III KO 71/21

Izba Karna2021-11-24

Skład orzekający: Paweł Wiliński

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy śmierć lustrowanego wyłącza możliwość wznowienia postępowania lustracyjnego na jego niekorzyść?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy stwierdził brak przesłanek do wznowienia postępowania lustracyjnego z urzędu na niekorzyść lustrowanego, ponieważ śmierć lustrowanego, zgodnie z wykładnią a contrario przepisów art. 529 k.p.k. w zw. z art. 545 § 1 k.p.k., stanowi okoliczność wyłączającą możliwość wznowienia postępowania na jego niekorzyść. Przepis art. 529 k.p.k. stanowi, że wniesieniu i rozpoznaniu kasacji na korzyść oskarżonego nie stoi na przeszkodzie m.in. śmierć oskarżonego, co przez analogię oznacza, że na niekorzyść nie można wznowić postępowania w takiej sytuacji.
Stan faktyczny
Prokurator Oddziałowego Biura Lustracyjnego IPN zasygnalizował podstawę do wznowienia z urzędu postępowania lustracyjnego zakończonego prawomocnym orzeczeniem, wskazując na brak podpisu pod sentencją orzeczenia Sądu Okręgowego. Prokurator wniósł o wznowienie postępowania na niekorzyść lustrowanego, powołując się na śmierć lustrowanego jako okoliczność wyłączającą ściganie. Sąd Najwyższy rozpoznał sprawę na podstawie pisma Prokuratora.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy stwierdził brak przesłanek do podjęcia czynności w przedmiocie wznowienia z urzędu postępowania lustracyjnego na niekorzyść lustrowanego. Zarządzenie jest niezaskarżalne.

Pełny tekst orzeczenia

Sygn. akt III KO 71/21 ZARZĄDZENIE Dnia 24 listopada 2021 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Paweł Wiliński 1. W związku z pismem Prokuratora Oddziałowego Biura Lustracyjnego IPN w L. z dnia 2 września 2021 r. sygnalizującym – w myśl art. 9 § 2 k.p.k. – wystąpienie podstawy do wznowienia z urzędu postępowania lustracyjnego zakończonego orzeczeniem Sądu Apelacyjnego w […] z dnia 6 września 2018 r., sygn. akt II AKa […], utrzymującym w mocy orzeczenie Sądu Okręgowego w L. z dnia 29 maja 2018 r., sygn. akt IV K […], wobec zaktualizowania się przesłanki wyłączającej postępowanie karne z art. 17 § 1 pkt 5 k.p.k. (śmierci lustrowanego) oraz w związku z kierunkiem orzeczenia następczego (na niekorzyść lustrowanego) - na podstawie art. 529 k.p.k. w zw. z art. 545 § 1 k.p.k. - stwierdzam brak przesłanek do podjęcia czynności w przedmiocie wznowienia z urzędu postępowania lustracyjnego w sprawie zakończonej orzeczeniem Sądu Apelacyjnego w […] z dnia 6 września 2018 r., sygn. akt II AKa […], utrzymującym w mocy orzeczenie Sądu Okręgowego w L. z dnia 29 maja 2018 r., sygn. akt IV K […]. Zgodnie z art. 21d ustawy z dnia 18 października 2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944-1990 oraz treści tych dokumentów (tekst jednolity Dz.U.2021.1633) do wznowienia postępowania lustracyjnego, w zakresie nieuregulowanym przepisami niniejszej ustawy, stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania karnego. Ten zaś w art. 2 542 § 3 k.p.k. stanowi, że postępowanie wznawia się z urzędu tylko w razie ujawnienia się jednego z uchybień wymienionych w art. 439 § 1 k.p.k. (bezwzględnych przyczyn odwoławczych), przy czym wznowienie postępowania jedynie z powodów określonych w pkt 9-11 może nastąpić tylko na korzyść oskarżonego. Możliwość wznowienia postępowania na niekorzyść osoby lustrowanej wyłączona jest po upływie 10 lat od uprawomocnienia się orzeczenia (art. 21d ust. 3 cyt. ustawy). Jednakże kluczowe znaczenie w układzie procesowym, jaki wystąpił na gruncie niniejszej sprawy, ma okoliczność w postaci śmierci lustrowanego. Zgodnie bowiem z treścią art. 529 k.p.k. wniesieniu i rozpoznaniu kasacji na korzyść oskarżonego nie stoi na przeszkodzie wykonanie kary, zatarcie skazania, akt łaski ani też okoliczność wyłączająca ściganie lub uzasadniająca zawieszenie postępowania. Przepis ten, z mocy art. 545 § 1 k.p.k., ma odpowiednie zastosowanie w postępowaniu o wznowienie postępowania. Z treści powyższych przepisów należy zatem – a contrario - wnioskować, że na gruncie postępowania lustracyjnego wyłączona jest możliwość wznowienia postępowania na niekorzyść lustrowanego w razie wystąpienia wskazanych w art. 529 k.p.k. okoliczności, tj. między innymi śmierci lustrowanego. W piśmie z dnia 2 września 2021 r. Prokurator Oddziałowego Biura Lustracyjnego IPN w L. zasygnalizował zaistnienie na gruncie przedmiotowej sprawy bezwzględnej podstawy odwoławczej, tj. braku podpisu pod sentencją orzeczenia Sądu Okręgowego w L. z dnia 29 maja 2018 r., sygn. akt IV K […], stwierdzającego zgodność z prawdą oświadczenia lustracyjnego złożonego przez J. K. w dniu 19 maja 2017 r. Wniósł o rozważenie wznowienia z urzędu, na niekorzyść lustrowanego J. K., postępowania lustracyjnego zakończonego orzeczeniem Sądu Okręgowego w L. z dnia 29 maja 2018 r., sygn. akt IV K […] utrzymanym w mocy orzeczeniem Sądu Apelacyjnego w […] z dnia 6 września 2018 r., sygn. akt II AKa […], 3 co jednak z uwagi na treść art. 529 k.p.k. (a contrario) w zw. z art. 545 § 1 k.p.k. nie jest możliwe. 2. O treści zarządzenia i jego niezaskarżalności poinformować Prokuratora Oddziałowego Biura Lustracyjnego IPN w L., doręczając odpis niniejszego zarządzenia.

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 9 § 2 KPKart. 17 § 1 pkt 5 KPKart. 529 KPKart. 545 § 1 KPKart. 21dart. 2art. 439 § 1 KPKart. 21d ust. 3§ 2§ 1 pkt 5§ 1§ 3

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 16.07.2026. · PDF źródłowy