III KO 111/22
Izba Karna2022-10-19
Skład orzekający: Marek Pietruszyński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w sytuacji, gdy pokrzywdzonym w sprawie jest komornik, a zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa złożył Prezes Sądu Rejonowego, zachodzi podstawa do przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu ze względu na wątpliwości co do obiektywizmu i bezstronności sądu właściwego?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że sam fakt, iż pokrzywdzonym jest komornik, a zawiadomienie złożył Prezes Sądu Rejonowego, nie stanowi wystarczającej przesłanki do przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu na podstawie art. 37 k.p.k. Skorzystanie z tej instytucji jest wyjątkiem i wymaga wykazania, że dobro wymiaru sprawiedliwości wymaga takiego kroku, a w szczególności, że w odbiorze powszechnym mogą powstać wątpliwości co do obiektywizmu i bezstronności sądu właściwego. Sąd Najwyższy podkreślił, że art. 37 k.p.k. nie może zastępować instytucji wyłączenia sędziego.Stan faktyczny
Sąd Rejonowy w Kielcach zwrócił się do Sądu Najwyższego z wnioskiem o przekazanie sprawy oskarżonego J. W. innemu sądowi równorzędnemu. Argumentem było to, że pokrzywdzonym jest komornik, a zawiadomienie o przestępstwie złożył Prezes Sądu Rejonowego, co mogłoby budzić wątpliwości co do obiektywizmu sądu właściwego. Sąd Najwyższy rozpoznał wniosek.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy postanowił nie uwzględnić wniosku Sądu Rejonowego w Kielcach o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt III KO 111/22 POSTANOWIENIE Dnia 19 października 2022 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Marek Pietruszyński w sprawie oskarżonego J. W. po rozpoznaniu w Izbie Karnej, na posiedzeniu w dniu 19 października 2022 r. wniosku Sądu Rejonowego w Kielcach zawartego w postanowieniu z dnia 5 października 2022 r. o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu na podstawie art. 37 k.p.k. postanowił wniosku nie uwzględnić. UZASADNIENIE Sąd Rejonowy w Kielcach zwrócił się do Sądu Najwyższego o przekazanie sprawy oskarżonego J. W. do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu ( art. 37 k.p.k.). Argumentując wystąpienie podniesiono, że w sprawie tej pokrzywdzonym jest komornik z okręgu sądu właściwego do rozpoznania sprawy, a zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa złożone zostało przez Prezesa Sądu Rejonowego w Kielcach. Zatem, zdaniem Sądu wnioskującego, orzekanie w tej sprawie przez sąd właściwy do jej rozpoznania, mogłoby zrodzić w odbiorze powszechnym wątpliwości, z uwagi na wskazane okoliczności, co do zdolności tego sądu do rozpoznania sprawy w sposób obiektywny i bezstronny.
2 Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Wniosek jest niezasadny. Skorzystanie z właściwości delegacyjnej w trybie art. 37 k.p.k. może nastąpić wyjątkowo, jako odstępstwo od konstytucyjnej zasady rozpoznania sprawy przez właściwy sąd ( art. 45 ust. 1 konstytucji RP) w sytuacji, gdy zostanie wykazane przez sąd inicjujący to postępowanie, że dobro wymiaru sprawiedliwości wymaga takiego postąpienia ( por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 5 grudnia 2012 r., III KO 102/12). Skorzystanie z instytucji określonej w art. 37 k.p.k., możliwe jest tylko w razie zaistnienia okoliczności, dających podstawę do racjonalnego twierdzenia, że w odbiorze powszechnym powstają wątpliwości co do zdolności sądu właściwego do rozpoznania sprawy w sposób obiektywny i bezstronny ( postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 13 lipca 1995 r., III KO 34/95, OSNKW 1995; z. 9-10, poz. 68, z dnia 26 lutego 2007 r., IV KO 11/07). W ocenie Sądu Najwyższego, w rozpoznawanej sprawie z takim zagrożeniem nie mamy do czynienia. Fakt, że stroną postępowania jest osoba mająca związki z sądem właściwym do rozpoznania sprawy wyłącznie z racji wykonywanego zawodu (komornik) nie stanowi dostatecznej przesłanki do uznania, że może powstać wątpliwość co do obiektywizmu i bezstronności orzekania przez cały sąd występujący z wnioskiem o zastosowanie instytucji przewidzianej w art. 37 k.p.k. Ustalenia tego nie może zmienić również fakt złożenia zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa przez Prezesa Sądu Rejonowego w Kielcach. Wypada również przypomnieć, że szczególne uprawnienie Sądu Najwyższego ingerujące w chronioną konstytucyjnie zasadę rozpoznania sprawy przez właściwy miejscowo sąd, aktualizuje się dopiero wtedy, gdy dla dobra wymiaru sprawiedliwości w danej sprawie nie jest wystarczające posłużenie się innymi - przewidzianymi w Kodeksie postępowania karnego - służącymi temu celowi instytucjami. W tym zakresie art. 37 k.p.k. nie może zastępować instytucji wyłączenia sędziego od rozpoznania sprawy ( art. 41 § 1 k.p.k.) w ramach, której badane jest istnienie okoliczności podważających zaufanie co do bezstronności konkretnego sędziego. Z tych powodów, wobec niedostrzeżenia zagrożenia dla dobra wymiaru sprawiedliwości przez dalsze procesowanie w tej sprawie Sądu Rejonowego w Kielcach, orzeczono jak w części dyspozytywnej postanowienia.
3 [as]
Powiązane orzeczenia
- I KO 93/25 2025-07-28Czy w sytuacji, gdy pokrzywdzonym w sprawie karnej jest Prezes Sądu Rejonowego, a oskarżony popełnił czyn zabroniony na szkodę tej osoby podczas i w związku z pełnieniem przez nią obowiązków służbowych, zachodzi podstawa…
- III KO 41/25 2025-04-04Czy zarzuty oskarżonego dotyczące sposobu prowadzenia czynności przez sąd oraz fakt, że pokrzywdzonym jest sędzia innego sądu rejonowego, uzasadniają przekazanie sprawy innemu sądowi równorzędnemu ze względu na dobro wym…
- V KO 10/21 2021-02-26Czy istnieją podstawy do przekazania sprawy karnej do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu w trybie art. 37 k.p.k. ze względu na dobro wymiaru sprawiedliwości?
- V KO 90/23 2023-10-11Czy w sytuacji, gdy pokrzywdzonym w sprawie karnej jest sędzia orzekający w danym sądzie, zachodzi podstawa do przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu ze względu na dobro wymiaru sprawiedliwości?
- II KO 43/17 2017-10-18Czy w sytuacji, gdy oskarżony kwestionuje bezstronność sędziów i składa liczne zawiadomienia o popełnieniu przestępstw, istnieje podstawa do przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu na podstawie art. 37 k.p.k. w ce…
Powołane przepisy
art. 37 KPKart. 45 ust. 1art. 41 § 1 KPK§ 1
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 15.07.2026. · PDF źródłowy