III KO 98/19

Sygn. akt III KO 98/19 POSTANOWIENIE Dnia 30 października 2019 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Paweł Wiliński w sprawie P. B. skazanego za czyn z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 30 października 2019 r. w kwestii przyjęcia wniosku skazanego o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 21 października 2014r., sygn. akt II AKa (…), zmieniającym w części, uchylającym w części, a w pozostałym zakresie utrzymującym w mocy wyrok Sądu Okręgowego w S. z dnia 27 czerwca 2013 r., sygn. akt II K (…) na podstawie art. 545 § 3 k.p.k. postanowił: odmówić przyjęcia wniosku wobec jego oczywistej bezzasadności. UZASADNIENIE W dniu 25 lipca 2019 r. (data nadania pisma w administracji Zakładu Karnego w S.) skazany P.B. złożył do Sądu Najwyższego (za pośrednictwem Sądu Okręgowego w S.) wniosek o „wznowienie postępowania sygn. akt II K (...) ze względu na wyznaczenie sędziego w pierwszej i drugiej instancji sprzecznie z przepisami kodeksu postępowania karnego, złamanie art. 351 k.p.k., a tym samym niezgodne z przepisem Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności”. W dalszej części wniosku skazany powołał się na treść wyroku Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 12 kwietnia 2018 r. wydanego w 2 sprawie Chim i Przywieczerski przeciwko Polsce nr 36661/07 i 38433/07. Wskazał, że w sprawie o sygn. akt II K […], w której został skazany, doszło do takiego samego naruszenia prawa, jak w sprawie rozstrzygniętej wskazanym wyrokiem Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, to jest również wyznaczono skład sądu do rozpoznania sprawy niezgodnie z prawem, co – w związku z treścią ww. orzeczenia ETPC rodzi potrzebę wznowienia postępowania w jego sprawie. W toku czynności wstępnych, związanych z nadaniem sprawie biegu, ustalono, że przedmiotowy wniosek dotyczy postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt II AKa (…), zmieniającym w części, uchylającym w części, a w pozostałym zakresie utrzymującym w mocy wyrok Sądu Okręgowego w S. z dnia 27 czerwca 2013 r., sygn. akt II K (…). Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Wniosek skazanego P.B. o wznowienie postępowania jest oczywiście bezzasadny, co skutkuje koniecznością odmowy jego przyjęcia, bez wzywania do usunięcia jego braków formalnych. W orzecznictwie Sądu Najwyższego prezentowane jest jednoznaczne stanowisko, że instytucja wznowienia postępowania należy do kręgu nadzwyczajnych środków zaskarżenia, których procesowe uruchomienie może nastąpić wyłącznie na podstawie przesłanek ściśle określonych w ustawie. Katalog okoliczności otwierających drogę do wystąpienia z inicjatywą wzruszenia prawomocnego rozstrzygnięcia zawierają przepisy art. 540 k.p.k., art. 540a k.p.k., art. 540b k.p.k., art. 542 § 3 k.p.k. (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 12 kwietnia 2018 r., sygn. akt III KO 25/18). Natomiast zgodnie z dyspozycją art. 545 § 3 k.p.k. sąd odmawia przyjęcia wniosku niepochodzącego od prokuratora, obrońcy lub pełnomocnika, bez wzywania do usunięcia jego braków formalnych, jeżeli z treści wniosku, w szczególności odwołującego się do okoliczności, które były już rozpoznawane w postępowaniu o wznowienie postępowania, wynika jego oczywista bezzasadność. Wyrażenie "oczywista bezzasadność", w odniesieniu do wstępnej kontroli wniosku o wznowienie postępowania karnego w trybie art. 545 § 3 k.p.k., należy rozumieć podobnie jak na gruncie przepisu art. 535 § 3 k.p.k. Zatem 3 bezzasadność oczywista to taka, która nie wymaga szczególnego badania, jest widoczna na pierwszy rzut oka, jest niewątpliwa i wniosek obiektywnie nie może doprowadzić do wzruszenia orzeczenia (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 25 września 2015 r., sygn. akt II KO 49/15). Decydująca jest sama treść wniosku o wznowienie, który może być oczywiście bezzasadny z różnych powodów, na co wskazuje użyte wyrażenie „w szczególności”. Ta oczywista bezzasadność wynikać więc może choćby z tego, że we wniosku wskazano podstawy wznowienia, które nie są przewidziane w ustawie albo z tego, że w ogóle nie wskazano żadnych podstaw wznowienia (tak postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 25 września 2015 r., II KO 49/15). Wskazana powyżej sytuacja, uzasadniająca odmowę przyjęcia wniosku skazanego bez wzywania go do uzupełnienia braków formalnych wniosku poprzez sporządzenie go i podpisanie przez podmiot profesjonalny - adwokata czy radcę prawnego - bez wątpienia zaistniała w przedmiotowej sprawie. Przypomnieć należy, że stosownie do treści art. 351 § 1 k.p.k. - uchylonego przez art. 4 pkt 1 ustawy z dnia 12 lipca 2017 r. o zmianie ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r. poz. 1452) - sędziego albo sędziów powołanych do orzekania w sprawie należało wyznaczać w kolejności według wpływu sprawy oraz jawnej dla stron listy sędziów danego sądu lub wydziału. Odejście od tej zasady było możliwe jedynie z powodu choroby sędziego lub z innej ważnej przyczyny, co należało zaznaczyć w zarządzeniu o wyznaczeniu rozprawy (tak postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16 maja 2019 r., V KO 11/19). Jakkolwiek w złożonym wniosku P.B. powołał się na rozstrzygnięcie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 12 kwietnia 2018 r. wydanego w sprawie Chim i Przywieczerski przeciwko Polsce, które należy odczytać jako powołanie przesłanki z art. 540 § 3 k.p.k., mogącej uzasadniać wznowienie postępowania, to jednak nie wykazał nawet w najmniejszym stopniu, aby w sprawie, w której domaga się wznowienia (sprawie Sądu Apelacyjnego w (…) sygn. akt II AKa (…) lub Sądu Okręgowego w S., sygn. akt II K (…)) zaistniało tożsame uchybienie, związane z naruszeniem art. 351 k.p.k., implikujące konieczność rozważenia potrzeby wznowienia postępowania. 4 Sąd Najwyższy w obecnym składzie w pełni aprobuje zasygnalizowaną przez skarżącego uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 26 czerwca 2014 r., I KZP 14/14 (OSNKW 2014, z. 8 poz. 59), która daje prawo do złożenia w niniejszej sprawie wniosku o wznowienie postępowania w oparciu o przepis art. 540 § 3 k.p.k. bez uprzedniego uzyskania w tej konkretnej sprawie stosownego orzeczenia ETPC. Jednak pragnie podkreślić, że to stwierdzenie pociąga za sobą konieczność ustalenia, czy jest spełniony warunek stwierdzenia naruszenia postanowień Konwencji tożsamego - w układzie okoliczności faktyczno-prawnych – do stwierdzonego w orzeczeniu (orzeczeniach) tego Trybunału wydanym przeciwko Polsce. Podkreślić należy, że to na wnioskującym o wznowienie postępowania spoczywa obowiązek wykazania zaistnienia przesłanki uzasadniającej zastosowanie in concreto tej nadzwyczajnej instytucji wzruszenia prawomocnych orzeczeń sądowych. Tymczasem skazany, prócz samego odwołania się do wskazanego wyżej orzeczenia ETPC oraz gołosłownego stwierdzenia, że w jego sprawie „doszło do takiego samego naruszenia prawa, tj. niezgodnego z prawem wyznaczenia składu sędziowskiego” nie przedstawił żadnych konkretnych argumentów, dających podstawę do sformułowania powyższych zarzutów. W tym stanie rzeczy wniosek P.B. o wznowienie postępowania należało ocenić jako oczywiście bezzasadny. Jednocześnie należy podkreślić, że regulacja wstępnej kontroli wniosku o wznowienie postępowania zawarta w art. 545 § 3 k.p.k. wprowadzona została po to, aby wyeliminować konieczność przeprowadzania różnego rodzaju czynności procesowych związanych z wnioskiem, który w stopniu oczywistym nie może doprowadzić do wznowienia. Mając na uwadze powyższe, Sąd Najwyższy orzekł jak w postanowieniu. as