III KS 12/21

Sygn. akt III KS 12/21 POSTANOWIENIE Dnia 7 lipca 2021 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Jarosław Matras (przewodniczący) SSN Jerzy Grubba SSN Małgorzata Wąsek-Wiaderek (sprawozdawca) w sprawie K. S., oskarżonego o czyn z art. 258 § 1 k.k. i in., po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 7 lipca 2021 r., skargi obrońcy oskarżonego na wyrok Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 3 lutego 2021 r., sygn. akt II AKa (…), uchylający wyrok Sądu Okręgowego w G. z dnia 4 marca 2020 r., sygn. akt IV K (…), i przekazujący sprawę do ponownego rozpoznania, na podstawie art. 539e § 2 k.p.k. p o s t a n o w i ł 1. oddalić skargę; 2. obciążyć oskarżonego uiszczeniem opłaty od skargi. UZASADNIENIE Wyrokiem Sądu Okręgowego w G. z dnia 4 marca 2020 r., sygn. akt IV K (…), K. S. został uniewinniony od popełnienia czynu z art. 258 § 1 k.k. (pkt 5) oraz uznany za winnego czynu z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 55 ust. 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii w zw. z art. 12 § 1 k.k. i za ten czyn na mocy art. 14 § 1 k.k. w zw. z art. 55 ust. 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii przy zastosowaniu art. 60 § 2 i § 6 pkt 2 k.k. i art. 33 § 1, 2 i 3 k.k. został skazany na karę roku i 8 (ośmiu) miesięcy pozbawienia wolności i karę 100 (stu) stawek dziennych grzywny przy przyjęciu, że jedna stawka dzienna jest równoważna 50 (pięćdziesięciu) złotych (pkt 6), przy czym wykonanie kary 2 pozbawienia wolności warunkowo zawieszono na okres próby wynoszący 4 (cztery) lata (pkt 7). Od K. S. została także orzeczona nawiązka w kwocie 3000 (trzy tysiące) złotych na rzecz P. w W. (pkt 8). Po rozpoznaniu apelacji prokuratora wniesionej na niekorzyść oskarżonego, który w stosunku do K. S. zaskarżył ww. wyrok „odnośnie punktu 5 i 6 wyroku w całości”, w której w odniesieniu do oskarżonego K. S. postawiono zarzuty błędu w ustaleniach faktycznych oraz rażącej niewspółmierności kary, Sąd Apelacyjny w (…), wyrokiem z dnia 3 lutego 2021 r., sygn. akt II AKa (…), uchylił zaskarżony wyrok w odniesieniu do punktów 5, 6, 7 i 8 i w tej części przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w G.. Od powyższego wyroku Sądu odwoławczego skargę wniósł obrońca oskarżonego i na podstawie art. 539a § 1, § 2 i § 3 k.p.k. zaskarżył wyrok w całości oraz zarzucił „naruszenie art. 437 § 2 zdanie 2 k.p.k. poprzez uchylenie wyroku Sądu I Instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, podczas gdy w przedmiotowej sprawie nie występują ku temu przesłanki”. W oparciu o taki zarzut wniósł o „uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Odwoławczemu”. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Skarga obrońcy jest niezasadna i z tego względu musiała zostać oddalona. Zgodnie z art. 437 § 2 zdanie drugie k.p.k., uchylenie orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania może nastąpić wyłącznie w wypadkach wskazanych w art. 439 § 1 k.p.k., art. 454 k.p.k. lub jeśli jest konieczne przeprowadzenie na nowo przewodu w całości. Z powiązania treści tego przepisu z art. 539a § 3 k.p.k., w którym wskazano podstawy skargi, jednoznacznie wynika, że Sąd Najwyższy rozpoznając skargę na wyrok sądu odwoławczego ogranicza się do badania: 1) czy w sprawie, na etapie postępowania przed sądem I lub II instancji zachodzi tzw. bezwzględna przyczyna odwoławcza (przy czym odnośnie takiego uchybienia w postępowaniu pierwszoinstancyjnym tylko wówczas, gdy „przeniosło się” na etap postępowania odwoławczego – postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 maja 2020 r., I KZP 14/19, OSNK 2020, z. 6, poz. 18); 2) czy doszło do uchylenia wyroku mimo braku formalnych przeszkód określonych w art. 454 k.p.k. 3 do wydania wyroku zmieniającego oraz 3) czy konieczne jest przeprowadzenie w całości przewodu sądowego (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 lutego 2017 r., IV KS 6/16, LEX nr 2204960; uchwała Sądu Najwyższego z dnia 25 stycznia 2018 r., I KZP 13/17, OSNKW 2018, z. 3, poz. 23). Sąd odwoławczy w niniejszej sprawie uchylił wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania w odniesieniu do czynu z art. 258 § 1 k.k. z uwagi na regułę ne peius z art. 454 § 1 k.p.k. (pkt 5.3.1.4.1. uzasadnienia), a w odniesieniu do czynu z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 55 ust. 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii w zw. z art. 12 § 1 k.k. z uwagi na konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości (5.3.1.2.1. uzasadnienia). Niewątpliwie kluczowe znaczenie ma uchylenie rozstrzygnięcia uniewinniającego K.S. od udziału w zorganizowanej grupie przestępczej. W uzasadnieniu wniesionej skargi obrońca prawidłowo dekoduje jako kluczową dla wykładni art. 454 § 1 k.p.k. uchwałę składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 20 września 2018 r., I KZP 10/18 (OSNK 2018, z. 11, poz. 73), jednakże błędnie analizuje jej treść i przenosi jej znaczenie na realia niniejszej sprawy. Należy przypomnieć, że zgodnie z tezą tej uchwały: „Możliwość uchylenia wyroku uniewinniającego, umarzającego albo warunkowo umarzającego postępowanie karne i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania związana z regułą ne peius określoną w art. 454 § 1 k.p.k. (art. 437 § 2 zd. drugie k.p.k.) zachodzi dopiero wtedy, gdy sąd odwoławczy – w wyniku usunięcia stwierdzonych uchybień stanowiących jedną z podstaw odwoławczych określonych w art. 438 pkt 1-3 k.p.k. (czyli np. po uzupełnieniu postępowania dowodowego, dokonaniu prawidłowej oceny dowodów, poczynieniu prawidłowych ustaleń faktycznych) – stwierdza, że zachodzą podstawy do wydania wyroku skazującego czemu stoi na przeszkodzie zakaz określony w art. 454 § 1 k.p.k. Sama tylko możliwość wydania takiego wyroku w ponownym postępowaniu przed sądem pierwszej instancji jest niewystarczająca dla przyjęcia wystąpienia reguły ne peius określonej w art. 454 § 1 k.p.k.”. Sąd Apelacyjny w (…) orzekł kasatoryjnie w zgodzie z przywołanym stanowiskiem orzeczniczym. Jak podano w przywołanej tezie, aby móc uchylić wyrok uniewinniający sąd odwoławczy musi np. dokonać prawidłowej oceny dowodów lub poczynić prawidłowe ustalenia faktyczne. Lektura uzasadnienia 4 wyroku kasatoryjnego prowadzi do bezspornego wniosku, że Sąd odwoławczy dokonał własnej, swoim zdaniem prawidłowej oceny dowodów, i doszedł do wniosku o potrzebie skazania K. S. za czyn z art. 258 § 1 k.p.k. Dokonując tej oceny i analizując realizację znamion czynu z art. 258 § 1 k.p.k. Sąd Apelacyjny wyszczególnił aspekty konieczne do zaistnienia zorganizowanej grupy przestępczej (funkcjonalny, strukturalny, dynamiczny) oraz warunki pozwalające na uznanie przynależności do niej, przekładając je także na okoliczności faktyczne sprawy. W odniesieniu do K. S. Sąd odwoławczy wskazał m.in., że będąc kierowcą w ramach kursu na lotnisko w A. i mając świadomość, iż jedzie tam w związku z przemytem narkotyków, musiał zdawać sobie sprawę ze zorganizowanego charakteru całego przedsięwzięcia i udziału w nim szeregu innych osób, podkreślając, że dla bytu przestępstwa z art. 258 § 1 k.k. nie jest konieczna wiedza na temat poszczególnych sprawców wewnątrz grupy i ich sposobów działania. Sąd odwoławczy wskazał także, że oskarżony konsekwentnie (dwukrotnie) brał udział w przemycie narkotyków, mając świadomość przestępczego charakteru swojej działalności już podczas pierwszego kursu do Holandii, a także podkreślił bliską współpracę oskarżonego z R. W.. Należy więc uznać, że w tym zakresie zrealizowana została przesłanka uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, o której mowa w art. 454 § 1 k.p.k. Jak prawidłowo wskazał Sąd Apelacyjny, uchylenie rozstrzygnięcia w przedmiocie drugiego z zarzucanych oskarżonemu czynów jest immanentnie powiązane z uchylenie rozstrzygnięcia o udziale w zorganizowanej grupie przestępczej. Ma to wyraz przede wszystkim w możliwości pociągnięcia oskarżonego do odpowiedzialności karnej w warunkach art. 65 § 2 k.k., co jest jednak uzależnione od jego odpowiedzialności za czyn z art. 258 § 1 k.k. W związku z tym Sąd Apelacyjny uznał, że w sprawie zachodzi potrzeba powtórzenia całego postępowania dowodowego. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, uchylenie wyroku Sądu I instancji także w zakresie drugiego z czynów zarzucanych oskarżonemu nie może być postrzegane jako naruszenie art. 437 § 2 zd. drugie k.p.k. Z uwagi na prawne uwarunkowania skargi na orzeczenie sądu odwoławczego, Sąd Najwyższy nie jest uprawniony do oceny prawidłowości kontroli 5 odwoławczej, tak jak czyni to na potrzeby kasacji. Może jedynie ocenić, czy Sąd II instancji wyczerpał dostępne mu środki by zweryfikować czy orzeczenie uniewinniające nie jest zasadne, i czy rozstrzygnięcie co do jednego z czynów nie pociąga za sobą konieczności rozstrzygnięcia także względem pozostałych. Mając na względzie poczynione powyżej uwagi należy uznać, że względem K.S. istniały podstawy do wydania wyroku kasatoryjnego co do obu czynów i zostały one należycie wskazane przez Sąd Apelacyjny. Mając na uwadze powyższe należało orzec tak jak w części dyspozytywnej postanowienia.