III KO 71/21
Izba Karna2021-11-24
Skład orzekający: Paweł Wiliński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy śmierć lustrowanego wyłącza możliwość wznowienia postępowania lustracyjnego na jego niekorzyść?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy stwierdził brak przesłanek do wznowienia postępowania lustracyjnego z urzędu na niekorzyść lustrowanego, ponieważ śmierć lustrowanego, zgodnie z wykładnią a contrario przepisów art. 529 k.p.k. w zw. z art. 545 § 1 k.p.k., stanowi okoliczność wyłączającą możliwość wznowienia postępowania na jego niekorzyść. Przepis art. 529 k.p.k. stanowi, że wniesieniu i rozpoznaniu kasacji na korzyść oskarżonego nie stoi na przeszkodzie m.in. śmierć oskarżonego, co przez analogię oznacza, że na niekorzyść nie można wznowić postępowania w takiej sytuacji.Stan faktyczny
Prokurator Oddziałowego Biura Lustracyjnego IPN zasygnalizował podstawę do wznowienia z urzędu postępowania lustracyjnego zakończonego prawomocnym orzeczeniem, wskazując na brak podpisu pod sentencją orzeczenia Sądu Okręgowego. Prokurator wniósł o wznowienie postępowania na niekorzyść lustrowanego, powołując się na śmierć lustrowanego jako okoliczność wyłączającą ściganie. Sąd Najwyższy rozpoznał sprawę na podstawie pisma Prokuratora.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy stwierdził brak przesłanek do podjęcia czynności w przedmiocie wznowienia z urzędu postępowania lustracyjnego na niekorzyść lustrowanego. Zarządzenie jest niezaskarżalne.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt III KO 71/21 ZARZĄDZENIE Dnia 24 listopada 2021 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Paweł Wiliński 1. W związku z pismem Prokuratora Oddziałowego Biura Lustracyjnego IPN w L. z dnia 2 września 2021 r. sygnalizującym – w myśl art. 9 § 2 k.p.k. – wystąpienie podstawy do wznowienia z urzędu postępowania lustracyjnego zakończonego orzeczeniem Sądu Apelacyjnego w […] z dnia 6 września 2018 r., sygn. akt II AKa […], utrzymującym w mocy orzeczenie Sądu Okręgowego w L. z dnia 29 maja 2018 r., sygn. akt IV K […], wobec zaktualizowania się przesłanki wyłączającej postępowanie karne z art. 17 § 1 pkt 5 k.p.k. (śmierci lustrowanego) oraz w związku z kierunkiem orzeczenia następczego (na niekorzyść lustrowanego) - na podstawie art. 529 k.p.k. w zw. z art. 545 § 1 k.p.k. - stwierdzam brak przesłanek do podjęcia czynności w przedmiocie wznowienia z urzędu postępowania lustracyjnego w sprawie zakończonej orzeczeniem Sądu Apelacyjnego w […] z dnia 6 września 2018 r., sygn. akt II AKa […], utrzymującym w mocy orzeczenie Sądu Okręgowego w L. z dnia 29 maja 2018 r., sygn. akt IV K […]. Zgodnie z art. 21d ustawy z dnia 18 października 2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944-1990 oraz treści tych dokumentów (tekst jednolity Dz.U.2021.1633) do wznowienia postępowania lustracyjnego, w zakresie nieuregulowanym przepisami niniejszej ustawy, stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania karnego. Ten zaś w art.
2 542 § 3 k.p.k. stanowi, że postępowanie wznawia się z urzędu tylko w razie ujawnienia się jednego z uchybień wymienionych w art. 439 § 1 k.p.k. (bezwzględnych przyczyn odwoławczych), przy czym wznowienie postępowania jedynie z powodów określonych w pkt 9-11 może nastąpić tylko na korzyść oskarżonego. Możliwość wznowienia postępowania na niekorzyść osoby lustrowanej wyłączona jest po upływie 10 lat od uprawomocnienia się orzeczenia (art. 21d ust. 3 cyt. ustawy). Jednakże kluczowe znaczenie w układzie procesowym, jaki wystąpił na gruncie niniejszej sprawy, ma okoliczność w postaci śmierci lustrowanego. Zgodnie bowiem z treścią art. 529 k.p.k. wniesieniu i rozpoznaniu kasacji na korzyść oskarżonego nie stoi na przeszkodzie wykonanie kary, zatarcie skazania, akt łaski ani też okoliczność wyłączająca ściganie lub uzasadniająca zawieszenie postępowania. Przepis ten, z mocy art. 545 § 1 k.p.k., ma odpowiednie zastosowanie w postępowaniu o wznowienie postępowania. Z treści powyższych przepisów należy zatem – a contrario - wnioskować, że na gruncie postępowania lustracyjnego wyłączona jest możliwość wznowienia postępowania na niekorzyść lustrowanego w razie wystąpienia wskazanych w art. 529 k.p.k. okoliczności, tj. między innymi śmierci lustrowanego. W piśmie z dnia 2 września 2021 r. Prokurator Oddziałowego Biura Lustracyjnego IPN w L. zasygnalizował zaistnienie na gruncie przedmiotowej sprawy bezwzględnej podstawy odwoławczej, tj. braku podpisu pod sentencją orzeczenia Sądu Okręgowego w L. z dnia 29 maja 2018 r., sygn. akt IV K […], stwierdzającego zgodność z prawdą oświadczenia lustracyjnego złożonego przez J. K. w dniu 19 maja 2017 r. Wniósł o rozważenie wznowienia z urzędu, na niekorzyść lustrowanego J. K., postępowania lustracyjnego zakończonego orzeczeniem Sądu Okręgowego w L. z dnia 29 maja 2018 r., sygn. akt IV K […] utrzymanym w mocy orzeczeniem Sądu Apelacyjnego w […] z dnia 6 września 2018 r., sygn. akt II AKa […],
3 co jednak z uwagi na treść art. 529 k.p.k. (a contrario) w zw. z art. 545 § 1 k.p.k. nie jest możliwe. 2. O treści zarządzenia i jego niezaskarżalności poinformować Prokuratora Oddziałowego Biura Lustracyjnego IPN w L., doręczając odpis niniejszego zarządzenia.
Powiązane orzeczenia
- II KK 47/22 2023-01-23Czy w przypadku śmierci osoby lustrowanej w toku postępowania odwoławczego, sąd odwoławczy może wydać orzeczenie stwierdzające złożenie niezgodnego z prawdą oświadczenia lustracyjnego, czy też powinien umorzyć postępowan…
- II KO 30/24 2024-06-05Czy brak podpisu pod orzeczeniem (a jedynie pod jego uzasadnieniem) w postępowaniu lustracyjnym stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą, uzasadniającą wznowienie postępowania z urzędu?
- II KO 110/23 2023-09-27Czy niezłożenie podpisów przez wszystkich członków składu orzekającego pod częścią dyspozytywną orzeczenia kończącego postępowanie lustracyjne, a jedynie pod jego uzasadnieniem, stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą u…
- III KK 120/23 2023-05-17Czy w postępowaniu lustracyjnym, w przypadku stwierdzenia, że złożenie nieprawdziwego oświadczenia lustracyjnego było skutkiem usprawiedliwionego błędu co do prawa, należy umorzyć postępowanie na podstawie art. 17 § 1 pk…
- III KK 119/23 2023-06-01Czy w przypadku stwierdzenia, że osoba lustrowana działała w warunkach usprawiedliwionego błędu co do prawa przy składaniu oświadczenia lustracyjnego, właściwym rozstrzygnięciem jest umorzenie postępowania lustracyjnego?
Powołane przepisy
art. 9 § 2 KPKart. 17 § 1 pkt 5 KPKart. 529 KPKart. 545 § 1 KPKart. 21dart.
2art. 439 § 1 KPKart. 21d ust. 3§ 2§ 1 pkt 5§ 1§ 3
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 16.07.2026. · PDF źródłowy