III KO 27/24

Izba Karna2024-04-04

Skład orzekający: Marek Siwek

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy istnieją podstawy do przekazania sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu na podstawie art. 37 k.p.k. ze względu na osobę pokrzywdzonego i jego powiązania rodzinne z pracownikami sądu?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że same powiązania rodzinne i zawodowe pokrzywdzonego z pracownikami sądu, w tym z sędziami, nie stanowią wystarczającej przesłanki do przekazania sprawy innemu sądowi na podstawie art. 37 k.p.k. Instytucja ta ma charakter wyjątkowy i wymaga wykazania realnego zagrożenia dla dobra wymiaru sprawiedliwości, a nie jedynie potencjalnego odbioru braku bezstronności. Zwykłe relacje zawodowe, nawet w mniejszym środowisku, nie podważają autorytetu sądu.
Stan faktyczny
Sąd Rejonowy w Końskich wystąpił do Sądu Najwyższego z wnioskiem o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu na podstawie art. 37 k.p.k. Uzasadnieniem były powiązania pokrzywdzonego P. K. z pracownikami Sądu Rejonowego w Końskich: jego ojciec jest czynnym zawodowo prawnikiem występującym przed tym sądem, a matka była sędzią tego sądu. Sąd Rejonowy obawiał się braku bezstronności w odbiorze zewnętrznym.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy nie uwzględnił wniosku Sądu Rejonowego w Końskich o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu.

Pełny tekst orzeczenia

III KO 27/24 POSTANOWIENIE Dnia 4 kwietnia 2024 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Marek Siwek w sprawie zażalenia P. K. na postanowienie Prokuratora Rejonowego w Staszowie z dnia 27 listopada 2023 r., sygn. akt […] o odmowie wszczęcia dochodzenia po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 4 kwietnia 2024 r., wniosku Sądu Rejonowego w Końskich zawartego w postanowieniu z dnia 16 lutego 2024 r., sygn. akt II Kp 10/24 o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu, na podstawie art. 37 k.p.k. p o s t a n o w i ł wniosku nie uwzględnić. UZASADNIENIE Przed Sądem Rejonowym w Końskich zawisła sprawa z zażalenia pokrzywdzonego P. K. na postanowienie Prokuratora Rejonowego w Staszowie z 27 listopada 2023 r., sygn. akt […] o odmowie wszczęcia dochodzenia. Wskazanym wyżej postanowieniem Sąd Rejonowy w Końskich wystąpił do Sądu Najwyższego z wnioskiem, w trybie art. 37 k.p.k., o przekazanie jej do rozpoznania innemu równorzędnemu sądowi z uwagi na dobro wymiaru III KO 27/24 2 sprawiedliwości, z uwagi na osobę pokrzywdzonego P. K. , który jest czynnym zawodowo [...], podobnie jak jego ojciec, występującym w sprawach rozpoznawanych przed miejscowo właściwym Sądem. Nadto matka jego jest emerytowanym […] Sądu Rejonowego w Końskich, która jest znana z racji kontaktów zawodowych i prywatnych sędziom orzekającym w tym Sądzie. Ta sytuacja stwarza obawę o powstanie w odbiorze zewnętrznym przekonania o braku bezstronności w rozpoznaniu tej sprawy przez miejscowo właściwy Sąd. Sąd Najwyższy zważył co następuje: Wniosek nie jest zasadny. W niniejszej sprawie, wbrew twierdzeniom Sądu Rejonowego w Końskich, nie zachodzą przesłanki uzasadniające skorzystanie z art. 37 k.p.k. Zmiana właściwości sądu, o której mowa w tym przepisie, ma służyć wyeliminowaniu potencjalnego zagrożenia dla dobra wymiaru sprawiedliwości związanego z faktem rozpoznania sprawy przez sąd właściwy. Skorzystanie z właściwości delegacyjnej może nastąpić zupełnie wyjątkowo, a więc w sytuacji, gdy zachodzi konieczność zabezpieczenia realizacji konstytucyjnego prawa do rzetelnego (jawnego, sprawiedliwego) przeprowadzonego przez bezstronny i niezależny sąd oraz bez nieuzasadnionej zwłoki procesu (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP). Takie okoliczności i zagrożenia z pewnością nie występują w niniejszej sprawie. Do Sądu Rejonowego w Końskich wpłynęło zażalenie P. K. , na postanowienie Prokuratora Rejonowego w Staszowie z 27 listopada 2023 r., sygn. akt […], wydane na postawie art. 17 § 1 pkt 2 k.p.k., o odmowie wszczęcia dochodzenia, w sprawie niestosowania się […] 2023 r. w K., woj. [...] do orzeczonego wyrokiem z dnia 22 lutego 2023 r., sygn. akt II K […] środka karnego w postaci zakazu konstatowania się oraz zakazu zbliżania się do pokrzywdzonego, tj. o popełnienie przestępstwa z art. 244 k.k. Podnoszone przez Sąd Rejonowy okoliczności, że pokrzywdzony P. K. jest czynnym […], który wraz ze swoim ojcem prowadzi kancelarię […] na terenie K., i obaj występują w spawach rozpoznawanych przed miejscowo właściwym Sądem, zaś matka pokrzywdzonego, E. K. do […] 2018 r. była najpierw […] Oddziału […], III KO 27/24 3 następnie […] Sądu Rejonowego w Końskich, nie stanowią wystarczających przesłanek do skorzystania z instytucji art. 37 k.p.k. Relacje czysto zawodowe jakie zachodzą między sędziami orzekających w miejscowo właściwym Sądzie a […] reprezentującym strony, są wynikiem specyfiki tej pracy i zwodu, stanowiąc dość powszechne zjawisko, co nie może przecież realnie podważać autorytetu i zaufania do wymiaru sprawiedliwości, nawet jeśli uwzględnić fakt, że K. jest miastem średniej wielkości, w którym prawnicy są osobami rozpoznawalnymi. Podobnej ocenie podlega kolejny argument, zwłaszcza akcentowanie tego, że matka pokrzywdzonego pełniła we właściwym Sądzie dotychczas funkcje kierownicze i dyrektorskie, a także jest uczestnikiem spotkań integracyjnych. Należy natomiast wskazać, że przekroczenie zwykłych kontaktów miedzy poszczególnymi osobami, adwokatami i sędziami, które przybrałoby formę ściślejszą, wykraczającą poza relacje zawodowe, uzasadniałoby - co najwyżej - rozważenie wyłączenia tych ostatnich od rozpoznania sprawy w oparciu o art. 41 § 1 k.p.k. Nie znajdując zatem podstaw do uwzględnienia wniosku, orzeczono jak w sentencji. [J.J.] [ał]

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 37 KPKart. 45 ust. 1art. 17 § 1 pkt 2 KPKart. 244 KKart. 41 § 1 KPK§ 1 pkt 2§ 1

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 18.07.2026. · PDF źródłowy