. akt III KK 682/18 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 23 października 2019 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Kazimierz Klugiewicz (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Dariusz Kala SSN Paweł Wiliński na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k., po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 23 października 2019 r., w sprawie M.W., oskarżonego z art. 107 § 1 k.k.s., kasacji, wniesionych przez prokuratora oraz Naczelnika (…) Urzędu Celno-Skarbowego w O., na niekorzyść oskarżonego, od wyroku Sądu Okręgowego w E. z dnia 7 czerwca 2018 r., sygn. akt VI Ka (…), uchylającego wyrok Sądu Rejonowego w E. z dnia 17 października 2017 r., sygn. akt II K (…) i umarzającego postępowanie karne w części dotyczącej ww. oskarżonego, uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi Okręgowemu w E. do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym. 2 UZASADNIENIE M.W. wyrokiem Sądu Rejonowego w E. z dnia 17 października 2017 r., sygn. akt II K (…), został uznany za winnego tego, że w okresie od 3 listopada 2015 r. do 18 listopada 2015 r. w E., będąc prezesem spółki „H. spółka z o. o. z siedzibą w O., zajmując się sprawami gospodarczymi tej osoby prawnej, prowadził działalność w zakresie urządzania i prowadzenia gier hazardowych w ten sposób, że zawierając umowy dzierżawy powierzchni lokalu „L.” przy ulicy Ł. w E., eksploatował automaty do gier o nazwach A. o nr (…), A. oznaczony numerem (…) – wszystkie będące w dyspozycji firmy H. Sp. z o.o. w O., bez wymaganej koncesji i zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach oraz nie wykonując monopolu państwa, a także bez uprzedniego zarejestrowania automatów przez naczelnika urzędu celnego oraz poza kasynem gry, działając tym wbrew przepisom art. 6 ust. 1, art. 23a ust. 1 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych w brzmieniu obowiązującym w dniu 18 listopada 2015 r., tj. przestępstwa z art. 107 § 1 k.k.s., za które – na podstawie art. 107 § 1 k.k.s. w zw. z art. 23 § 1 i 4 k.k.s. - została mu wymierzona kara 50 stawek dziennych grzywny, przy ustaleniu wysokości jednej stawki na kwotę 100 złotych. Ponadto, Sąd Rejonowy, na podstawie art. 30 § 5 k.k.s. orzekł przepadek na rzecz Skarbu Państwa dowodów rzeczowych w postaci automatów do gier A. o nr (…), A. , oznaczonym numerem (…) wraz ze zgromadzonymi w nich środkami pieniężnymi. Od tego wyroku apelację wniósł oskarżony, który podnosząc zarzuty naruszenia prawa materialnego (art. 107 § 1 k.k.s. w zw. z art. 4 § 1 i 4 k.k.s. lub art. 10 § 4 k.k.s.) oraz obrazy prawa procesowego, mającej wpływ na treść zaskarżonego wyroku (art. 7 k.p.k. i art. 410 k.p.k.), wniósł o zmianę orzeczenia Sądu pierwszej instancji i uniewinnienie go od popełnienia zarzucanego mu przestępstwa skarbowego. Sąd Okręgowy w E. wyrokiem z dnia 7 czerwca 2018 r., sygn. akt VI Ka (…), uchylił zaskarżony wyrok w części dotyczącej M.W. i na podstawie art. 439 § 1 pkt 8 k.p.k. w zw. z art. 113 § 1 k.k.s. umorzył postępowanie karne w zakresie czynu zarzucanego M. W.. Od wyroku Sądu drugiej instancji kasację wniósł prokurator oraz Naczelnik 3 (…) Urzędu Celno - Skarbowego w O.. Prokurator zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił: 1. Rażące naruszenie prawa procesowego, mające istotny wpływ na treść orzeczenia, tj. art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k., polegające na błędnym przyjęciu, iż zaistniała ujemna przesłanka procesowa w postaci powagi rzeczy osądzonej, gdyż oskarżony M. W. został wcześniej prawomocnie skazany za czyn, będący elementem czynu ciągłego przypisanego mu prawomocnymi wyrokami: Sądu Rejonowego w O. z dnia 26 kwietnia 2017 r., sygn. akt II K (…), Sądu Rejonowego w W. z dnia 18 stycznia 2017 r., 11 K (…), Sądu Rejonowego w Ł. Zamiejscowy Wydział Karny w K. z dnia 15 września 2016 r., sygn. akt VII K (…), Sądu Rejonowego w S. z dnia 23 września 2017r., sygn. akt II K (…), Sądu Rejonowego w L. z dnia 28 września 2017 r., sygn. akt II K (…) oraz Sądu Rejonowego w G. z dnia 08 maja 2017r., sygn. akt II K (…), w sytuacji gdy oskarżony nie został prawomocnie skazany w warunkach określonych w art. 6 § 2 k.k.s. w zw. z art. 107 § 1 k.k.s.. a tym samym nie było przeszkody prawnej do orzekania w przedmiocie odpowiedzialności karnej skarbowej oskarżonego, za czyny zarzucane mu w akcie oskarżenia; 2. Rażące naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na treść orzeczenia, a mianowicie art. 6 § 2 k.k.s. w związku z art. 107 § 1 k.k.s., polegające na uznaniu, iż art. 6 § 2 k.k.s. obejmuje swą treścią normatywną i znajduje zastosowanie do przestępstw trwałych - wieloczynowych, do których należą czyny zabronione spenalizowane w art. 107 § 1 k.k.s. Na podstawie tak sformułowanych zarzutów prokurator wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu Okręgowego w E. z dnia 7 czerwca 2018 r., sygn. akt VI Ka (…), wobec M.W. i przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania. W kasacji Naczelnika (…) Urzędu Celno - Skarbowego w O. podniesiono następujące zarzuty: 1. rażącego naruszenia prawa procesowego, mającego istotny wpływ na treść orzeczenia, tj. art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k. i art. 439 § 1 pkt 8 k.p.k. w związku z art. 113 § 1 k.k.s. polegającego na błędnym przyjęciu, iż zaistniała ujemna przesłanka procesowa w postaci powagi rzeczy osądzonej, gdyż oskarżony M.W. 4 został wcześniej prawomocnie skazany za czyn, będący elementem czynu ciągłego przypisanego mu prawomocnymi wyrokami Sądu Rejonowego w O. z dnia 26 kwietnia 2017 r., sygn. akt II K (…), Sądu Rejonowego w W. z dnia 18 stycznia 2017 r., sygn. akt II K (…), Sądu Rejonowego w Ł. Zamiejscowy Wydział Karny w K. z dnia 15 września 2016 r., sygn. akt VII (…), Sądu Rejonowego w S. z dnia 23 września 2017 r., sygn. akt II K (…), Sądu Rejonowego w L. z dnia 28 września 2017 r., sygn. akt 11 K (…), Sądu Rejonowego w G. z dnia 8 maja 2017 r., sygn. akt II K (…), w sytuacji gdy oskarżony nie został prawomocnie skazany w warunkach określonych w art. 6 § 2 k.k.s. w związku z art. 107 § 1 k.k.s., a tym samym nie było prawnej przeszkody do orzekania w przedmiocie odpowiedzialności karnej skarbowej oskarżonego, 2. rażącgo naruszenia prawa procesowego, mającego istotny wpływ na treść orzeczenia, tj. art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k. i art. 439 § 1 pkt 8 k.p.k. w związku z art. 113 § 1 k.k.s. polegającego na błędnym przyjęciu, iż zaistniała ujemna przesłanka procesowa w postaci powagi rzeczy osądzonej, gdyż oskarżony M. W. został wcześniej prawomocnie skazany za czyn, będący elementem czynu ciągłego przypisanego mu prawomocnymi wyrokami Sądu Rejonowego w O. z dnia 26 kwietnia 2017 r., sygn. akt II K (…), Sądu Rejonowego w W. z dnia 18 stycznia 2017 r., sygn. akt II K (…), Sądu Rejonowego w Ł. Zamiejscowy Wydział Karny w K. z dnia 15 września 2016 r., sygn. akt VII (…), Sądu Rejonowego w S. z dnia 23 września 2017 r., sygn. akt II K (…), Sądu Rejonowego w L. z dnia 28 września 2017 r., sygn. akt II K (…), Sądu Rejonowego w G. z dnia 8 maja 2017 r., sygn. akt II K (…), w sytuacji gdy czyn zarzucany oskarżonemu w niniejszej sprawie nie jest tożsamy z czynami za które został skazany ww. wyrokami, z uwagi na fakt, że czyn ten został popełniony w innych miejscach i miejscowościach, dotyczył innych urządzeń do gry oraz zachodziły inne istotne różnice, a zatem nie było prawnej przeszkody do orzekania w przedmiocie odpowiedzialności karnej skarbowej oskarżonego, 3. rażącego naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na treść wyroku, a mianowicie art. 6 § 2 k.k.s. w związku z art. 107 § 1 k.k.s. polegającego na uznaniu, iż art. 6 § 2 k.k.s. obejmuje swą treścią normatywną i znajduje zastosowanie do przestępstw trwałych wieloczynowych, do których 5 należą czyny zabronione spenalizowane w art. 107 § 1 k.k.s., 4. rażącego naruszenia prawa procesowego, mającego istotny wpływ na treść orzeczenia, tj. art. 632 pkt 2 i art. 634 k.p.k. w związku z art. 113 § 1 k.k.s. polegającego na błędnym przyjęciu, iż zaistniała podstawa do uchylenia wyroku Sądu pierwszej instancji w pkt IV. jak też obciążenia kosztami procesu odnośnie M. W. Skarbu Państwa w pkt II sentencji wyroku sądu odwoławczego, w sytuacji, gdy nie zachodziła ujemna przesłanka procesowa w postaci powagi rzeczy osądzonej, a tym samym nie było prawnej przeszkody do orzekania w przedmiocie odpowiedzialności karnej skarbowej oskarżonego, za czyny zarzucane mu w akcie oskarżenia i skutkiem czego nie było podstaw do umorzenia postępowania w oparciu o art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k. i art. 439 § 1 pkt 8 k.p.k. w zw. z art. i 113 § 1 k.k.s. Naczelnik (…) Urzędu Celno-Skarbowego w O. wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu w E. w tym zakresie, do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym. Sąd Najwyższy rozważył, co następuje. Kasacje są oczywiście zasadne, trafnie wskazując na bezpodstawność stwierdzenia przez Sąd odwoławczy bezwzględnej przyczyny odwoławczej, określonej w art. 439 § 1 pkt 8 k.p.k. Sąd ten uznał, że rozpoznawana sprawa dotyczy czynu, który został już osądzony w związku z wydaniem wobec M.W. wyroków skazujących go za przestępstwo z art. 107 § 1 k.k.s. w zw. z art. 6 § 2 k.k.s.: Sądu Rejonowego w O. z dnia 26 kwietnia 2017 r., sygn. akt II K (…) (okres czynu ciągłego: 03.09.2015 - 27.06.2016 r.); Sądu Rejonowego w W. z dnia 18 stycznia 2017 r., sygn. akt 11 K (…) (okres czynu ciągłego: 03.09.2015 - 10.03.2016); Sądu Rejonowego w Ł. Zamiejscowy Wydział Karny w K. z dnia 15 września 2016 r., sygn. akt VII (…) (okres czynu ciągłego: 09.09.2015 - 01.12.2015); Sądu Rejonowego w S. z dnia 23 września 2017 r., sygn. akt II K (…) (okres czynu ciągłego: 17.09.2015 -03.12.2015); Sądu Rejonowego w L. z dnia 28 września 2017 r., sygn. akt II K (…) (okres czynu ciągłego: 01.08.2015 - 04.02.2016); Sądu Rejonowego w G. z dnia 8 maja 2017 r., sygn. akt II K (…) (okres czynu ciągłego: 27.05.2015 - 28.06.2016). Powołał się przy tym na zbieżność czasu popełnienia zarzucanego oskarżonemu przestępstwa skarbowego w rozpoznawanej sprawie z ww. 6 czasokresami dokonywania osądzonych już czynów ciągłych wyczerpujących znamiona przestępstwa skarbowego z art. 107 § 1 k.k.s., a ponadto zaakcentował podobieństwo okoliczności faktycznych, modus operandi sprawcy oraz fakt wykorzystania – jego zdaniem – takiej samej sposobności przez oskarżonego. Stwierdził natomiast, że bez znaczenia dla przyjętego stanowiska są inne miejsca popełnienia czynów oraz urządzanie gier na różnych automatach (s. 8 uzasadnienia wyroku Sądu ad quem). Zdeprecjonowanie tych dwóch ostatnich elementów, różnicujących porównywane czyny wskazuje, że Sąd odwoławczy nie dość wnikliwie przeanalizował warunki stwierdzenia tożsamości czynów na gruncie instytucji czynu ciągłego, unormowanej w Kodeksie karnym skarbowym. Przepis art. 107 § 1 k.k.s. ma charakter normy karnej blankietowej, albowiem w zakresie strony przedmiotowej przestępstwa odsyła do regulacji zawartej w ustawie o grach hazardowych. Nie można więc określać granic tożsamości czynu bez odwołania do tego zachowania, które zostało opisane w akcie oskarżenia. M.W. został oskarżony o urządzanie gry na konkretnych automatach (opisanych numerem identyfikacyjnym i nazwą własną), w konkretnym miejscu, bez posiadania koncesji na prowadzenie kasyna, a zatem z naruszeniem art. 6 ust. 1 u.g.h., który określa stronę podmiotową takiej działalności, wskazując, że może ją prowadzić tylko podmiot posiadający koncesję na prowadzenie kasyna (por. np. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 19 stycznia 2017 r., I KZP 17/16, OSNKW 2017, z. 2, poz. 7; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 marca 2017 r., V KK 21/17, LEX nr 2258063). W przypadku urządzania gier na automatach bez posiadania koncesji, zamiar wprawdzie ma cały czas tę samą ogólną postać (urządzenie gry na automatach z naruszeniem wskazanych, tych samych, przepisów ustawy), ale kształt normatywnej regulacji w u.g.h. decyduje, że sprawca takiego czynu w chwili jego realizacji w każdym miejscu, ma świadomość, iż swoim zachowaniem narusza po raz kolejny, na nowo, regulacje ustawowe, w tym dotyczące posiadania koncesji na prowadzenie kasyna w tym właśnie miejscu, a jednak do tego celu dąży. Wymóg uzyskania koncesji na kasyno gry (art. 6 ust. 1 u.g.h.), gdy koncesja taka udzielana jest w odniesieniu do jednego kasyna, prowadzonego w ściśle określonym (geograficznie) miejscu sprawia, że zachowanie osoby, która nie posiadając koncesji na prowadzenie kasyna podejmuje działanie w postaci urządzania gry na 7 automatach w różnych miejscach (miejscowościach, lokalach), stanowi każdorazowo - od strony prawnokarnej - inny czyn, podjęty z zamiarem naruszenia tych przepisów w każdym z tych miejsc. Uprzednie prawomocne skazanie za przestępstwo z art. 107 § 1 k.k.s., popełnione w innym miejscu, w warunkach czynu ciągłego (art. 6 § 2 k.k.s.), w którym czas jego popełnienia obejmuje czasokres popełnienia czynu z art. 107 § 1 k.k.s. co do którego toczy się jeszcze postępowanie karno - skarbowe, nie stanowi w tym późniejszym procesie przeszkody procesowej w postaci powagi rzeczy osądzonej, albowiem nie jest spełniony warunek tożsamości czynów (zob. wyroki Sądu Najwyższego z dnia: 22 października 2019 r., III KK 175/19; 19 września 2018 r., V KK 415/18; 5 czerwca 2019 r., III KK 307/18; 5 czerwca 2019 r., III KK 380/18; 26 czerwca 2019 r., III KK 359/18). Podzielając zaprezentowane stanowisko na gruncie niniejszej sprawy, należy uznać, że Sąd odwoławczy nie miał podstaw, by stwierdzić, iż zachodzi tożsamość czynów osądzonych w ww. wyrokach z czynem zarzucanym oskarżonemu w rozpoznawanej sprawie, powodująca istnienie powagi rzeczy osądzonej. Tym samym bezpodstawne było również umorzenie z tego powodu postępowania karnego przeciwko M.W.. Konieczne stało się zatem uchylenie wyroku Sądu Okręgowego w E. i przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym. Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w wyroku. as