III KO 133/18

Sygn. akt III KO 133/18 POSTANOWIENIE Dnia 11 grudnia 2018 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Kazimierz Klugiewicz (przewodniczący) SSN Rafał Malarski SSN Zbigniew Puszkarski (sprawozdawca) w sprawie K. S. skazanego z art. 286 § 1 k.k. i inne po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 11 grudnia 2018 r., wniosku obrońcy skazanego o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w […] z dnia 2 marca 2011 r., sygn. akt II AKa […], utrzymującym częściowo w mocy wyrok Sądu Okręgowego w S. z dnia 7 stycznia 2009 r., sygn. akt II K […] p o s t a n o w i ł: 1. oddalić wniosek; 2. zasądzić od skazanego K. S. na rzecz Skarbu Państwa koszty sądowe postępowania wznowieniowego. UZASADNIENIE Wyrokiem Sądu Okręgowego w S. z dnia 7 stycznia 2009 r., sygn. akt II K […], między innymi K. S. został uznany za winnego popełnienia szeregu przestępstw, za które wymierzono mu jednostkowe kary pozbawienia wolności, nadto w niektórych wypadkach także kary grzywny, a po połączeniu tych kar wymierzono mu karę łączną 7 lat pozbawienia wolności oraz karę łączną 120 stawek dziennych grzywny po 400 zł każda. Jednocześnie uniewinniono K. S. od popełnienia innych zarzucanych mu przestępstw. 2 Wyrok ten, zaskarżony apelacjami obrońców oskarżonych oraz prokuratora, m.in. w odniesieniu do wymienionego oskarżonego został w części uchylony z przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji, w części zaś zmieniony, konsekwencją czego było wymierzenie mu nowych kar łącznych: roku i 4 miesięcy pozbawienia wolności oraz grzywny w wysokości 60 stawek dziennych po 100 zł każda grzywny. W pozostałym zakresie wyrok utrzymano w mocy. Obecnie, w oparciu o przepisy art. 540 § 3 i art. 542 § 1 k.p.k., obrońca skazanego K. S. wystąpił z wnioskiem o wznowienie postępowania zakończonego wymienionym prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w […], uchylenie obu wyroków w zakresie skazania K. S. i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu w S. do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu zaznaczył, że wyrok Sądu Okręgowego w S. narusza art. 6 § 1 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, bowiem wyznaczenie sędziego A. C. – S. do rozpoznania sprawy w pierwszej instancji odbyło się niezgodnie z normami Kodeksu postępowania karnego, mianowicie z art. 351 § 1 tego Kodeksu. Powołał się w tym względzie na wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 12 kwietnia 2018 r. wydany w sprawie Chim i Przywieczerski przeciwko Polsce nr 36661/07 i 38433/07. Prokurator Prokuratury Krajowej złożył pismo, w którym wniósł o oddalenie wniosku o wznowienia postępowania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Wniosek o wznowienie postępowania w sprawie K. S. nie jest zasadny. Zgodnie z art. 351 § 1 k.p.k. – uchylonym przez art. 4 pkt 1 ustawy z dnia 12 lipca 2017 r. o zmianie ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2017 r., poz. 1452) – sędziego albo sędziów powołanych do orzekania w sprawie należało wyznaczać w kolejności według wpływu sprawy oraz jawnej dla stron listy sędziów danego sądu lub wydziału. Odstępstwo od tej kolejności było dopuszczalne tylko z powodu choroby sędziego lub z innej ważnej przyczyny, co należało zaznaczyć w zarządzeniu o wyznaczeniu rozprawy. 3 Analiza akt sprawy K. S. pozwala stwierdzić, że Przewodniczący II Wydziału Karnego Sądu Okręgowego w S. w dniu 18 grudnia 2007 r. zarządził wpisanie sprawy do repertorium spraw karnych pod sygn. akt II K […] i przydzielił ją do referatu sędziego A. N. – B. (k. 2718, t. XIV), zaś w dniu 12 lutego 2008 r. wydał zarządzenie o wyznaczeniu rozprawy głównej w sprawie i wyznaczył skład sądzący w osobie sędziego A. C. – S. (k. 2846, t. XV). Faktem jest, iż w zarządzeniu o wyznaczeniu rozprawy informacji nie podano przyczyny zmiany sędziego referenta; nawet jeśli ów brak jest błędem natury organizacyjno-administracyjnej, to nie sposób uznać, iż miał on znaczenie dla całego postępowania. Dostrzec też należy, że nie można wykluczyć i takiej możliwości, że to wyznaczenie sędziego A. N. – B. było niezgodne z regułą określoną w art. 351 § 1 k.p.k., natomiast wyznaczenie sędziego A. C. – S. prowadziło do naprawienia tego uchybienia. Posiadając najwyraźniej własne informacje, autor wniosku zdaje się przeczyć takiej tezie wskazując, że przyczyną zmiany sędziego referenta było „znaczne obciążenie referatu Sędziego A. N. – B. i konieczność szybkiego rozpatrzenia sprawy III K […] (powinno być: II KK […] – uw. SN) jako sprawy aresztowej”. Jeżeli tak, to można uznać, że doszło – jak wymagał tego art. 351 § 1 k.p.k. – do wskazania „ważnej przyczyny”, dla której odstąpiono od zawartej w tym przepisie reguły i wyznaczono do rozpoznania sprawy innego niż pierwotnie sędziego. W orzecznictwie Sądu Najwyższego prezentowano pogląd, że przyczynami uzasadniającymi odstępstwo od obowiązku zachowania kolejności w wyznaczeniu sędziego do orzekania w sprawie kolejności przydziału spraw mogą być np. trudności kadrowe w sądzie czy wysokie obciążenie sędziego obowiązkami służbowymi (zob. np. wyrok z dnia 17 maja 2012 r., V K 322/11, LEX nr 1212390). Jak wspomniano, obrońca K. S. wskazując jako podstawę wniosku o wznowienie postępowania art. 540 § 3 k.p.k., nawiązał do wydanego w dniu 12 kwietnia 2018 r. wyroku Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w sprawie Chim i Przywieczerski przeciwko Polsce 36661/07. Argumentował, że organ ten stwierdził, iż „naruszenie procedury wyznaczania składu sędziowskiego stanowi naruszenie Konwencji, to jest art. 6 § 1”, jak też, że „w doktrynie dopuszcza się powoływanie się na rozstrzygnięcie organu międzynarodowego wydane w stosunku do innej osoby niż oskarżony, jeżeli jest oczywiste, że z odniesienia na analogiczny 4 układ okoliczności faktycznych i takie same ustosunkowania prawne, jak występujące w sprawie, w której zapadło rozstrzygnięcie organu międzynarodowego jest rzeczą niemal pewną, że także oskarżony uzyskałby potwierdzenie swoich racji w postępowaniu przed tym organem”. Rzecz jednak w tym, że sam autor wniosku, wskazując na przyczynę przeniesienia sprawy do referatu innego sędziego, w istocie potwierdził, że nastąpiło to z poszanowanie normy art. 351 § 1 k.p.k., zatem bez naruszenia procedury wyznaczania składu sędziowskiego (w powołanej we wniosku sprawie rozpoznanej przez Europejski Trybunał Praw Człowieka skarżący zarzucili, iż sędzia został wyznaczony do rozpoznania sprawy z naruszeniem tego przepisu), nadto w żaden sposób nie wykazał, że istnieje daleko idąca analogia pomiędzy sprawą K. S., a sprawą rozpoznaną przez Europejski Trybunał Praw Człowieka. Realia procesowe tej sprawy przytoczone przez Trybunał w pkt 14-18 wyroku wręcz przeczą takiej analogii. Na marginesie wskazać należy, że w toku całego postępowania skazany K. S. ani jego obrońca nie występowali o wyłączenie sędziego w oparciu o art. 41 § 1 k.p.k. z uwagi na uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego, jak też że kwestia wyznaczenia sędziego nie była podnoszona w apelacji, co każe uznać, że zainteresowany nie uznawał jej wtedy za istotną. Jak to odnotował Europejski Trybunał Praw Człowieka, inaczej było w sprawie Chim i Przywieczerskiego, w której obrona w apelacji kładła nacisk na kwestię wadliwego, jej zdaniem, wyznaczenie sędziego do rozpoznania sprawy, co skłoniło do wystąpienia Sąd odwoławczy z pytaniem prawnym do Sądu Najwyższego, skutkującym uchwałą tego Sądu (pkt 35, 38-45 wyroku Trybunału). Mając na uwadze powyższe okoliczności, Sąd Najwyższy wniosek o wznowienie postępowania oddalił, o kosztach postępowania wznowieniowego orzekając zgodnie z art. 639 k.p.k.